ગુજરાતમાં આ વર્ષે મગફળીનું ઉત્પાદન ૫૦ લાખ ટનને પાર પહોંચી ગયું હોવા છતાં રાજ્યના સામાન્ય લોકોને સિંગતેલ મોંઘા ભાવે ખરીદવાની ફરજ પડી રહી છે. દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન ખાદ્યતેલની માંગમાં અચાનક વધારો થતાં સિંગતેલના ભાવમાં વધુ રૂ.૩૦નો વધારો નોંધાયો છે. આ ભાવવધારા સાથે જ સિંગતેલના ૧૫ કિલોના ડબ્બાનો ભાવ ત્રણ વર્ષ બાદ વધીને રૂ.૩,૦૫૦ની વિક્રમી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે, જેના કારણે સામાન્ય ગ્રાહકોના તહેવારોના બજેટ પર ભારે બોજ પડ્યો છે.

કપાસિયા અને પામતેલમાં રાહત, સિંગતેલમાં ભડકો

ખાદ્યતેલના બજારમાં એક તરફ સિંગતેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, તો બીજી તરફ અન્ય તેલના ભાવમાં થોડો ઘટાડો કે સ્થિરતા જોવા મળી છે. કપાસિયા તેલના ડબ્બાનો ભાવ જે અગાઉ રૂ.૨,૫૯૦થી રૂ.૨,૬૫૦ હતો, તે ઘટીને હવે રૂ.૨,૫૮૦થી રૂ.૨,૬૩૦ થયો છે, એટલે કે તેમાં આશરે રૂ.૨૦નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત પામતેલના ડબ્બાના ભાવમાં પણ રૂ.૧૫નો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે સૂર્યમુખી તેલ સહિતના અન્ય ખાદ્યતેલોના ભાવ બજારમાં સ્થિર રહ્યા છે.

દેશના કુલ મગફળી ઉત્પાદનમાં ગુજરાતનો ૫૦% હિસ્સો

ગુજરાતમાં પ્રતિવર્ષ સરેરાશ ૫૦થી ૫૧ લાખ ટન મગફળીનું ઉત્પાદન થાય છે, જ્યારે સમગ્ર દેશમાં ઉત્પાદનનો કુલ આંકડો આશરે ૧૨૫ લાખ ટન જેટલો રહે છે. આમ, દેશના કુલ મગફળી ઉત્પાદનમાં એકલું ગુજરાત ૪૫થી ૫૦ ટકા જેટલો મોટો ફાળો આપે છે. આટલા મોટા પ્રમાણમાં મગફળીનું સ્થાનિક ઉત્પાદન થતું હોવા છતાં, રાજ્યમાં જ બનેલા સિંગતેલના ભાવ સતત વધી રહ્યા હોવાથી સામાન્ય ગ્રાહકોમાં ભારે રોષ અને આશ્ચર્ય જોવા મળી રહ્યું છે.

આ વર્ષે પણ મગફળીનો પાક સામાન્ય અને સાનુકૂળ રહ્યો

ચાલુ વર્ષે ચોમાસું આંશિક રીતે નબળું રહ્યું હોવા છતાં ગુજરાતમાં મગફળીનો ખરીફ પાક એકંદરે સામાન્ય અને સાનુકૂળ રહ્યો છે. કૃષિ વિભાગના અધિકૃત અંદાજ પ્રમાણે, આ વર્ષે રાજ્યમાં આશરે ૫૦.૩૩ લાખ ટન મગફળીનું ઉત્પાદન થવાની વિપુલ શક્યતા છે. તેની સરખામણીએ વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩ અને ૨૦૨૩-૨૪માં મગફળીનું ઉત્પાદન આશરે ૪૫ લાખ ટન આસપાસ રહ્યું હતું. હાલમાં રાજ્યના વિવિધ માર્કેટિંગ યાર્ડોમાં મગફળીની આવક પણ મોટા પ્રમાણમાં ચાલુ છે.

ગ્રાહકો પર ૨૫થી ૩૦ ટકા વધુ ભાવનો બોજ

મગફળીના બમ્પર ઉત્પાદન અને બજારમાં તેની સાતત્યપૂર્ણ આવક છતાં સિંગતેલના ભાવ ઊંચા રહેતાં વેપારી નીતિઓ અને સરકારી તંત્રની કામગીરી સામે સવાલો ઊભા થયા છે. એક તરફ ખેડૂતોને મગફળીના યોગ્ય પોષણક્ષમ ભાવ મળે અને બીજી તરફ ગ્રાહકોને સિંગતેલ વાજબી ભાવે ઉપલબ્ધ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવું જરૂરી છે. હાલની સ્થિતિમાં ગ્રાહકોને ગયા વર્ષની સરખામણીએ ૨૫થી ૩૦ ટકા વધુ ભાવ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે, જેનાથી તહેવારોના સમયે સામાન્ય પરિવારોનું ઘરખર્ચ ખોરવાયું છે.