ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મેળવવા અથવા તમારું નામ કે સરનામું બદલવા માટે ઘણીવાર વ્યાપક કાગળકામ અને લાંબી પ્રક્રિયાઓની જરૂર પડે છે. જો કે, આગામી દિવસોમાં આ નિયમોમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો થઈ શકે છે. માર્ગ પરિવહન અને હાઇવે મંત્રાલયે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સનું સંચાલન કરતા નિયમોમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

આ અંતર્ગત, ભારતીય અને વિદેશી નાગરિકો માટે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સના ફોર્મેટ અને રંગમાં તફાવત હોઈ શકે છે. વધુમાં, લાઇસન્સમાં બ્લડ ગ્રુપ, મોબાઇલ નંબર અને કટોકટી સંપર્ક માહિતી પ્રદાન કરવી ફરજિયાત હોઈ શકે છે. મંત્રાલયે લાઇસન્સમાં નામ અને સરનામું બદલવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા અને સલામત ડ્રાઇવિંગ મૂલ્યાંકન માટેના નિયમો કડક બનાવવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે કેન્દ્રીય મોટર વાહન નિયમોમાં સુધારાનો ડ્રાફ્ટ જારી કર્યો છે. દરખાસ્ત મુજબ, જારી કરાયેલા અથવા નવીકરણ કરાયેલા લાઇસન્સ લેમિનેટેડ કાર્ડ અથવા પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઇડ (PVC) કાર્ડના રૂપમાં જારી કરવામાં આવશે. આ માટે ફોર્મ 7નો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. નોંધપાત્ર રીતે, ભારતીય અને વિદેશી નાગરિકો માટે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અલગ અલગ ફોર્મેટ સ્થાપિત કરી શકાય છે. તેમના રંગો પણ અલગ અલગ હોઈ શકે છે, જેનાથી બે પ્રકારના લાઇસન્સ વચ્ચે તફાવત કરવાનું સરળ બને છે.

પ્રસ્તાવિત નિયમો હેઠળ, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અંગે વધારાની માહિતી આપવી ફરજિયાત હોઈ શકે છે. આમાં લાઇસન્સ ધારકનો બ્લડ ગ્રુપ, મોબાઇલ નંબર અને ઇમરજન્સી સંપર્ક નંબરનો સમાવેશ થાય છે. આ માહિતી જરૂરિયાતના કિસ્સામાં વ્યક્તિ અથવા તેમના પરિવારનો સંપર્ક કરવામાં મદદ કરી શકે છે. મંત્રાલયે ઓળખ, ઉંમર અને સરનામાના પુરાવા તરીકે સ્વીકારવામાં આવશે તેવા દસ્તાવેજોની યાદી પણ પ્રદાન કરી છે.

મંત્રાલયે ઉંમર અને સરનામાના પુરાવા અંગેના નિયમોમાં ફેરફારનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આમાં એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ અથવા નોટરી સમક્ષ સોગંદનામાની જરૂરિયાતને દૂર કરવાનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં સોગંદનામા અને જીવન વીમા પૉલિસીને ઉંમર અને સરનામાના પુરાવા તરીકે સ્વીકારવામાં આવશે. આનો હેતુ દસ્તાવેજોનો દુરુપયોગ અટકાવવા અને અરજી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો છે.

સરનામાના પુરાવા માટે આમાંથી એક દસ્તાવેજ જરૂરી 

પ્રસ્તાવિત નિયમોમાં આધાર કાર્ડ, પાસપોર્ટ, મતદાર ઓળખ કાર્ડ, ઇ-રેશન કાર્ડ, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો અથવા કોઈપણ જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમ દ્વારા જારી કરાયેલ સેવા ઓળખ કાર્ડ, પેન્શનર ફોટો ઓળખ કાર્ડ, સ્વતંત્રતા સેનાની ઓળખ કાર્ડ, ત્રણ મહિના જૂનું વીજળી બિલ અથવા ગેસ કનેક્શન બિલ અને જન્મ પ્રમાણપત્ર જેવા દસ્તાવેજોનો સમાવેશ થાય છે.

સલામત ડ્રાઇવિંગ મૂલ્યાંકનમાં 75% ગુણ જરૂરી

ઓનલાઇન ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ પ્રક્રિયામાં સલામત ડ્રાઇવિંગ ટ્યુટોરીયલ મૂલ્યાંકન માટેના નિયમો પણ કડક કરી શકાય છે. હાલમાં, આ મૂલ્યાંકન પાસ કરવા માટે 60% ગુણ જરૂરી છે. મંત્રાલયે તેને વધારીને 75% કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. વધુમાં, સલામત ડ્રાઇવિંગ ટ્યુટોરીયલ ઓછામાં ઓછું 30 મિનિટ ચાલવું જરૂરી રહેશે. આનાથી અરજદારોને માર્ગ સલામતી અને સલામત ડ્રાઇવિંગ નિયમોને વધુ સારી રીતે સમજવામાં મદદ મળશે.

15 દિવસમાં નામ અને સરનામામાં ફેરફાર

ડ્રાફ્ટ નિયમોમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ પર જરૂરી વ્યક્તિગત માહિતીમાં ફેરફાર અંગેનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ પણ શામેલ છે. આ મુજબ, લાઇસન્સિંગ અધિકારીઓએ 15 દિવસની અંદર નામ અને સરનામામાં ફેરફાર માટેની અરજીઓ પર નિર્ણય લેવાની જરૂર રહેશે. સત્તાધિકારી અરજી સ્વીકારશે અથવા નકારશે. જો અસ્વીકાર કરવામાં આવે છે, તો કારણ આપવું આવશ્યક છે.

વધુમાં, મંત્રાલયે નામ અને સરનામા સહિત વ્યક્તિગત માહિતી અપડેટ કરવા માટેની ફી દૂર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. જો અમલમાં મૂકવામાં આવે તો, આ દરખાસ્ત લાઇસન્સ ધારકોને તેમની માહિતી અપડેટ કરતી વખતે સમય અને પૈસા બંને બચાવી શકે છે.

ફી માફી અહીં ઉપલબ્ધ થશે

મંત્રાલયે ચોક્કસ ઓનલાઈન ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ સેવાઓ માટે ફી માફીનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ આધાર પ્રમાણીકરણ દ્વારા પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરનારા અરજદારોને લાગુ પડશે. જો કે, આ માફી કઈ ચોક્કસ સેવાઓ માટે લાગુ થશે તે અંતિમ નિયમોના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે.

મંત્રાલયે આ ફેરફારો અંગે હિતધારકો પાસેથી સૂચનો અને વાંધા માંગ્યા છે. વ્યક્તિઓ અને અન્ય હિતધારકો ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન પ્રકાશિત થયાના 30 દિવસની અંદર મંત્રાલયને તેમની ટિપ્પણીઓ સબમિટ કરી શકશે. આ ફેરફારો હાલમાં પ્રસ્તાવિત છે. તેમને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યા પછી અને અમલમાં મૂક્યા પછી જ નવા નિયમો ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ પ્રક્રિયાઓમાં ફેરફાર કરશે.