૩૦ સપ્ટેમ્બરના રોજ ફ્લાયદુબઈ ફ્લાઇટ FZ1073 પર થયેલા હુમલાએ આખી દુનિયાને હચમચાવી દીધી હતી. ઓમાનના સહ-પાયલટ હમામ અલ-હમામી પર ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત માછર પર કુહાડી (ક્રેશ એક્સ) વડે હુમલો કરવાનો અને વિમાનનો નિયંત્રણ લેવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ છે. તપાસ હવે ઓસ્ટ્રેલિયા સુધી પહોંચી છે, જેમાં અલ-હમામીના ઓસ્ટ્રેલિયા સાથેના લાંબા સમયથી જોડાયેલા હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તેને ૨૦૧૪માં ઓસ્ટ્રેલિયન વિદ્યાર્થી વિઝા મળ્યો હતો અને ૨૦૧૫ થી ૨૦૧૭ સુધી ત્યાં અભ્યાસ કર્યો હતો. પછી પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું તે ઓસ્ટ્રેલિયામાં તેના સમય દરમિયાન કટ્ટરપંથી બની ગયો હતો?

ઓસ્ટ્રેલિયા કેમ તપાસ કરી રહ્યું છે?

ઓસ્ટ્રેલિયાની વિક્ટોરિયન જોઈન્ટ કાઉન્ટર ટેરરિઝમ ટીમ (VIC JCTT) એ અલ-હમામીના ઓસ્ટ્રેલિયન કનેક્શન્સની તપાસ શરૂ કરી છે. ટીમમાં ઓસ્ટ્રેલિયન ફેડરલ પોલીસ (AFP), વિક્ટોરિયા પોલીસ અને ઓસ્ટ્રેલિયન સિક્યુરિટી ઇન્ટેલિજન્સ ઓર્ગેનાઇઝેશન (ASIO)નો સમાવેશ થાય છે. AFPના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે, "વીઆઈસી જેસીટીટી પુષ્ટિ કરી શકે છે કે વ્યક્તિ ઓસ્ટ્રેલિયા સાથેના સંબંધો માટે તપાસ હેઠળ છે. યોગ્ય સમયે અપડેટ આપવામાં આવશે."

તપાસનો સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે શું અલ-હમામી ઓસ્ટ્રેલિયામાં રહેતી વખતે કટ્ટરપંથી વિચારોના સંપર્કમાં આવ્યો હતો.

અલ-હમામી ઓસ્ટ્રેલિયામાં ક્યારે રહેતો હતો?

અહેવાલો અનુસાર, અલ-હમામીને 2014માં ઓસ્ટ્રેલિયન વિદ્યાર્થી વિઝા મળ્યા હતા. એબીસી ન્યૂઝે સૂત્રોને ટાંકીને અહેવાલ આપ્યો છે કે તેણે 2015 થી 2017 સુધી ઓસ્ટ્રેલિયામાં અભ્યાસ કર્યો હતો. ત્યારબાદ તે દેશ છોડી ગયો. પરંતુ તેની વિઝા વાર્તા ત્યાં સમાપ્ત થતી નથી. અહેવાલો અનુસાર, 2019માં તેનો વિદ્યાર્થી વિઝા રદ કરવામાં આવ્યા હતા, કારણ કે તે કોઈપણ અભ્યાસક્રમોમાં પ્રવેશ મેળવ્યો ન હતો. તપાસકર્તાઓ હવે એ નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે તેણે ઓસ્ટ્રેલિયામાં અભ્યાસ અને રોકાણ દરમિયાન કોની સાથે વાતચીત કરી હતી અને તેની પ્રવૃત્તિઓ કેવી હતી.

ફ્લાયદુબઈ ફ્લાઇટમાં ખરેખર શું બન્યું?

૩૦ સપ્ટેમ્બરના રોજ, ફ્લાયદુબઈ ફ્લાઇટ FZ1073 દુબઈથી તેલ અવીવ જઈ રહી હતી. કો-પાયલોટ અલ-હમામીએ કોકપીટમાં રહેલા ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત માછર પર ક્રેશ કુહાડીથી હુમલો કર્યો હોવાનો આરોપ છે. ત્યારબાદ તેમણે વિમાનનો નિયંત્રણ કબજે કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. હુમલા દરમિયાન, વિમાન લગભગ ૩૦ સેકન્ડમાં ૧૬,૦૦૦ ફૂટથી વધુ નીચે ઉતર્યું. ગંભીર રીતે ઘાયલ કેપ્ટન સ્મિત કોકપીટનો દરવાજો ખોલવામાં સફળ રહ્યા. ત્યારબાદ મુસાફરો અને ક્રૂએ અલ-હમામીને રોક્યો.

