જુલાઈ 2026ના કર સમયગાળાથી જીએસટી રિટર્ન ફાઇલિંગ વધુ સિસ્ટમ-આધારિત બનવાની તૈયારીમાં છે, સરકાર જીએસટીઆર-થ્રીબીમાં ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (આઇટીસી) રિપોર્ટિંગને ઓટો-પોપ્યુલેટ અને લોક કરવા તરફ આગળ વધી રહી છે. આ ફેરફારથી આઇટીસી દાવાઓમાં મેન્યુઅલ હસ્તક્ષેપ ઓછો થવાની અને ફાઇલિંગ પછીના ગોઠવણો માટે અવકાશ મર્યાદિત થવાની અપેક્ષા છે. પ્રસ્તાવિત માળખા હેઠળ, જીએસટીઆર-થ્રીબીના કોષ્ટક ચારમાં આઇટીસી વિગતો સીધી જીએસટીઆર-ટુબી અને ઇન્વોઇસ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (આઈએમએસ) જેવા પોર્ટલ-આધારિત સાધનોમાંથી વહેશે. એકવાર ભરાઈ ગયા પછી, કરદાતાઓ જીએસટીઆર-થ્રીબીમાં આંકડાઓમાં ફેરફાર કરી શકશે નહીં, જેના કારણે ખરીદનારની માસિક આઇટીસી પાત્રતા માટે સપ્લાયર રિપોર્ટિંગ ચોકસાઈ મહત્વપૂર્ણ બની જશે.

કરદાતાઓ હવે જીએસટીઆર-થ્રીબીમાં લાયક આઇટીસી મેન્યુઅલી વધારી, ઘટાડી અથવા સમાયોજિત કરી શકશે નહીં તેમ સીએ કરીમ લાખાણીએ જણાવ્યું હતું. જો જીએસટીઆર-ટુબીમાંથી કોઈ ઇન્વોઇસ ગુમ થયેલ હોય કારણ કે સપ્લાયર જીએસટીઆર-વનમાં તેને યોગ્ય રીતે અપલોડ કરવામાં નિષ્ફળ ગયો હોય, તો ખરીદનારનો આઈટીસી તે મહિનાના જીએસટીઆર-થ્રીબીમાં દાવા માટે ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં. દરખાસ્તના અમલીકરણને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે અને ટૂંક સમયમાં સૂચિત કરવામાં આવશે તેમ લાખાણીએ જણાવ્યું હતું. આઇટીસી હાર્ડ-લોકિંગની સાથે, બાહ્ય સપ્લાય માટે કરેક્શન મિકેનિઝમ પણ કડક બનાવવામાં આવી રહી છે.

જીએસટીઆર-વનમાં ભૂલોને જીએસટીઆર-વનએ દ્વારા સુધારવા પડશે અને સુધારણા વિન્ડો સમય-બાઉન્ડ રહેશે. જીએસટીઆર-વન ફાઇલ કર્યા પછી તે ખુલશે અને તે જ સમયગાળા માટે જીએસટીઆર-થ્રીબી સબમિટ કર્યા પછી તરત જ બંધ થઈ જશે, જે જીએસટીઆર-થ્રીબી ફાઇલ કર્યા પછી કોઈપણ સુધારણા માર્ગને અસરકારક રીતે દૂર કરશે. ટેક્સ સલાહકારોએ જણાવ્યું હતું કે સંયુક્ત ફેરફારો બિન-અનુપાલન કરનારા વિક્રેતાઓ સાથે વ્યવહાર કરતા વ્યવસાયો પર સીધી રોકડ-પ્રવાહ અસર કરશે તેવી અપેક્ષા છે. જ્યાં સપ્લાયર્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં વિલંબ કરે છે અથવા ખોટી ઇન્વોઇસ વિગતો અપલોડ કરે છે, ત્યાં ખરીદદારોને તે મહિના માટે આઇટીસી અવરોધિત મળી શકે છે, જીએસટી ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે અને જો પછીથી મેળ ખાતી નથી તો વ્યાજનો ભોગ બની શકે છે. 

મોટા વેન્ડર બેઝ અને વારંવાર વ્યવહારો ધરાવતી કંપનીઓને માસિક મેચિંગ પૂર્વ-ફાઇલિંગ આવશ્યકતા બની જતાં ભારે સમાધાન કાર્યભારનો સામનો કરવો પડે તેવી શક્યતા છે. ગુજરાત ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીની પરોક્ષ કર સમિતિના સહ-અધ્યક્ષ સીએ દીપ ઠક્કરે જણાવ્યું હતું કે, કોષ્ટક ચાર ખાસ કરીને 'ઓલ અધર આઇટીસી' નું પ્રસ્તાવિત હાર્ડ-લોકિંગ, પારદર્શિતા વધારવા અને આઇટીસી મિકેનિઝમની અખંડિતતા સુધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. ઠક્કરે નાના ઉદ્યોગોમાં તૈયારીની ચિંતાઓ પણ દર્શાવી હતી, નોંધ્યું હતું કે ઘણા એમએસએમઇ મર્યાદિત તકનીકી ક્ષમતા અને પાલન સંસાધનોને કારણે પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે લાંબા ગાળાના ફાયદાઓમાં નકલી ઇન્વોઇસિંગ સામે કડક નિયંત્રણો અને સુધારેલ સપ્લાયર શિસ્તનો સમાવેશ થઈ શકે છે, પરંતુ સંક્રમણ માટે અનિચ્છનીય મુશ્કેલીઓને રોકવા માટે પર્યાપ્ત આઉટરીચ અને સમર્થનની જરૂર પડશે.