આંતરરાષ્ટ્રીય કુસ્તીમાં પાછા ફરવાના વિનેશ ફોગાટના પ્રયાસોને મોટો ફટકો પડ્યો છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટે 2026 સિનિયર વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ માટે પસંદગી ટ્રાયલ્સમાં ભાગ લેવા માટે તેણીને વચગાળાની રાહત આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. આનાથી 14 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીના ઈન્દિરા ગાંધી સ્ટેડિયમ ખાતે યોજાનારી ટ્રાયલ્સમાં ભાગ લેવાની વિનેશની શક્યતાઓ અવરોધાઈ ગઈ છે.

ગઈકાલે મોડી રાત્રે ન્યાયાધીશ સ્વરણ કાંતા શર્માએ વિનેશ ફોગાટની વચગાળાની રાહત માંગતી અરજી ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે રેસલિંગ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (ડબલ્યુએફઆઈ) દ્વારા નિર્ધારિત પાત્રતા માપદંડોમાંથી વ્યક્તિગત રમતવીરોને મુક્તિ આપી શકાતી નથી. કોર્ટે તેના આદેશમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે સાતમી સપ્ટેમ્બર, 2026ના પરિપત્રમાં નિર્ધારિત માપદંડો બધા રમતવીરોને સમાન રીતે લાગુ પડે છે. જો કોઈ કુસ્તીબાજે કોઈ નિયુક્ત ઇવેન્ટમાં ભાગ લીધો નથી, તો તે ડબલ્યુએફઆઈની નિર્ધારિત પાત્રતા શ્રેણીઓમાં આવતા નથી.

વિનેશ ફોગાટે ડબલ્યુએફઆઈના નવા પસંદગી નિયમોને પડકાર્યા હતા. સાતમી સપ્ટેમ્બરના રોજ જારી કરાયેલા પરિપત્રમાં છ ઓલિમ્પિક વજન શ્રેણીઓમાં 2026 સિનિયર વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ ટ્રાયલ માટે પાત્રતા માપદંડ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ નિયમો હેઠળ, ચોક્કસ નિયુક્ત સ્પર્ધાઓમાં મેડલ વિજેતાઓ, રાષ્ટ્રીય કોચિંગ કેમ્પમાં ભાગ લેનારા કુસ્તીબાજો અને 2026 અંડર-20 વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ માટે પસંદ કરાયેલા કુસ્તીબાજો પાત્ર છે. વિનેશનો દાવો છે કે તેણીએ માતૃત્વ રજાને કારણે ઘણી ક્વોલિફાઇંગ સ્પર્ધાઓ ગુમાવી હતી. પરિણામે, વર્તમાન નિયમો તેને વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ ટ્રાયલ્સમાં ભાગ લેવાથી બાકાત રાખે છે.

જોકે, વિનેશે સીધી રીતે વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ ટીમ માટે પસંદગીની વિનંતી કરી ન હતી. તેની એકમાત્ર માંગ હતી કે તેણીને ટ્રાયલ્સમાં ભાગ લેવાની તક આપવામાં આવે, ત્યારબાદ ટીમમાં તેના સમાવેશનો નિર્ણય તેના પ્રદર્શનના આધારે થવો જોઈએ. વિનેશે પોતાની દલીલમાં 30 મેના રોજ યોજાયેલી એશિયન ગેમ્સ પસંદગી ટ્રાયલનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેણીએ 53 કિગ્રા વજન વર્ગમાં ભાગ લીધો હતો. વિનેશે તેનો ક્વાર્ટર ફાઇનલ મુકાબલો જીત્યો અને સેમિફાઇનલમાં પહોંચી હતી. તેણીએ દલીલ કરી હતી કે તે માતા બન્યા પછી તાલીમ અને ઇવેન્ટ્સમાં પાછી ફરી છે અને તેણીને તેની કુશળતા સાબિત કરવાની તક આપવી જોઈએ.