વિમાનને ક્રેશ થતું કોણે અટકાવ્યું?

બે ઑફ-ડ્યુટી પાઇલટ્સે આ ઘટનામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. તેઓ તે સમયે ફરજ પર ન હતા, પરંતુ તેમણે કટોકટી દરમિયાન વિમાનને સંચાલિત કરવામાં મદદ કરી. તેઓએ વિમાનને સ્થિર કર્યું અને સલામત કટોકટી ઉતરાણ કર્યું. વિમાન આખરે સાઉદી અરેબિયામાં સુરક્ષિત રીતે ઉતર્યું. જો કોકપીટ નિયંત્રણ સમયસર પાછું મેળવ્યું ન હોત, તો પરિસ્થિતિ અત્યંત ખતરનાક બની શકી હોત.

શું અલ-હમામીએ તેનો હેતુ જાહેર કર્યો?

કટોકટી ઉતરાણ પછી, તપાસકર્તાઓએ અલ-હમામીને પૂછપરછ કરી. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ, અલ-હમામીએ પૂછપરછ દરમિયાન કબૂલાત કરી હતી કે તેનો ઇરાદાપૂર્વક વિમાન ક્રેશ કરવાનો હતો. અહેવાલ મુજબ, તેણે એમ પણ કહ્યું હતું કે તે "મૃત્યુથી ડરતો નથી". આ જ કારણ છે કે તપાસકર્તાઓ હવે ફક્ત વિમાન પરના હુમલાની જ નહીં, પરંતુ તેની સમગ્ર પૃષ્ઠભૂમિની પણ તપાસ કરી રહ્યા છે.

ભૂતકાળના રેકોર્ડમાં શું મળ્યું?

અલ-હમામીના ભૂતકાળના રેકોર્ડથી તપાસ વધુ તીવ્ર બની છે. WSJ અનુસાર, તે અગાઉ સરકારી એરલાઇન ઓમાન એર માટે કામ કરતો હતો. ત્યાંના અધિકારીઓએ શોધી કાઢ્યું કે તેણે ઉગ્રવાદી વેબસાઇટ્સની મુલાકાત લીધી હતી. ત્યારબાદ તેને ફ્લાઇટ ડ્યુટીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યો હતો. તેના ઠેકાણાથી પરિચિત લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, તેણે પાછળથી કટ્ટરપંથી મુક્તિ કાર્યક્રમ પૂર્ણ કર્યો અને તેને વહીવટી કાર્ય સોંપવામાં આવ્યું.

પછી તે ફ્લાયદુબઈના કોકપીટમાં કેવી રીતે પહોંચ્યો?

ઓમાન એર છોડ્યા પછી, અલ-હમામી સંયુક્ત આરબ અમીરાત ગયો. ફેબ્રુઆરી 2026 માં તે ફ્લાયદુબઈમાં કાર્યરત હતો. તપાસકર્તાઓ હવે એ નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે ફ્લાયદુબઈ પાસે તેની ભૂતકાળની પ્રવૃત્તિઓ અને રેકોર્ડ વિશે કેટલી માહિતી હતી. તે પણ સ્પષ્ટ નથી કે ફ્લાયદુબઈએ તેના ભૂતકાળના રેકોર્ડ અંગે ઓમાન અધિકારીઓ પાસેથી કોઈ માહિતી માંગી હતી કે નહીં. WSJ અનુસાર, ઓમાનને તેના રોજગાર માટે કોઈ વિદેશી એજન્સી તરફથી ઔપચારિક ચકાસણી વિનંતી મળી નથી.

ઓસ્ટ્રેલિયા ઉપરાંત, કયા દેશો કેસ પર નજર રાખી રહ્યા છે?

ઘણા દેશોમાં આ કેસની તપાસ ચાલી રહી છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત, સાઉદી અરેબિયા અને ઇઝરાયલના અધિકારીઓ પણ અલ-હમામી વિશે માહિતી એકત્રિત કરી રહ્યા છે. તપાસકર્તાઓ એ નક્કી કરવા માંગે છે કે તેણે એકલા હુમલો કર્યો હતો કે પછી કોઈ બાહ્ય સંગઠન કે નેટવર્ક તેની પાછળ હતું. તપાસ ઈરાન સાથેના સંભવિત સંબંધો પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. જો કે, હજુ સુધી કોઈપણ વિદેશી સંગઠન સાથેના તેના સંબંધોની પુષ્ટિ થઈ નથી.

