વર્તમાન સમયમાં જ્યારે વૈશ્વિક આર્થિક અસ્થિરતા અને ભારતીય બજારમાં મંદીનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે, ત્યારે ગુજરાતના સુપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામોમાં ભક્તિનો પ્રવાહ તમામ આર્થિક અવરોધોને મ્હાત આપી રહ્યો હોય તેવું જણાય છે. અંબાજી, સોમનાથ અને દ્વારકા જેવા મુખ્ય મંદિરોમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં કુલ 718 કરોડ રૂપિયાથી પણ વધુનું માતબર દાન નોંધાયું છે. આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભક્તોની શ્રદ્ધા પર મોંઘવારી કે આર્થિક નબળાઈની કોઈ અસર થઈ નથી.

મંદીના માહોલમાં આસ્થાનો અવિરત પ્રવાહ

સામાન્ય રીતે આર્થિક મંદીના સમયમાં લોકો પોતાના બિનજરૂરી ખર્ચાઓ પર કાપ મૂકતા હોય છે, પરંતુ ધાર્મિક આસ્થાના કિસ્સામાં ચિત્ર તદ્દન અલગ છે. ભારત સહિત વિશ્વભરમાં કોરોનાકાળ બાદ છેલ્લા પાંચેક વર્ષથી આર્થિક ચડાવ-ઉતારની સ્થિતિ છે. તેમ છતાં, ગુજરાતની શક્તિપીઠ અંબાજી, પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ સોમનાથ અને જગતમંદિર દ્વારકામાં દાનની આવક સતત વધી રહી છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષના ડેટા મુજબ, આ ત્રણ મંદિરોમાં મળીને કુલ 718.91 કરોડની આવક થઈ છે, જે ભૌતિક બજારની મંદી સામે આધ્યાત્મિક તેજીનો પુરાવો આપે છે.

સોનાના આસમાની ભાવ છતાં દાનમાં ઉછાળો

સોનાના ભાવ અત્યારે આકાશને આંબી રહ્યા છે, તેમ છતાં ભક્તોએ સોનું દાન કરવામાં પાછીપાની કરી નથી. અંબાજી શક્તિપીઠમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં અંદાજે 48.992 કિલો સોનાનું દાન મળ્યું છે. જોકે, વર્ષ 2022-23 અને 2024-25 દરમિયાન અગાઉના વર્ષોની સરખામણીએ સોનાના દાનમાં આશરે એક કિલો જેટલો સાધારણ ઘટાડો નોંધાયો હતો, પરંતુ એકંદરે સોનાનો પ્રવાહ અવિરત રહ્યો છે. અંબાજી મંદિરના શિખરને સુવર્ણમય બનાવવાની કામગીરીમાં પણ ભક્તોએ ઉદાર હાથે ફાળો આપ્યો છે.

સોમનાથ અને દ્વારકામાં અઘોષિત ભેટનો અંદાજ

સોમનાથ અને દ્વારકાધીશ મંદિરમાં રોકડ દાનના આંકડા તો જાહેર કરાયા છે, પરંતુ સોના-ચાંદીના દાનની વિગતો સુરક્ષા અને અન્ય વહીવટી કારણોસર સાર્વજનિક કરવામાં આવી નથી. તેમ છતાં, મંદિર ટ્રસ્ટોને મળતી અન્ય કિંમતી ભેટ-સોગાદો અને ભક્તોના ધસારા પરથી અંદાજ લગાવી શકાય છે કે આ મંદિરોમાં પણ સોના-ચાંદીનો આંકડો ઘણો મોટો હોઈ શકે છે. દ્વારકાધીશના ચરણોમાં સોનાના મુગટથી લઈને શણગાર સુધીની વસ્તુઓ ભક્તો દ્વારા અર્પણ કરવામાં આવે છે.

તારણ: ભૌતિક બજાર વિરુદ્ધ ભક્તિનું બજાર

બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે જ્યારે વ્યક્તિ આર્થિક કે માનસિક સંકટમાં હોય છે, ત્યારે ઈશ્વર પ્રત્યેની તેની શ્રદ્ધા વધુ પ્રબળ બને છે. આ જ કારણ છે કે ભૌતિક બજારમાં ભલે તેજી-મંદીનું ચક્ર ચાલ્યા કરે, પણ ગુજરાતના આ યાત્રાધામોમાં 'તેજી'નો માહોલ હંમેશા યથાવત્ રહે છે.

મુખ્ય આંકડા એક નજરે

કુલ દાન (5 વર્ષ): ₹718.91 કરોડથી વધુ

અંબાજીમાં સોનાનું દાન: 49 કિલો

આમ, ગુજરાતના આ તીર્થસ્થાનો માત્ર ધાર્મિક આસ્થાના જ કેન્દ્રો નથી, પરંતુ તે અર્થતંત્રના એક એવા મજબૂત સ્તંભ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે જેને વૈશ્વિક મંદી પણ ડગાવી શકી નથી.