છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મિલકતના ભાવમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે. એક સમયે લાખોમાં રહેતા મકાનોની કિંમત હવે કરોડોમાં થઈ ગઈ છે. આ ફક્ત મોટા શહેરોમાં જ નહીં, પરંતુ ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોમાં પણ છે, જ્યાં ફ્લેટ અને મકાનોના ભાવ રેકોર્ડ તોડી રહ્યા છે. સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું મધ્યમ વર્ગ કે નીચલા મધ્યમ વર્ગ માટે પરવડે તેવા મકાનોની અછત સર્જાશે? નાના શહેરોમાં પણ ઘરો પ્રીમિયમ ભાવે કેમ વેચાઈ રહ્યા છે? જોકે, તાજેતરના એક અહેવાલમાં આ પ્રશ્નોના જવાબ આપવામાં આવ્યા છે.

રિયલ એસ્ટેટ ડેટા એનાલિટિક્સ ફર્મ પ્રોપઇક્વિટીના તાજેતરના અહેવાલમાં, 2025ના વર્ષ પર નજર નાખતા જણાવાયું છે કે ટોચના 15 ટિયર-2 શહેરોમાં રહેણાંક વેચાણમાં દસ ટકાનો ઘટાડો થયો છે, અને નવા લોન્ચમાં પણ છ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. અહેવાલમાં જાણવા મળ્યું છે કે એક કરોડ રૂપિયાથી ઓછી કિંમતના મકાનોના વેચાણમાં વાર્ષિક 15 ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે એક કરોડ રૂપિયાથી વધુ કિંમતના મકાનોના વેચાણમાં નવ ટકાનો વધારો થયો છે.

૨૦૨૫માં ટોચના ૧૫ ટિયર-૨ શહેરોમાં રહેણાંક મકાનોના વેચાણનું કુલ મૂલ્ય રૂ. ૧.૪૮ લાખ કરોડ પર સ્થિર રહ્યું, જ્યારે વેચાણનું પ્રમાણ વાર્ષિક ધોરણે દસ ટકા ઘટીને ૧,૫૬,૧૮૧ યુનિટ થયું, જે મકાનોના ભાવમાં વધારો અને પ્રીમિયમ મિલકતોની વધતી માંગને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

અહેવાલ મુજબ, મોહાલી અને લખનઉમાં વેચાણ વોલ્યુમમાં વાર્ષિક ધોરણે 34 ટકા અને છ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, જ્યારે અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, કોચી, ગાંધીનગર, નાસિક, જયપુર, ભુવનેશ્વર, ભોપાલ, ગોવા વગેરે સહિત 13 અન્ય શહેરોમાં 38 ટકા સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેમાં વિશાખાપટ્ટનમમાં સૌથી વધુ ઘટાડો નોંધાયો છે.

વધુ મોંઘા ઘરો એટલે કે, એક કરોડ રૂપિયાથી વધુ કિંમતના ઘરો તરફ વધતા વલણને એ હકિકત પરથી સમજી શકાય છે કે 2025માં એક કરોડ રૂપિયાથી ઓછી કિંમતના ઘરોના વેચાણમાં વાર્ષિક ધોરણે 15 ટકા ઘટાડો થયો હતો અને તેમનો હિસ્સો 2024માં 77 ટકાથી ઘટીને 72 ટકા થયો હતો. તેવી જ રીતે, એક કરોડ રૂપિયાથી વધુ કિંમતના ઘરોના વેચાણમાં નવ ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો, જ્યારે તેમનો હિસ્સો 2024માં 23 ટકાથી વધીને 28 ટકા થયો હતો.

પ્રોપઇક્વિટીના સ્થાપક અને સીઈઓ સમીર જસુજા કહે છે કે છેલ્લા બે વર્ષમાં મકાનોના વેચાણમાં ઘટાડો થવાનું મુખ્ય કારણ એક કરોડ રૂપિયાથી ઓછી કિંમતના ઘરોનો ઘટતો પુરવઠો છે. આ એક એવો સેગમેન્ટ છે જે પરંપરાગત રીતે ટિયર-2 શહેરોમાં માંગને આગળ ધપાવે છે. જમીનના વધતા ભાવ અને બાંધકામ ખર્ચ, બદલાતી ખરીદદાર આકાંક્ષાઓ સાથે, નવા લોન્ચને ઊંચા ભાવ કૌંસ તરફ ધકેલી રહ્યા છે. પરિણામે, ટિયર-2 બજારો વધુને વધુ ટિયર-1 શહેરો જેવા વર્તન કરી રહ્યા છે, જ્યાં વેચાણનું પ્રમાણ ઘટી રહ્યું છે પરંતુ કિંમતો સતત વધી રહી છે.
જસુજા વધુમાં નોંધે છે કે સરકારનું ટિયર-2 શહેરો પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું, શહેરી વિકાસમાં સુધારો, સુધારેલ કનેક્ટિવિટી, ઔદ્યોગિક કોરિડોર અને ઉત્પાદન કેન્દ્રોનું નિર્માણ વગેરે, કિંમતોમાં સતત વધારો કરી રહ્યા છે. આ જ કારણ છે કે ઘણા ટિયર-2 બજારોમાં સરેરાશ ઘરની કિંમત પણ એક કરોડ રૂપિયાથી ઉપર વધી ગઈ છે, જેનાથી વેચાણ શોષણ ધીમું પડી રહ્યું છે. ભવિષ્યમાં આ વલણ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે, કારણ કે પરવડે તેવા દબાણની અસર ફક્ત પ્રીમિયમ સેગમેન્ટ પર જ નહીં પરંતુ આ શહેરોમાં સસ્તા અને મધ્યમ આવક ધરાવતા મકાનો પર પણ પડી રહી છે.