૨૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ ભારતીય શેરબજારના ઇતિહાસમાં એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો. મુકેશ અંબાણીની આગેવાની હેઠળની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની ડિજિટલ કંપની જિયો પ્લેટફોર્મ્સનો રૂ.૩૦,૨૧૩ કરોડનો IPO સવારે ૧૦ વાગ્યે સબ્સ્ક્રિપ્શન માટે ખુલ્યો. તે માત્ર ૧૦૦ મિનિટમાં સંપૂર્ણ રીતે સબ્સ્ક્રાઇબ થઈ ગયો. ભારતમાં કોઈપણ મોટા IPO માટે આ અત્યાર સુધીનો સૌથી ઝડપી પૂર્ણ સબ્સ્ક્રિપ્શન દર છે. સાંજે ૫ વાગ્યા સુધીમાં, આ ઇશ્યૂ ૩.૦૧ ગણો સબ્સ્ક્રાઇબ થયો હતો, જેમાં રોકાણકારોએ ઓફર કરાયેલા ૧૯.૭૫ કરોડ શેર સામે ૬૨.૩૬ કરોડ શેર માટે બોલી લગાવી હતી.

આ ફક્ત એક IPO નથી, પરંતુ ભારતીય પ્રાથમિક બજારમાં સંસ્થાકીય રોકાણકારોના વિશ્વાસ અને મોટા ઇશ્યૂ માટે તેમની ઇચ્છાનો પુરાવો છે...

સૌથી ઝડપી સબ્સ્ક્રિપ્શનનો અર્થ શું છે?

IPOમાં સબ્સ્ક્રિપ્શનનો અર્થ એ છે કે રોકાણકારોએ કંપનીના શેર માટે બિડ મૂકી છે, જે વેચાયેલા શેરની સંખ્યા જેટલી હોય છે. જ્યારે માંગ પુરવઠાની બરાબર હોય અથવા તેનાથી વધુ હોય, ત્યારે ઇશ્યૂને "સંપૂર્ણપણે સબ્સ્ક્રાઇબ" ગણવામાં આવે છે.

સૌથી ઝડપીનું માપ એ છે કે તે ખુલ્યા પછી કેટલી ઝડપથી 100% સબ્સ્ક્રિપ્શન સુધી પહોંચે છે. Jio પ્લેટફોર્મ્સે 100 મિનિટમાં આ સિદ્ધિ હાંસલ કરી.

આ ગતિ પાછળનું ગણિત શું છે?

Jioના IPOની ગતિનું સૌથી મોટું ચાલકબળ સંસ્થાકીય રોકાણકારો (QIBs) હતા, જેમણે કુલ ઇશ્યૂના લગભગ 50% હિસ્સો આપ્યો હતો. આ જ કારણ છે કે QIB ક્વોટા 10 મિનિટમાં ભરાઈ ગયો હતો, જ્યારે અન્ય શ્રેણીઓમાં વધુ સમય લાગ્યો હતો.

પહેલા દિવસે, છૂટક રોકાણકારોનો હિસ્સો ફક્ત 0.58 ગણો ભરાયો હતો. આનો અર્થ એ થયો કે છૂટક ભાગીદારી સંસ્થાકીય માંગ કરતા ઘણી પાછળ રહી ગઈ હતી. બિન-સંસ્થાકીય રોકાણકાર (HNI) ભાગ 1.03 ગણો ભરાયો હતો. કર્મચારી ક્વોટા 1.15 ગણો ભરાયો હતો, અને શેરધારકોનો ક્વોટા 1.12 ગણો ભરાયો હતો.

આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે તેજીનું વાસ્તવિક એન્જિન મોટા સંસ્થાકીય રોકાણકારો હતા, જેમણે એન્કર બુક અને QIB શ્રેણીઓમાં ભારે બોલી લગાવી હતી.

એન્કર બુકમાં 2.5 લાખ કરોડની માંગ

Jioએ ફક્ત સબ્સ્ક્રિપ્શન ગતિના સંદર્ભમાં રેકોર્ડ બનાવ્યો નથી. તેની રૂ.8,110 કરોડની એન્કર બુક (IPO ખુલતા પહેલા મોટા રોકાણકારો માટે અનામત ભાગ)ને રૂ.2.5 લાખ કરોડની બિડ મળી, જે ઉપલબ્ધ શેરની સંખ્યા કરતા 30 ગણી વધુ માંગ દર્શાવે છે. આ ભારતીય IPO ઇતિહાસમાં સૌથી મોટી એન્કર માંગ છે.

કદ રેકોર્ડ: ભારતનો સૌથી મોટો IPO

Jio પ્લેટફોર્મ્સનો 30,213 કરોડનો ઇશ્યૂ હ્યુન્ડાઇ મોટર ઇન્ડિયાના 27,870 કરોડના આઇપીઓને વટાવીને ભારતનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો આઇપીઓ બન્યો. 1,065થી 1,119 પ્રતિ શેરના પ્રાઇસ બેન્ડના ઉપલા છેડે, કંપનીનું મૂલ્ય આશરે 10.3 લાખ કરોડ છે.

આ ઇશ્યૂ સંપૂર્ણપણે નવો ઇશ્યૂ છે. 27 કરોડ નવા શેર જારી કરવામાં આવી રહ્યા છે અને કોઈ ઓફર-ફોર-સેલ (OFS) ઘટક નથી, જેનો અર્થ એ છે કે હાલના રોકાણકારો તેમના શેર વેચી રહ્યા નથી. કંપની 27,500 કરોડનો ઉપયોગ દેવું ચૂકવવા અથવા પ્રીપે કરવા માટે કરશે. બાકીની રકમ સામાન્ય કોર્પોરેટ જરૂરિયાતો માટે રાખવામાં આવશે.

100-મિનિટનો રેકોર્ડ શું સૂચવે છે?

જિયો પ્લેટફોર્મ્સનું ૧૦૦ મિનિટમાં પૂર્ણ સબ્સ્ક્રિપ્શન માત્ર આંકડાકીય માહિતી નથી. તે સંસ્થાકીય રોકાણકારોના ઝડપી અને ઊંડા આત્મવિશ્વાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે. QIB ભાગ ૧૦ મિનિટમાં સબ્સ્ક્રાઇબ થઈ ગયો હતો અને એન્કર બુકને ૩૦ ગણી માંગ મળી હતી, જે સાબિત કરે છે કે મોટા રોકાણકારોએ આ મુદ્દાને "ચૂકી ન શકાય તેવી" તક માનતા હતા.

બીજો રસપ્રદ મુદ્દો એ છે કે છૂટક રોકાણકારો પહેલા દિવસે પાછળ રહી ગયા હતા. છૂટક ક્વોટા ફક્ત ૦.૫૮ ગણો ઓવરસબ્સ્ક્રાઇબ થયો હતો. આનો અર્થ એ છે કે તેજી મુખ્યત્વે મોટા પૈસાની વાર્તા છે. કોઈ પણ સંજોગોમાં, આ ૧૦૦-મિનિટના રેકોર્ડે ભારતીય IPO બજારના ઇતિહાસમાં એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો છે અને ભવિષ્યના મોટા ઇશ્યૂ માટે એક બેન્ચમાર્ક બની ગયો છે.