વિનેશ જુલાઈ 2025માં માતા બની હતી. ત્યારબાદ તેણીએ તાલીમ ફરી શરૂ કરી અને સ્પર્ધાત્મક કુસ્તીમાં પાછા ફરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. દિલ્હી હાઈકોર્ટે હજુ સુધી ડબલ્યુએફઆઈની આખી નીતિને સાચી કે ખોટી જાહેર કરી નથી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે વિનેશની અરજીમાં ઉઠાવવામાં આવેલા મુખ્ય પ્રશ્નોનો હજુ નિર્ણય લેવાનો બાકી છે. કોર્ટે એ પણ સ્વીકાર્યું કે ડબલ્યુએફઆઈ નીતિની માન્યતા પર વિચાર કરતી વખતે ગર્ભાવસ્થા, બાળજન્મ અને ત્યારબાદ સ્વસ્થ થવા જેવા સંજોગોને ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ. જો કે, ફક્ત આ સંજોગોના આધારે વિનેશને તાત્કાલિક વચગાળાની મુક્તિ આપી શકાતી નથી.

કોર્ટે એ પણ મોટી ચિંતા વ્યક્ત કરી કે વિનેશને ટ્રાયલ્સમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપવાથી અન્ય એથ્લેટ્સ સાથે સમાનતા અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ શકે છે જેઓ સમાન પરિસ્થિતિઓમાં છે પરંતુ હજુ સુધી કોર્ટ સમક્ષ હાજર થયા નથી. વિનેશની વર્તમાન અરજી ફક્ત વિશ્વ ચેમ્પિયનશિપ ટ્રાયલ સુધી મર્યાદિત નથી. આ મામલો ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસૂતિ રજા પછી મહિલા ખેલાડીઓ માટે રમતમાં પાછા ફરવા માટે એક વ્યવસ્થિત નીતિ સ્થાપિત કરવાની પણ ચિંતા કરે છે.

વિનેશે એવી પરિસ્થિતિઓમાં પારદર્શક પસંદગી પ્રક્રિયા અને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાની માંગ કરી છે જ્યાં મહિલા ખેલાડી પ્રસૂતિને કારણે જરૂરી ક્વોલિફાઇંગ સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લઈ શકતી નથી. ગઈકાલના આદેશથી વિનેશને 14 સપ્ટેમ્બરના ટ્રાયલમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી છે, પરંતુ ડબલ્યુએફઆઈની પસંદગી નીતિ સામેનો તેમનો મુખ્ય કાનૂની પડકાર હજુ પૂરો થયો નથી.

વિનેશ ફોગાટે ડબલ્યુએફઆઈ દ્વારા શરૂ કરાયેલી શિસ્ત કાર્યવાહીને પણ પડકારી છે. તેમણે મે અને જૂનમાં જારી કરાયેલી બે કારણદર્શક નોટિસ રદ કરવાની માંગ કરી છે. ડબલ્યુએફઆઈનું કહેવું છે કે વિનેશને તેના શિસ્ત પેનલ સમક્ષ પોતાનો કેસ રજૂ કરવાની પૂરતી તક આપવામાં આવી હતી. 2026 સિનિયર વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ 24 ઓક્ટોબરથી 1 નવેમ્બર દરમિયાન કઝાકિસ્તાનના અસ્તાનામાં યોજાવાની છે.

દિલ્હી હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ, વિનેશ ફોગાટ 14 સપ્ટેમ્બરના રોજ યોજાનારી ભારતીય પસંદગી ટ્રાયલ્સમાં ભાગ લઈ શકશે નહીં. જોકે, માતૃત્વ પછી મહિલા ખેલાડીઓની વાપસી અને પસંદગી પ્રક્રિયામાં તેમને કેવી રીતે ભાગ આપવો તે અંગેની તેમની મુખ્ય કાનૂની લડાઈ હજુ પણ ચાલુ છે.