આગામી મહિનાઓમાં દેશના સામાન્ય લોકોનું રસોડું બજેટ વધુ ખરાબ થવાની શક્યતા છે. આ ફક્ત શાકભાજી અને અનાજના વધતા ભાવને કારણે નથી, પરંતુ દૂધ, ઈંડા અને ચિકન જેવી રોજિંદા જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં પણ વધારો થવાને કારણે છે. આ વર્ષે નબળા ચોમાસા અને અલ નીનોના કારણે કૃષિથી લઈને ખાદ્ય પુરવઠા સુધી દરેક વસ્તુ પર દબાણ વધ્યું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ખાદ્ય ફુગાવામાં તાત્કાલિક રાહત મળવી મુશ્કેલ હોઈ શકે છે.

ખાદ્ય ફુગાવો ૧૦ ટકા સુધી પહોંચવાની ધારણા

ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ વચ્ચે ખાદ્ય ફુગાવો ૧૦ ટકાની આસપાસ પહોંચી શકે છે. સપ્ટેમ્બરમાં છૂટક ખાદ્ય ફુગાવો ૭.૭૪ ટકા સુધી વધીને, જ્યારે એકંદર છૂટક ફુગાવો ૫.૫૪ ટકા રહ્યો.
વધતા ફુગાવાથી ભારતીય રિઝર્વ બેંક પર પણ દબાણ આવી શકે છે. નિષ્ણાતો આગાહી કરે છે કે ભાવોને નિયંત્રિત કરવા માટે કેન્દ્રીય બેંક વ્યાજ દરમાં વધારાના ૫૦ થી ૭૫ બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કરી શકે છે.

નબળા ચોમાસાને કારણે પાકના ઉત્પાદન પર અસર 

ભારતના ઘણા ભાગોમાં આ વર્ષે સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડ્યો છે. આ અસર હવે રવિ સિઝન માટે વાવણી પર દેખાઈ રહી છે. મહારાષ્ટ્ર સહિત દક્ષિણ અને પશ્ચિમ ભારતના ઘણા વિસ્તારોમાં ખેડૂતો તેમના ખેતરોમાં પૂરતા ભેજ અને સિંચાઈના પાણીની અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે.

આ હવામાન સ્થિતિ ઘઉં અને ચણા જેવા પાકોના વાવેતર પર અસર કરી શકે છે. જો પાકનું ઉત્પાદન અપેક્ષા કરતા ઓછું રહેશે, તો બજારમાં ઉપલબ્ધતા ઘટશે, જેનાથી ભાવ દબાણમાં વધારો થવાની સંભાવના છે. વધુમાં, ખાંડ, કઠોળ, ચોખા અને ડુંગળીના ભાવ પણ વધી રહ્યા છે.

ખાંડ-ખાદ્ય તેલના વધતા ભાવથી રાહત મેળવવી પણ મુશ્કેલ

દેશમાં ખાંડનું ઉત્પાદન સતત બીજા વર્ષે સ્થાનિક માંગ કરતાં ઓછું રહેવાની ધારણા છે. ગયા વર્ષે ખાંડના ભાવમાં લગભગ 30 ટકાનો વધારો થયો છે. આ અછતને પહોંચી વળવા માટે સરકારે 10 લાખ ટન ખાંડની ડ્યુટી-ફ્રી આયાતને મંજૂરી આપી છે.

જોકે, ઊંચા આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ, નબળો રૂપિયો અને મોંઘા પરિવહન આયાતને વધુ મોંઘી બનાવી રહ્યા છે. પરિણામે, આગામી મહિનાઓમાં ખાદ્ય ફુગાવો શિયાળાના પાક અને વરસાદમાં સુધારા પર આધાર રાખશે.

દૂધ, ઈંડા અને ચિકન પણ વધુ મોંઘા થયા

ખાદ્ય ફુગાવાની અસર હવે પ્રોટીન આધારિત ઉત્પાદનો પર જોવા મળી રહી છે. વધતા પશુ આહાર ખર્ચ, પરિવહન, પેકેજિંગ અને ઊર્જાએ ડેરી અને મરઘાં ઉદ્યોગોને અસર કરી છે. મરઘાં ઉત્પાદનમાં વપરાતા મકાઈ અને સોયાબીન જેવા પશુ આહારનો ખર્ચ કુલ ઉત્પાદન ખર્ચના 60 થી 70 ટકા જેટલો થાય છે. પરિણામે, ચિકન અને ઈંડાના ભાવ પણ વધી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, જાન્યુઆરી 2027 થી ચિકનના ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે.