ભારત સરકારે ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓના ઉત્પાદનમાં વપરાતા પાર્ટ્સ પરની મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટીમાં છૂટ આપવાની જાહેરાત કરી છે. આ ઘટકોનો ઉપયોગ સ્માર્ટ ટીવી, સ્માર્ટવોચ, કમ્પ્યુટર, વાયરલેસ ચાર્જર, સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, ફિટનેસ બેન્ડ અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓ જેવી ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓના ઉત્પાદનમાં થાય છે. બધી વસ્તુઓના ઉત્પાદનમાં વપરાતા પાર્ટ્સ પર આયાત ડ્યુટી મુક્તિ 31 માર્ચ, 2019 સુધી લંબાવવામાં આવી છે. દેશમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ચલાવવામાં આવતી PLI યોજના હેઠળ સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકો પર કસ્ટમ ડ્યુટી મુક્તિ ક્યારે લાગુ કરવામાં આવશે?

કોઈપણ ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુના ઉત્પાદન માટે ઘણા ઘટકોની જરૂર પડે છે.

ભારતમાં ઉત્પાદનની ગતિ વધી છે, છતાં પણ આપણે અમુક ઘટકો માટે વિદેશી સ્ત્રોતો પર આધાર રાખીએ છીએ.

આવી સ્થિતિમાં, જો ભારત સરકાર કસ્ટમ ડ્યુટી લાદે છે, તો તે ઘટકો વધુ મોંઘા થઈ જાય છે.

હાલમાં, સરકાર આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાન અને PLI યોજના ચલાવી રહી છે, જેનો હેતુ સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

આ હેતુ માટે, ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકો પર કસ્ટમ ડ્યુટી મુક્તિની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જે તાત્કાલિક અમલમાં છે.

સ્માર્ટફોન વાયરલેસ ચાર્જિંગ સિસ્ટમ્સ, ડિસ્પ્લે મોડ્યુલ્સ, લિથિયમ-આયન બેટરી અને અન્ય ઘટકોના ઉત્પાદનમાં વપરાતા ભાગો પર કસ્ટમ ડ્યુટી મુક્તિની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

કઈ ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓ સસ્તી થશે?

ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકો પર કસ્ટમ ડ્યુટીમાં ઘટાડો થવાનો અર્થ એ નથી કે ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓ તાત્કાલિક સસ્તી થશે. ભારતીય કંપનીઓ મોબાઇલ ફોન અને લેપટોપ જેવી ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓ બનાવવા માટે વિદેશથી ઘણા ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકો ખરીદે છે. સરકારના આ નિર્ણયથી ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદનને વેગ મળશે અને ભવિષ્યમાં ઉદ્યોગનો ખર્ચ પણ ઘટી શકે છે. જો આયાતી ઘટકોનો ખર્ચ ઘટશે, તો ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદન વધુ અદ્યતન અને સસ્તું બનશે.

કોને સૌથી વધુ ફાયદો થશે?

કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણયથી ગ્રાહક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઇલેક્ટ્રિક ગતિશીલતા અને અદ્યતન ઉત્પાદન સંબંધિત ક્ષેત્રોને ફાયદો થશે. ઔદ્યોગિક સાધનો, તબીબી અને ઓટોમોટિવ સાધનો સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓને સૌથી વધુ ફાયદો થશે. જો કે, તૈયાર ભાગો ખરીદતી કંપનીઓને આ મુક્તિનો લાભ મળશે નહીં.

PLI યોજના શું છે?

ભારત સરકારે 2020માં પ્રોડક્ટ લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ યોજના શરૂ કરી હતી. તેનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ યોજના હેઠળ, સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપતી કંપનીને સબસિડી પણ આપવામાં આવે છે.