સીરિયન જોડાણ કેમ મહત્વનું છે?

અલ-હમામીના પિતા ઓમાની હતા અને તેમની માતા સીરિયન હતી. તેમણે તેમના જીવનનો એક ભાગ સીરિયામાં વિતાવ્યો, જ્યાં તે સમયે ગૃહયુદ્ધ ચાલી રહ્યું હતું, અને વિવિધ ઇસ્લામિક ઉગ્રવાદી જૂથો બશર અલ-અસદની સરકાર સામે સશસ્ત્ર સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. WSJ થી પરિચિત સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તપાસકર્તાઓ એ પણ તપાસ કરી રહ્યા છે કે શું અલ-હમામીનું કટ્ટરપંથીકરણ આ સમયગાળા દરમિયાન શરૂ થયું હતું. આનો અર્થ એ છે કે તપાસ હવે ઓસ્ટ્રેલિયા, ઓમાન અને UAE સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સીરિયામાં તેમનો સમય પણ શામેલ છે.

સોશિયલ મીડિયા શું દર્શાવે છે?

અલ-હમામીની ઓનલાઈન પ્રવૃત્તિઓ પણ તપાસનો એક ભાગ છે. તેમના ડિલીટ કરેલા એકાઉન્ટ, X, ના 3,000 થી વધુ જૂના સ્ક્રીનશોટ ઇન્ટરનેટ આર્કાઇવમાં ઉપલબ્ધ છે. તેમાં મહિલાઓ વિશે રૂઢિચુસ્ત અને અપમાનજનક વિચારો છે. તેમણે કામ કરતી મહિલાઓ સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો અને બુરખો પહેરતી ધાર્મિક મહિલાઓ માટે તેમની પસંદગી વ્યક્ત કરી. એક પોસ્ટમાં, તેમણે સાઉદી મહિલાઓનો સંપર્ક કરવા માટે નકલી પ્રોફાઇલ બનાવવાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેમની પત્નીએ કામ ન કરવું જોઈએ.

બ્રિટિશ કનેક્શનનો પણ ખુલાસો

અલ-હમામીનો શૈક્ષણિક રેકોર્ડ ફક્ત ઓસ્ટ્રેલિયા પૂરતો મર્યાદિત નથી. સીએનએન અનુસાર, તેના નામે અગાઉ સક્રિય લિંક્ડઇન પ્રોફાઇલ પણ મળી આવી હતી. તેમાં જણાવાયું હતું કે તેણે યુકેમાં બકિંગહામશાયર ન્યૂ યુનિવર્સિટી દ્વારા રિમોટ લર્નિંગ કોર્સ પૂર્ણ કર્યો હતો. આનો અર્થ એ છે કે તપાસકર્તાઓ હવે તેના જીવનના વિવિધ દેશોના રેકોર્ડ્સ એકત્રિત કરી રહ્યા છે જેથી તે સમજી શકે કે તેણે ક્યાં અભ્યાસ કર્યો, ક્યાં રહેતો અને કોની સાથે વાતચીત કરી.

આ સમગ્ર કેસમાં સૌથી મોટા પ્રશ્નો કયા છે?

અલ-હમામીની વાર્તામાં ઘણા પ્રશ્નો અનુત્તરિત છે. પ્રથમ, ઓસ્ટ્રેલિયામાં તેની પ્રવૃત્તિઓ શું હતી? બીજું, જો ઓમાન એરને ઉગ્રવાદી વેબસાઇટ્સની તેની મુલાકાતો વિશે ખબર હોત, તો તે પછીથી ફ્લાયદુબઈ કેવી રીતે પહોંચ્યો? ત્રીજું, ફ્લાયદુબઈ પાસે તેની પૃષ્ઠભૂમિ વિશે કેટલી માહિતી હતી? ચોથું, શું તેણે એકલા વિમાન પર હુમલો કર્યો હતો કે તે કોઈ નેટવર્કનો ભાગ હતો? અને પાંચમું, શું તેનું કટ્ટરપંથીકરણ ઓસ્ટ્રેલિયા, ઓમાન અથવા સીરિયામાં શરૂ થયું હતું? હાલમાં, વિવિધ દેશોની તપાસ એજન્સીઓ આ પ્રશ્નોના જવાબો શોધી રહી છે.