ગ્લોબલ માર્કેટમાં કાચા તેલ (ક્રેડ ઓઇલ) નું બજાર હાલમાં મોટા અનિશ્ચિતતાના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ (જિયોપોલિટિકલ ટેન્શન) અને અમેરિકા તથા ઈરાન વચ્ચેના બદલાતા સમીકરણોના કારણે ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 116 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગઈ હતી. જોકે, બંને દેશો વચ્ચે સંભવિત શાંતિ સમજૂતીના અહેવાલોના કારણે તેમાં મોટો ઘટાડો પણ નોંધાયો છે. હાલમાં ક્રૂડ ઓઇલ 2.14 ટકાની તેજી સાથે 102 ડોલર પ્રતિ બેરલની ઉપર કારોબાર કરી રહ્યું છે, જ્યારે બ્રેન્ટ ઓઇલમાં 1.23 ટકાનો વધારો નોંધાતા કિંમત 115 ડોલરની ઉપર પહોંચી ગઈ છે.

ક્રૂડ ઓઇલમાં કેમ આવી રહી છે તેજી?
આ તેજી મુખ્યત્વે યમનના ઈરાન સમર્થિત હુતી વિદ્રોહીઓ દ્વારા સાઉદી અરેબિયાની પ્રમુખ રાસ તાનુંરા ઓઇલ રિફાઇનરી પર બેલિસ્ટિક મિસાઈલ હુમલાનો દાવો કર્યા બાદ જોવા મળી છે. જોકે સાઉદી સરકારે આ હુમલાની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી, તેમ છતાં ડ્રોન અને મિસાઈલોને રોકવાની ઘટનાઓએ દુનિયાના બીજા સૌથી મોટા ક્રૂડ ઉત્પાદક દેશમાં સપ્લાય પ્રભાવિત થવાની આશંકાઓને વેગ આપ્યો છે. આઈએનજી (ING) ના કોમોડિટી આયોજકોના જણાવ્યા અનુસાર, બજાર આ વાત પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે કે પશ્ચિમ એશિયાનો આ સંઘર્ષ કઈ દિશામાં આગળ વધે છે.

US-Iran વચ્ચે સૈન્ય તણાવ
વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ (WSJ) ના અહેવાલ મુજબ, વોશિંગ્ટને ખાડીના અનેક અરબ દેશોને અમેરિકી મધ્યાવધિ ચૂંટણી (US Midterm Election) ના તુરંત બાદ એક "નાના અને તીવ્ર સૈન્ય અભિયાન" માટે તૈયાર રહેવાની ચેતવણી આપી છે. અમેરિકી અને ઇઝરાયેલી સૈન્યો ઈરાન પર પોતાના હુમલા વધુ તીવ્ર બનાવી શકે છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું આ નિવેદન કે "આપણે વધુ એક નાનું એપિક ફ્યૂરી અભિયાન ચલાવી શકીએ છીએ," તેણે બજારની ચિંતાઓ વધારી દીધી છે.

ફેડ રિઝર્વની બેઠક પર નજર
સાક્સો બેંક (Saxo Bank) ના કોમોડિટી સ્ટ્રેટેજી હેડ ઓલે એસ હેનસેને જણાવ્યું હતું કે, "ઇઝરાયેલી ચૂંટણીઓ અને અમેરિકી મધ્યાવધિ ચૂંટણીઓ નજીક આવવાથી ભૌગોલિક રાજકીય જોખમ પ્રીમિયમ ખૂબ જ વધી ગયું છે. જ્યાં સુધી વાશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે તણાવ ઓછો કરવાના મજબૂત સંકેતો નહીં મળે, ત્યાં સુધી ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો અત્યંત સંવેદનશીલ રહેશે."

શાંતિ સમજૂતીના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા
એક તરફ યુદ્ધની આશંકાઓથી કિંમતો આસમાને પહોંચી હતી, તો બીજી તરફ એક્સીઓસ (Axios) ના અહેવાલે બજારનું ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું છે. આ અહેવાલ મુજબ, વ્હાઇટ હાઉસ અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે એક મેમોરેન્ડમ ઓફ અંડરસ્ટેન્ડિંગ (MOU) પર સહમતિ બનવાના સંકેતો મળ્યા છે.

આગામી 48 કલાક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ
નવેમ્બરના રોજ યોજાનારી OPEC+ ની બેઠક અને રશિયાના બ્રાહ્મિક પોર્ટ્સથી ક્રૂડ એક્સપોર્ટ ઘટવાની સંભાવનાઓ વચ્ચે બજારમાં હજુ પણ ભારે રસાકસી ચાલી રહી છે. કોટક નિયો (Kotak Neo) ના એવીપી કોમોડિટી રિસર્ચ કાયનાત ચૈનવાલાના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી 48 કલાક કાચા તેલના બજાર માટે નિર્ણાયક સાબિત થવાના છે. જો સમજૂતી સફળ રહી તો કિંમતોમાં વધુ મોટો ઘટાડો આવી શકે છે, પરંતુ વાર્તા તૂટવા પર બજારમાં ફરી ભૂકંપ આવી શકે છે.

150 ડોલર સુધી જઈ શકે છે ક્રૂડ
એલકેપી સિક્યોરિટીઝના કોમોડિટી અને કરન્સી વાઈસ પ્રેસિડેન્ટ તેમજ રિસર્ચ એનાલિસ્ટ જતિન ત્રિવેદીએ જણાવ્યું છે કે જો ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિતિ વધુ બગડે છે, તો કાચા તેલની કિંમતો ખતરનાક સ્તરે પહોંચી શકે છે. જો અમેરિકી મધ્યાવધિ ચૂંટણી બાદ અમેરિકા મોટા પાયે ઈરાન પર હુમલા શરૂ કરે અને ઈરાન જવાબી કાર્યવાહીમાં શિપમેન્ટ સંપૂર્ણપણે ઠપ કરી દે, તો કાચા તેલના ભાવ ઉછળીને 150 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પણ પહોંચી શકે છે.