આમ આદમી પાર્ટી (આપ)ને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. પાર્ટીના રાજ્યસભાના સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢા અને અન્ય બે નેતાઓ પાર્ટી છોડીને ભાજપમાં જોડાયા બાદ રાજકીય વાતાવરણ અચાનક ગરમાયું છે. આપ અને ભાજપ વચ્ચે વાકયુદ્ધ ચાલુ છે. નેતાઓના પક્ષપલટાથી ગુસ્સે ભરાયેલી આપ હવે કાર્યવાહીના મૂડમાં હોય તેવું લાગે છે. આપના વરિષ્ઠ નેતા સંજય સિંહે જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ ત્રણ રાજ્યસભાના સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢા, અશોક મિત્તલ અને સંદીપ પાઠકને ભાજપમાં જોડાયા બાદ ઔપચારિક રીતે ગેરલાયક ઠેરવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે.

રાઘવ ચઢ્ઢા, સંદીપ પાઠક અને અશોક મિત્તલે અરવિંદ કેજરીવાલની આગેવાની હેઠળની પાર્ટી છોડવાનો નિર્ણય લીધા બાદ સંજય સિંહનું આ નિવેદન આવ્યું છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ શેર કરીને કહ્યું કે પાર્ટી બંધારણની દસમી અનુસૂચિનો ઉપયોગ કરવા માટે રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ અધિકારીનો સંપર્ક કરશે, જેમાં પક્ષપલટાના આધારે ગેરલાયક ઠેરવવાની જોગવાઈઓનો ઉલ્લેખ છે.

તેમણે કહ્યું, હું માનનીય રાજ્યસભા અધ્યક્ષને એક પત્ર સુપરત કરીશ, જેમાં માંગ કરવામાં આવશે કે રાઘવ ચઢ્ઢા, અશોક મિત્તલ અને સંદીપ પાઠકને ભાજપમાં જોડાવા બદલ રાજ્યસભાના સભ્યપદમાંથી ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવે. કારણ કે તે બંધારણની દસમી અનુસૂચિ હેઠળ સ્વેચ્છાએ તેમના મૂળ પક્ષનું સભ્યપદ છોડી દેવા સમાન છે.

ચાલો હવે જાણીએ કે ભારતીય બંધારણની દસમી અનુસૂચિ શું છે અને તેની કઈ જોગવાઈઓ છે જેના દ્વારા આમ આદમી પાર્ટી આ નેતાઓ સામે કાર્યવાહી કરવા જઈ રહી છે. ભારતીય બંધારણની દસમી અનુસૂચિ, જેને પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે ૧૯૮૫માં બાવનમા સુધારા દ્વારા ઘડવામાં આવી હતી. તેનો હેતુ રાજકીય પક્ષપલટાને રોકવા અને સરકારી સ્થિરતા જાળવવાનો છે.

આ કાયદા હેઠળ, જો કોઈ સાંસદ અથવા ધારાસભ્ય સ્વેચ્છાએ પોતાનો પક્ષ છોડી દે છે અથવા પક્ષના નિર્દેશ (ચાબુક) વિરુદ્ધ મતદાન કરે છે, તો તેમને ગેરલાયક ઠેરવી શકાય છે. જેમાં જો કોઈ સભ્ય સ્વેચ્છાએ પોતાના પક્ષના સભ્યપદથી રાજીનામું આપે, જો કોઈ સભ્ય ગૃહમાં પોતાના પક્ષ દ્વારા જારી કરાયેલી સૂચનાઓ વિરુદ્ધ મતદાન કરે અથવા મતદાનમાં ગેરહાજર રહે, જો કોઈ સ્વતંત્ર સભ્ય ચૂંટણી પછી રાજકીય પક્ષમાં જોડાય, જો કોઈ નામાંકિત સભ્ય પદ સંભાળ્યાના છ મહિના પછી રાજકીય પક્ષમાં જોડાય, જો કોઈ ધારાસભ્યનો મૂળ રાજકીય પક્ષ બીજા પક્ષમાં ભળી જાય તો તેને ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવતો નથી, જો પક્ષના ઓછામાં ઓછા બે તૃતીયાંશ ધારાસભ્યો વિલીનીકરણ માટે સંમત થાય, ગેરલાયક ઠેરવવાની અરજીઓ પર અંતિમ નિર્ણય ગૃહના પ્રમુખ અધિકારી (સ્પીકર/અધ્યક્ષ) લે અને જો કોઈ પક્ષના ઓછામાં ઓછા બે તૃતીયાંશ સભ્યો બીજા પક્ષમાં ભળી જવાનો નિર્ણય લે, તો તેને ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે નહીં તેનો સમાવેશ થાય છે.

