ગઈકાલે રૂપિયો પાંચમા દિવસે પણ ગગડ્યો હતો, જે 90 રૂપિયાના સ્તરને પાર કરીને પહેલીવાર અત્યાર સુધીના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચ્યો હતો. આંતરબેંક વિદેશી વિનિમય બજારમાં રૂપિયો 25 પૈસા ઘટીને 90.21 પ્રતિ ડોલર (કામચલાઉ) પર બંધ થયો હતો. ફોરેક્સ વેપારીઓના મતે, ભારત-અમેરિકા વેપાર સોદા અંગે અનિશ્ચિતતા અને ડોલર સામે રૂપિયાના ઘટાડાને રોકવા માટે રિઝર્વ બેંકની નિષ્ક્રિયતાને કારણે સ્થાનિક ચલણ રેકોર્ડ નીચા સ્તરે પહોંચી ગયું હતું. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક સ્તરે ડોલરની માંગમાં વધારો અને વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા નફા બુકિંગને કારણે પણ રૂપિયો ઘટી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, રૂપિયાના નબળા પડવાથી અર્થતંત્ર પર અસર પડી શકે છે. આનાથી આગામી દિવસોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ સહિત ઘણી વસ્તુઓ અને સેવાઓના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે

મંગળવારે પણ રૂપિયો ખૂબ જ ગગડીને ૮૯.૯૬ પ્રતિ ડોલરના રેકોર્ડ નીચા સ્તરે બંધ થયો. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (એફઆઈઆઈ)એ ભારે વેચાણ કર્યું છે, જે છેલ્લા બે દિવસમાં રૂ.૬,૮૦૦ કરોડ જેટલું છે.

છેલ્લા સાત મહિનામાં રૂપિયો છ રૂપિયાથી વધુ ઘટ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ડોલર સામે તેનું મૂલ્ય પાંચ ટકાથી વધુ ઘટ્યું છે. બજાર નિષ્ણાતો કહે છે કે રૂપિયો ૯૦થી નીચે સરકવો એ બજાર માટે મનોવૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી સપોર્ટનું ભંગાણ દર્શાવે છે. આનાથી રૂપિયામાં વધુ નબળા પડવાનું જોખમ વધે છે. આરબીઆઈ અઠવાડિયાથી આ સ્તર જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

ભારતીય ચલણ હવે ઉભરતા અને વિકસિત અર્થતંત્રોમાં સૌથી નબળું પ્રદર્શન કરતું ચલણ દેખાય છે. આ વર્ષે ડોલર સામે રૂપિયો અત્યાર સુધી ૫.૫ ટકાથી વધુ ઘટ્યો છે.

આરબીઆઈએ બજારમાં ડોલર વેચીને રૂપિયાને ટેકો આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે જ્યાં સુધી વિદેશી રોકાણ અને વેપાર કરારો પર પ્રગતિ ન થાય ત્યાં સુધી રૂપિયો સ્થિર થશે નહીં. લાંબા ગાળે મજબૂત ચલણ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણ પ્રવાહમાં વધારો અને વેપાર કરારો પૂર્ણ કરવા જરૂરી છે.

જોકે ટૂંક સમયમાં અમેરિકા સાથે વેપાર કરાર થવાની અપેક્ષા છે. જેનાથી રૂપિયો મજબૂત બની શકે છે. રૂપિયાનું વર્તમાન સ્તર વિદેશી રોકાણકારો માટે મદદરૂપ થશે, કારણ કે નવા સોદા ડોલરની દ્રષ્ટિએ સસ્તા થશે.

13 વર્ષમાં રૂપિયો કેટલો તૂટ્યો

જાન્યુઆરી 2012- રૂ.50

જૂન 2013- રૂ. 60

ઓગસ્ટ 2018- રૂ.70

નવેમ્બર 2022- રૂ.80

ડિસેમ્બર 2025- રૂ.90​​​​​​​

ઘટાડાના ત્રણ મુખ્ય કારણો

1. અમેરિકા સાથે વેપાર તણાવ: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર હજુ સુધી થયો નથી. ઊંચા ટેરિફથી ભારતના નિકાસ પર પણ નોંધપાત્ર અસર પડી છે. ઓગસ્ટથી રૂપિયામાં 1.64 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.

2. વિદેશી રોકાણકારોનો ઉપાડ: વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો ભારતીય બજારોમાંથી ભંડોળ પાછું ખેંચી રહ્યા છે. આ ડોલરની માંગમાં વધારો અને રૂપિયાને નબળો પાડી રહ્યું છે.

૩. વધતી જતી વેપાર ખાધ: ભારતની આયાત વધી રહી છે, પરંતુ નિકાસ વૃદ્ધિ મર્યાદિત છે. આનાથી વેપાર ખાધ પણ વધી રહી છે. રૂપિયો માત્ર ડોલર સામે જ નહીં પરંતુ યુરો, પાઉન્ડ અને જાપાનીઝ યેન સામે પણ નબળો પડ્યો છે.

આ ક્ષેત્રોને અસર થશે

- ભવિષ્યમાં ભારત માટે વિદેશી લોન વધુ મોંઘી થઈ શકે છે.

- સોનું અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સામાન વધુ મોંઘો થઈ શકે છે.

- કાચા તેલની ખરીદી વધુ મોંઘી થશે. ભારત તેની કાચા તેલની જરૂરિયાતના લગભગ 85 ટકા આયાત કરે છે.

- ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એરલાઇન ટિકિટ પણ વધુ મોંઘી થઈ શકે છે.

- સરકાર અને કંપનીઓ માટે વિદેશી લોનની ચુકવણી વધુ મોંઘી બનશે.

- રૂપિયાના નબળા પડવાથી કોર્પોરેટ નફા પર અસર પડી શકે છે.

- ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.

- ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદેશમાં અભ્યાસ વધુ મોંઘો બનશે.