ભારતમાં સમાન કર પ્રણાલી લાવનારા ઐતિહાસિક ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) એ દેશમાં અમલીકરણના સફળ ૯ (નવ) વર્ષ પૂર્ણ કરી લીધા છે. ૧ જુલાઈ ૨૦૧૭ના રોજ લાગુ કરાયેલો જીએસટી આજે ભારતની અર્થવ્યવસ્થાનો સૌથી મજબૂત સ્તંભ બની ચૂક્યો છે.

૯ વર્ષની આ ભવ્ય સફર બાદ હવે દેશભરના વેપારીઓ અને ઉદ્યોગ જગત આ કર વ્યવસ્થામાં આગામી મોટા સુધારાઓની આશા રાખી રહ્યું છે. રેકોર્ડબ્રેક ટેક્સ કલેક્શન અને સતત વધતા જતા કરદાતાઓ વચ્ચે આગામી જીએસટી કાઉન્સિલની બેઠક પર સૌની નજર મંડાયેલી છે. દેશના આ સૌથી મોટા આર્થિક સુધારા અંગેનો સંપૂર્ણ વિગતવાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

આઝાદી પછીના ભારતના સૌથી મોટા ટેક્સ સુધારા તરીકે ઓળખાતા જીએસટીએ દેશમાં અગાઉ ચાલતા વેટ (VAT), એક્સાઇઝ ડ્યુટી, સર્વિસ ટેક્સ અને વિવિધ રાજ્યોના સ્થાનિક વેરાઓને નાબૂદ કરીને 'એક દેશ, એક ટેક્સ' નું સપનું સાકાર કર્યું હતું. શરૂઆતના ગાળામાં વેપારીઓને આ નવી ડિજિટલ સિસ્ટમ અપનાવવામાં મુશ્કેલીઓ પડી હતી, પરંતુ સમય જતાં થયેલા સુધારાથી હવે આખી પ્રક્રિયા સુગમ બની છે.

ટેક્સ કલેક્શન અને કરદાતાઓનો નવો રેકોર્ડ
આજે દેશમાં જીએસટી રજીસ્ટર્ડ કરદાતાઓની સંખ્યા વધીને ૧.૬૫ કરોડથી વધુ થઈ ચૂકી છે. આ સિસ્ટમ હેઠળ અત્યાર સુધીમાં ૧૯૨.૭૩ કરોડથી વધુ રિટર્ન ફાઈલ કરવામાં આવ્યા છે અને ૭૭૮ કરોડથી વધુ ઈ-વે બિલ (e-way bills) જનરેટ થયા છે.

ટેક્સ કલેક્શનના આંકડા પણ અર્થતંત્રની મજબૂતી દર્શાવે છે:
જૂન ૨૦૨૬નું કલેક્શન: ચાલુ વર્ષે જૂન ૨૦૨૬માં નેટ જીએસટી કલેક્શન ૧.૬૨ લાખ કરોડ રૂપિયા રહ્યું છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળાની સરખામણીએ ૧૧.૨ ટકાનો ગ્રોથ (વધારો) દર્શાવે છે.

ઓલ-ટાઇમ હાઇ રેકોર્ડ: આ પૂર્વે એપ્રિલ ૨૦૨૬માં ૨.૪૨ લાખ કરોડ રૂપિયાનું ઐતિહાસિક માસિક જીએસટી કલેક્શન નોંધાયું હતું.

જીએસટી પર વેપારીઓનો ભરોસો વધ્યો
પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા ડિલોઇટ ઇન્ડિયા (Deloitte India) ના ‘GST@9’ સર્વેક્ષણ અનુસાર, દેશની ૯૯ ટકાથી વધુ કંપનીઓએ જીએસટી સાથેના પોતાના અનુભવને સકારાત્મક અથવા સામાન્ય ગણાવ્યો છે, જ્યારે નકારાત્મક પ્રતિભાવો હવે નહિવત થઈ ગયા છે.

નિષ્ણાતોના મતે જીએસટી કાઉન્સિલ દ્વારા સમયાંતરે વેપારીઓની જરૂરિયાત મુજબ કાયદામાં કરાયેલા ફેરફારોથી વેપાર જગતનો વિશ્વાસ વધ્યો છે. ગ્રાન્ટ થોર્નટન ભારત (Grant Thornton Bharat) ના રિપોર્ટ પ્રમાણે, જીએસટીએ ટેક્સ સિસ્ટમમાં પારદર્શિતા લાવવા, અર્થતંત્રને સંગઠિત કરવા અને સમગ્ર દેશને એક સમાન બજાર બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.

આગામી જીએસટી કાઉન્સિલની બેઠકથી મોટી અપેક્ષાઓ
ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ પછી જીએસટી કાઉન્સિલની કોઈ ઔપચારિક બેઠક થઈ નથી, જેથી હવે યોજાનારી આગામી બેઠક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. ટેક્સ નિષ્ણાતોના મતે આગામી બેઠકમાં ઉદ્યોગોને મોટી રાહત આપતા નિર્ણયો લેવાઈ શકે છે, જેમાં મુખ્યત્વે:

- ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) મેળવવાના કડક નિયમોને સરળ બનાવવામાં આવી શકે છે.

- ઇન્વર્ટેડ ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર (કાચા માલ પર વધુ ટેક્સ અને તૈયાર માલ પર ઓછો ટેક્સ) ની વિસંગતતા દૂર થઈ શકે છે.

- નાના વેપારીઓ માટે ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સ (નિયમોનું પાલન) ની પ્રક્રિયા વધુ સરળ કરાશે.

​​​​​​​જીએસટી રિટર્ન અને ઈ-વે બિલ સિસ્ટમ વચ્ચે વધુ સારું તાલમેલ બેસાડવા તેમજ જીએસટી એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (GSTAT) ને સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.

છેલ્લા ૯ વર્ષોમાં જીએસટીએ ભારતીય વેપાર જગતની તસવીર બદલી નાખી છે. હવે આગામી સમયમાં ટેક્સ વિવાદોનો ઝડપી નિકાલ થાય અને દેશમાં 'ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ' (વેપાર કરવાની સરળતા) વધુ મજબૂત બને તેવા સુધારાઓની આશા રાખવામાં આવી રહી છે.