ભારતીય બુલિયન માર્કેટમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં મોટો કડાકો આવતા બજારમાં ભારે હલચલ મચી છે. ખાસ કરીને નવેમ્બર મહિનામાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં થયેલો ઘટાડો રોકાણકારો અને વેપારીઓ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. જાન્યુઆરી 2026ની સરખામણીએ નવેમ્બર 2026માં સોનું આશરે 25 ટકા અને ચાંદી લગભગ 59 ટકા સસ્તી થઈ છે.
જાન્યુઆરી 2026માં સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ.1,80,000 હતો, જે નવેમ્બર સુધીમાં ઘટીને રૂ.1,34,000 થયો છે. એટલે કે સોનાના ભાવમાં રૂ.46,000નો ઘટાડો નોંધાયો છે. બીજી તરફ, ચાંદીનો ભાવ જાન્યુઆરીમાં પ્રતિ કિલો રૂ.4,10,000 હતો, જે નવેમ્બરમાં ઘટીને રૂ.1,67,000 થયો છે. આ રીતે ચાંદીમાં પ્રતિ કિલો રૂ.2,43,000નો મોટો ઘટાડો થયો છે.
નવેમ્બર મહિનાની 10મીથી 19મી તારીખ દરમિયાન પણ ભાવમાં સતત ઘટાડો નોંધાયો છે. આ નવ દિવસમાં ચાંદીનો ભાવ પ્રતિ કિલો રૂ.1,92,000થી ઘટીને રૂ.1,67,000 થયો છે. એટલે કે માત્ર નવ દિવસમાં ચાંદી રૂ.25,000 સસ્તી થઈ છે. જ્યારે સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ.1,46,500થી ઘટીને રૂ.1,34,000 થયો છે. આ સમયગાળામાં સોનામાં રૂ.12,500નો ઘટાડો નોંધાયો છે.
આ ઘટાડો માત્ર સોના-ચાંદી પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. પ્લેટિનમ અને બિટકોઇનના ભાવમાં પણ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જાન્યુઆરીની સરખામણીએ પ્લેટિનમના ભાવમાં 39.04 ટકા અને બિટકોઇનમાં 29.94 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. પ્લેટિનમનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ.84,680થી ઘટીને રૂ.51,620 થયો છે. જ્યારે બિટકોઇનનું મૂલ્ય 86.88 લાખ ડોલરથી ઘટીને 60.87 લાખ ડોલર થયું છે.
ભાવમાં ઘટાડાનાં ત્રણ મુખ્ય કારણો
બજારના નિષ્ણાતોના મતે સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડા પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ કારણો જવાબદાર છે. પ્રથમ, અમેરિકન ડોલરની મજબૂતી. ડોલર મજબૂત બનતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોના-ચાંદીની ખરીદી મોંઘી થઈ છે, જેના કારણે માંગ પર અસર પડી છે. બીજું, અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં વધારો કરવામાં આવે તેવી આશંકા છે. વ્યાજદર વધવાની શક્યતાને કારણે રોકાણકારો સોનામાંથી નાણાં પાછાં ખેંચી અન્ય રોકાણ વિકલ્પો તરફ વળી રહ્યા છે. ત્રીજું, અમેરિકન સરકારી બોન્ડ પર વળતર વધતાં સોનામાં રોકાણનું આકર્ષણ ઘટ્યું છે.
સપ્લાય ચેઇનમાં પણ ગૂંચવણ
સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો થવા છતાં ગ્રાહકો તરફથી અપેક્ષા મુજબ ખરીદી જોવા મળી રહી નથી. સરાફા બજારના વેપારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ ભાવ ઊંચા હતા ત્યારે ઘણા લોકોએ ખરીદી કરી હતી. જોકે હવે ભાવમાં મોટો ઘટાડો થયા પછી પણ ગ્રાહકો બજારમાં ખરીદી માટે આગળ આવી રહ્યા નથી. આ ઉપરાંત બજારમાં સપ્લાય ચેઇનની સમસ્યાઓ પણ ઊભી થઈ છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ ઘટાડો
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ગોલ્ડ સ્પોટના ભાવમાં 1.17 ટકાનો ઘટાડો થતાં તે ઘટીને આશરે 3804 ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર પહોંચ્યો છે. જ્યારે ચાંદીના ભાવમાં 2.69 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે અને તે 46 ડોલર પ્રતિ ઔંસની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહી છે. કોમેક્સ ગોલ્ડ ફ્યુચર્સમાં પણ 1.66 ટકાનો ઘટાડો થતાં ભાવ 3800 ડોલરની નીચે પહોંચ્યા છે.
આમ, વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ, ડોલરની મજબૂતી અને વ્યાજદર અંગેની અનિશ્ચિતતાને કારણે કિંમતી ધાતુઓના બજારમાં ભારે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. આગામી દિવસોમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં વધુ ઉતાર-ચઢાવ રહેવાની શક્યતા છે.