યુરોપિયન યુનિયને ભારતમાંથી આયાત કરવામાં આવતા કેટલાક કોલ્ડ રોલ્ડ ફ્લેટ સ્ટીલ ઉત્પાદનો ઉપર ૯.૫ ટકા એન્ટી ડમ્પિંગ ડ્યૂટી લાદવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ નિર્ણયથી ભારતીય સ્ટીલ કંપનીઓ માટે યુરોપના બજારમાં પોતાના ઉત્પાદનો વેચવાનું વધુ ખર્ચાળ બનશે. તેની અસર નિકાસ, નફો અને નવા ઓર્ડર ઉપર પડી શકે છે.
યુરોપિયન કમિશને ભારત સહિત પાંચ દેશોમાંથી આયાત થતા સ્ટીલ ઉત્પાદનોની તપાસ કર્યા બાદ આ નિર્ણય લીધો છે. ભારત ઉપરાંત જાપાન, તાઇવાન, તુર્કિયે અને વિયેતનામના સ્ટીલ ઉત્પાદનો ઉપર પણ વધારાનો ટેક્સ લાદવામાં આવ્યો છે.
જાપાન ઉપર સૌથી વધુ ૨૭.૯ ટકા ટેક્સ લાદવામાં આવ્યો છે. તાઇવાન માટે ૨૦.૭થી ૨૭ ટકા, વિયેતનામ માટે ૧૬ ટકા અને તુર્કિયે માટે ત્રણથી ૭.૮ ટકા ટેક્સ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. ભારત માટે આ દર ૯.૫ ટકા રાખવામાં આવ્યો છે.
યુરોપિયન કમિશનના જણાવ્યા પ્રમાણે તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે આ દેશોમાંથી કેટલાક સ્ટીલ ઉત્પાદનો યુરોપના બજારમાં અસામાન્ય રીતે નીચા ભાવે વેચવામાં આવતા હતા. તેના કારણે યુરોપના સ્થાનિક સ્ટીલ ઉદ્યોગને નુકસાન થવાની શક્યતા હતી.
આ પ્રકારની સ્થિતિમાં સ્થાનિક ઉદ્યોગને રક્ષણ આપવા માટે એન્ટી ડમ્પિંગ ડ્યૂટી લાદવામાં આવે છે. જોકે, આ વધારાના ટેક્સને કારણે વિદેશી કંપનીઓના ઉત્પાદનોની કિંમત વધી જાય છે અને તેમની સ્પર્ધાત્મકતા ઘટે છે.
યુરોપિયન કમિશનના આંકડા પ્રમાણે ભારતમાંથી સંબંધિત સ્ટીલ ઉત્પાદનોની આશરે ૨૮.૨ કરોડ યુરોની આયાત કરવામાં આવી હતી. ભારતીય રૂપિયામાં તેનું મૂલ્ય અંદાજે રૂ. ૨૮૦૦ કરોડ થાય છે.
કોલ્ડ રોલ્ડ ફ્લેટ સ્ટીલનો ઉપયોગ વાહન ઉદ્યોગ, ઘરવપરાશનાં ઉપકરણો, મશીનરી અને અન્ય ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો બનાવવામાં થાય છે. આ સ્ટીલની સપાટી વધુ સમતળ હોય છે અને તેની જાડાઈ વધુ ચોકસાઈથી નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
યુરોપિયન યુનિયનમાં આ પ્રકારના સ્ટીલનું બજાર આશરે ૨૩.૨ અબજ યુરોનું છે. તેના ઉત્પાદન સાથે ૧૨ સભ્ય દેશોનાં કારખાનાં સંકળાયેલાં છે અને ૮૬૦૦થી વધુ લોકો કામ કરે છે.
આ તપાસમાં યુરોપિયન કમિશને ભારતના સ્થાનિક બજારમાં લોખંડની કાચી ધાતુની કિંમતો ઉપર સરકારી નીતિઓની અસર થતી હોવાનું પણ નોંધ્યું છે. તેના કારણે સ્ટીલની સામાન્ય કિંમત નક્કી કરવા માટે અન્ય ગણતરીપદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
ભારતીય નિકાસકારો માટે હવે સૌથી મોટો પડકાર વધારાના ટેક્સનો બોજ કોણ ઉઠાવશે તે છે. કંપનીઓ પોતાનો નફો ઘટાડીને આ ખર્ચ સહન કરે તો નફાકારકતા ઘટશે. ગ્રાહકો ઉપર બોજ નાખવામાં આવે તો યુરોપમાં ભારતીય સ્ટીલ મોંઘું બનશે.
યુરોપના આ નિર્ણયથી ભારતીય સ્ટીલ ઉદ્યોગ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વધતી વેપારી અડચણોનો વધુ એક પડકાર ઊભો થયો છે.