ગઈકાલે રાજ્યસભાના સાંસદો રાઘવ ચઢ્ઢા, સંદીપ પાઠક અને અશોક મિત્તલ આમ આદમી પાર્ટીસાથેના સંબંધો તોડીને ભાજપમાં જોડાયા હતા. સાંસદોએ દિલ્હીમાં ભાજપ મુખ્યાલયમાં પાર્ટી પ્રમુખ નીતિન નવીનની હાજરીમાં જોડાવાની ઔપચારિક જાહેરાત કરી. ચઢ્ઢાએ જણાવ્યું હતું કે આપ મૂળ વિચારધારાથી ભટકવાના કારણે વિલયનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે પાર્ટી હવે વ્યક્તિગત લાભ માટે કામ કરી રહી છે. તેમણે કહ્યું, આમ આદમી પાર્ટી, જેને મેં મારા લોહી અને પરસેવાથી ઉછેરી અને મારી યુવાનીનાં 15 વર્ષ સમર્પિત કર્યા, તે તેના સિદ્ધાંતો, મૂલ્યો અને મૂળ મૂલ્યોથી ભટકાઈ ગઈ છે. હવે, આ પાર્ટી રાષ્ટ્રીય હિતમાં નહીં, પણ વ્યક્તિગત લાભ માટે કામ કરે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી, મને એવું લાગતું હતું કે હું ખોટા પક્ષમાં સાચો વ્યક્તિ છું. તેથી, આજે હું જાહેરાત કરું છું કે હું આમ આદમી પાર્ટીથી અલગ થઈ રહ્યો છું અને જનતાની નજીક આવી રહ્યો છું.

જવાબમાં, આપના ટોચના નેતૃત્વએ આ સાંસદોને પંજાબના દેશદ્રોહી ગણાવ્યા હતા. સંજય સિંહે કહ્યું, ભાજપ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહે પંજાબમાં ભગવંત માન સરકારના સારા કામને રોકવા માટે તેમનું 'ઓપરેશન લોટસ' શરૂ કર્યું છે. આપના રાજ્યસભાના સાત સાંસદો ભાજપમાં જોડાયા છે. પંજાબના લોકોએ આ સાત નામો યાદ રાખવા જોઈએ. પંજાબના લોકો પંજાબના આ દેશદ્રોહીઓ'ને ક્યારેય માફ કરશે નહીં.

આપ સુપ્રીમો અરવિંદ કેજરીવાલે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં પોતાની નિરાશા વ્યક્ત કરી, જોકે તેમણે વધુ કંઈ કહ્યું નહીં, ફક્ત એક જ વાક્યમાં પોતાનો મુદ્દો રજૂ કર્યો હતો. પોસ્ટમાં તેમણે કહ્યું, ભાજપે ફરી એકવાર પંજાબીઓ સાથે દગો કર્યો છે.

ભાજપમાં ભળી જવાનો આ નિર્ણય આમ આદમી પાર્ટી દ્વારા રાઘવ ચઢ્ઢાને રાજ્યસભામાં ઉપનેતા પદ પરથી દૂર કર્યાના થોડા દિવસો પછી જ આવ્યો છે. આ નિર્ણય બાદ, પાર્ટીના ઘણા નેતાઓએ ચઢ્ઢા પર પ્રહાર કર્યા અને તેમના પર ભાજપ પ્રત્યે નરમ વલણ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. ચઢ્ઢાએ આરોપોને નકારી કાઢ્યા, તેમને આયોજિત હુમલો ગણાવ્યો અને નકારી કાઢ્યું કે તેમણે સંસદમાંથી વોકઆઉટ કર્યો હતો અથવા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સામે મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ પર હસ્તાક્ષર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

શું કેજરીવાલ કોઈ કાર્યવાહી કરશે?

જો કોઈ સાંસદ પોતાનો પક્ષ છોડી દે છે અથવા પક્ષના નિર્દેશો વિરુદ્ધ કાર્ય કરે છે, તો પક્ષ પ્રમુખ સ્પીકર અથવા ગૃહના અધ્યક્ષને તેમનું સભ્યપદ રદ કરવા વિનંતી કરી શકે છે. કેજરીવાલ આ રીતે કાર્યવાહી પણ કરી શકે છે. તેઓ કોઈપણ સાંસદને પક્ષના પ્રાથમિક સભ્યપદમાંથી પણ દૂર કરી શકે છે, પરંતુ આ અલગ નિયમોને આધીન છે.  જો આપના સાત સાંસદો પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાથી બચવા માંગતા હોય, તો એક જ રસ્તો છે કે આપ સાંસદોના બે તૃતીયાંશ સભ્યોએ બીજા પક્ષમાં જોડાવું પડશે. મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે, આ બાબતે અંતિમ નિર્ણય રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ પાસે રહે છે.