ભારતના પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં ખાનગી રોકાણ માટે માર્ગ ખુલ્યા બાદ, વૈશ્વિક કંપનીઓનો રસ વધ્યો છે. યુએસ પરમાણુ ઉદ્યોગના ટોચના અધિકારીઓનું એક ઉચ્ચ સ્તરીય, 20 સભ્યોનું પ્રતિનિધિમંડળ આજે ચાર દિવસની મુલાકાત (18-21 મે) માટે ભારત આવી રહ્યું છે. આ પ્રતિનિધિમંડળ નવી દિલ્હી અને મુંબઈમાં મુખ્ય બેઠકો કરશે જેનો હેતુ ભારતના નાગરિક પરમાણુ ક્ષેત્રમાં વાણિજ્યિક ભાગીદારી અને સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવવાનો છે.

ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં ભારત સરકાર દ્વારા સીમાચિહ્નરૂપ "શાંતિ" કાયદો પસાર થયા બાદ આ મુલાકાત થઈ છે. આ કાયદાએ 1964ના જૂના પરમાણુ ઉર્જા અધિનિયમ અને 2010ના નાગરિક જવાબદારી માટે પરમાણુ નુકસાન) અધિનિયમનું સ્થાન લીધું હતું.

અગાઉ, કડક જવાબદારી નિયમોએ વૈશ્વિક કંપનીઓને ભારતીય બજારમાં રોકાણ કરવાથી રોકી હતી, પરંતુ નવા સુધારાઓએ ખાનગી અને વિદેશી રોકાણ માટે માર્ગ સરળ બનાવ્યો છે.

યુએસ-ઇન્ડિયા સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ ફોરમ  અને ન્યુક્લિયર એનર્જી ઇન્સ્ટિટ્યૂટના નેતૃત્વમાં, આ પ્રતિનિધિમંડળ મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ અને પરમાણુ ઊર્જા વિભાગ અને ન્યુક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડના ટોચના અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરશે. વધુમાં, આ પ્રતિનિધિમંડળ ભારતના નાગરિક પરમાણુ ક્ષેત્રમાં રસ ધરાવતી અનેક ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓના વડાઓ સાથે મુલાકાત કરશે. આ પ્રતિનિધિમંડળ સરકારી અધિકારીઓ અને નાગરિક પરમાણુ ક્ષેત્રમાં તકો શોધવામાં રસ ધરાવતા ખાનગી ક્ષેત્રના નેતાઓ સાથે વાતચીત કરશે.

આ પ્રતિનિધિમંડળ રાજ્ય સરકારો સાથે પણ વાતચીત કરશે અને સમજશે કે તેઓ પરમાણુ પ્રોજેક્ટ્સને કેવી રીતે ટેકો આપી શકે છે અને સ્થાનિક ઉત્પાદન ભાગીદારી સ્થાપિત કરી શકે છે.

અદાણી ગ્રુપ, લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો, અને ટાટા કન્સલ્ટિંગ એન્જિનિયર્સ જેવી મોટી ભારતીય ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓએ પણ આ ક્ષેત્રમાં રસ દર્શાવ્યો છે. એનટીપીસી અને એનપીસીઆઇએલ સંયુક્ત રીતે રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં નવા પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ વિકસાવી રહ્યા છે.

વોશિંગ્ટન સ્થિત થિંક ટેન્ક સેન્ટર ફોર સ્ટ્રેટેજિક એન્ડ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝના ફેલો શાશ્વત કુમારે પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે ભારતે 2047 સુધીમાં તેની પરમાણુ ક્ષમતાને વર્તમાન આશરે 9 ગીગાવોટથી વધારીને 100 ગીગાવોટ કરવાનો ભવ્ય લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. આ ક્ષેત્રમાં ખાનગી ખેલાડીઓને મંજૂરી આપવાથી અમેરિકન કંપનીઓ હોલ્ટેક, ક્લીન કોર થોરિયમ અને ફ્લોસર્વિસ માટે ભારતમાં વ્યવસાય કરવા માટે નવા દરવાજા ખુલ્યા છે.

મુલાકાત દરમિયાન, બંને દેશો સ્મોલ મોડ્યુલર રિએક્ટર્સ અને ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન જેવી અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી પર સહયોગની શોધ કરશે. એસએમઆરને પરમાણુ ઊર્જાનું ભવિષ્ય માનવામાં આવે છે કારણ કે તે જૂના કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટના સ્થળોએ સરળતાથી સ્થાપિત કરી શકાય છે. ભારતનું આ પગલું અશ્મિભૂત ઇંધણ પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને 2070 સુધીમાં ચોખ્ખા શૂન્ય કાર્બન ઉત્સર્જનના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા તરફ એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.

ભારતના જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમ, નેશનલ થર્મલ પાવર કોર્પોરેશને ન્યુક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ સાથે મળીને રાજસ્થાનના માહી બાંસવાડા અને મધ્યપ્રદેશના ચુટકામાં ઓછામાં ઓછા છ પાવર પ્લાન્ટ બનાવવા માટે સંયુક્ત સાહસની રચના કરી છે.