કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં નાણામંત્રીએ આવકવેરા સ્લેબમાં કોઈ ફેરફાર કર્યા નથી, એટલે કે જૂના અને નવા બંને કર વ્યવસ્થા માટે સ્લેબ અને દર સમાન રહેશે. જોકે, સરકારે પગારદાર વ્યક્તિઓ, સામાન્ય માણસ અને કરદાતાઓની સુવિધાને પ્રાથમિકતા આપતા આવકવેરા સંબંધિત ઘણા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારોની જાહેરાત કરી છે. આનો હેતુ મુખ્યત્વે ટેક્સ સિસ્ટમને સરળ બનાવવા, પાલન સરળ બનાવવા અને બિનજરૂરી મુશ્કેલીઓ ઘટાડવાનો છે.

મોટર અકસ્માત દાવા ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા વ્યક્તિને આપવામાં આવેલ વ્યાજ હવે આવકવેરામાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત રહેશે. વધુમાં, તેના પર ટીડીએસ કાપવામાં આવશે નહીં. સરકારે કોઈપણ લઘુત્તમ રકમની જરૂરિયાત વિના, વિદેશી પ્રવાસ પેકેજો પર ટીસીએસ વર્તમાન પાંચ ટકા અને 20 ટકાથી ઘટાડીને બે ટકા કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. વધુમાં, શિક્ષણ અને તબીબી ખર્ચ માટે લિબરલાઇઝ્ડ રેમિટન્સ સ્કીમ હેઠળ ટીસીએસ પણ પાંચ ટકાથી ઘટાડીને બે ટકા કરવામાં આવશે.

મેનપાવર સપ્લાય સેવાઓ હવે કોન્ટ્રાક્ટરોને ચૂકવણી તરીકે સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવશે. આ સેવાઓ પર એક ટકા અથવા બે ટકાના ટીડીએસ દર લાગુ કરીને મૂંઝવણ દૂર કરશે. નાના કરદાતાઓ માટે એક નવી યોજના પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી છે, જે તેમને નિયમો-આધારિત સ્વચાલિત પ્રક્રિયા દ્વારા ઘટાડેલા અથવા શૂન્ય ટીડીએસ કપાતનું પ્રમાણપત્ર મેળવવા સક્ષમ બનાવે છે. આનાથી આકારણી અધિકારીને અરજી કરવાની જરૂરિયાત દૂર થશે.

બહુવિધ કંપનીઓમાં રોકાણ કરનારા કરદાતાઓની સુવિધા માટે, ડિપોઝિટરીઝને રોકાણકારો પાસેથી ફોર્મ ૧૫જી અથવા ફોર્મ ૧૫એચ સ્વીકારવાની અને તેને સીધા સંબંધિત કંપનીઓને પહોંચાડવાની સત્તા આપવામાં આવશે.

વિદ્યાર્થીઓ, યુવા વ્યાવસાયિકો, ટેક વર્કર્સ અને સ્થળાંતર કરનારા એનઆઇઆર જેવા નાના કરદાતાઓને પડતી વ્યવહારુ મુશ્કેલીઓને ઓળખીને, સરકારે એક વખતની, છ-માસિક વિદેશી સંપત્તિ જાહેર કરવાની યોજનાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આ યોજના ચોક્કસ મર્યાદાથી ઓછી આવક અથવા સંપત્તિ જાહેર કરવાની મંજૂરી આપશે.

આઇટીઆર એક્ટમાં ફેરફાર કરાયો

સરકારે આવકવેરા રિટર્ન સુધારવાની અંતિમ તારીખ ૩૧ ડિસેમ્બરથી ૩૧ માર્ચ સુધી લંબાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેમાં નજીવી ફીનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, રિટર્ન ફાઇલિંગની અંતિમ તારીખ તબક્કાવાર કરવામાં આવશે. જેમાં આઇટીઆર-૧ અને આઇટીઆર-૨ ફાઇલ કરનારા વ્યક્તિઓ ૩૧ જુલાઈ સુધીમાં તેમના રિટર્ન ફાઇલ કરશે. નોન-ઓડિટ વ્યવસાયિક સંસ્થાઓ અને ટ્રસ્ટ પાસે ૩૧ ઓગસ્ટ સુધીનો સમય રહેશે. બિન-નિવાસી (એનઆરઆઈ) પાસેથી સ્થાવર મિલકતની ખરીદી પર, ખરીદદારોને હવે ટીડીએસ જમા કરાવવા માટે ટીએન મેળવવાની જરૂર રહેશે નહીં. આ પ્રક્રિયા હવે પાન-આધારિત ઇન્વોઇસ દ્વારા પૂર્ણ કરી શકાય છે.