આજના સમયમાં ઘણા લોકોને એ સમસ્યાનો સામનો કરવો પડે છે કે તેમના બેંક ખાતામાંથી અચાનક પૈસા કપાઈ જાય છે. કોઈ સ્પષ્ટ કારણ દર્શાવ્યા વિના બેંક ઘણીવાર વિવિધ સર્વિસ ચાર્જ કે અન્ય ફીના નામે મનસ્વી રીતે રકમ કાપી લેતી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં ગ્રાહકો ગભરાઈને માત્ર કસ્ટમર કેરમાં ફોન કરે છે, પરંતુ માત્ર ફોન કરવાથી પૈસા પાછા મળતા નથી. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે કડક નિયમો બનાવ્યા છે. જો તમારા ખાતામાંથી પણ ખોટી રીતે પૈસા કપાયા હોય, તો કેટલાક યોગ્ય પગલાં ભરીને તમે તમારી રકમ પરત મેળવી શકો છો.
અનધિકૃત કે ખોટા ટ્રાન્ઝેક્શનના કિસ્સામાં સૌથી પહેલા તાત્કાલિક એક્શન લેવું જરૂરી છે. RBI ના નિયમો અનુસાર, જો બેંકમાંથી મેસેજ કે એલર્ટ મળ્યાના 3 વર્કિંગ ડે ની અંદર તમે બેંકને સત્તાવાર જાણ કરી દો છો, તો ગ્રાહકની કોઈ નાણાકીય જવાબદારી બનતી નથી. આ માટે આગામી બેંક સ્ટેટમેન્ટની રાહ જોયા વિના ફોનની સાથે લેખિતમાં ઈમેલ, મોબાઈલ એપ અથવા બેંક શાખાની મુલાકાત લઈને ફોર્મલ ફરિયાદ નોંધાવો. નિયમ મુજબ ફરિયાદ મળ્યાના 10 વર્કિંગ ડે ની અંદર બેંકે વિવાદિત રકમ કામચલાઉ ધોરણે (પ્રોવિઝનલ ક્રેડિટ) ગ્રાહકના ખાતામાં જમા કરવી પડે છે.
જો કોઈ ફ્રોડ ન હોય પરંતુ બેંકે નક્કી કરેલા દર કરતાં વધુ ચાર્જ કાપી લીધો હોય, તો બેંક પાસે તેના સત્તાવાર સર્વિસ ચાર્જ રૂલ્સનું સ્ટેટમેન્ટ માગો. તમારી પાસે તમામ ટ્રાન્ઝેક્શન સ્ટેટમેન્ટ, બેંક સાથે થયેલી વાતચીતનો રેકોર્ડ અને દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રાખો. મજબૂત દસ્તાવેજી પુરાવા તમારી રજૂઆતને વધુ સશક્ત બનાવે છે.
જો બેંકમાં ફરિયાદ કર્યાના 30 દિવસ સુધી કોઈ ઉકેલ ન આવે અથવા બેંક યોગ્ય જવાબ ન આપે, તો તમે RBI ના કમ્પ્લેન્ટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (CMS) પોર્ટલ પર સીધી ફરિયાદ કરી શકો છો. 1 જુલાઈ 2026 થી અમલી રિઝર્વ બેંક-ઇન્ટિગ્રેટેડ ઓમ્બડ્સમેન સ્કીમ 2026 હેઠળ ગ્રાહકોને મફત અને ઝડપી નિવારણ મળે છે. ગ્રાહકો મદદ માટે RBI ના હેલ્પલાઇન નંબર 14448 પર પણ સંપર્ક કરી શકે છે. તમારા બેંક ખાતા પર સતત નજર રાખવી, એસએમએસ એલર્ટ ચાલુ રાખવા અને સમયાંતરે સ્ટેટમેન્ટ ચેક કરવાની ટેવ પાડવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.