અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા એક અધિકાર, પણ તે વિકૃતિનું કારણ બની શકે નહીં: સુપ્રીમ કોર્ટ

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચ પોડકાસ્ટર રણવીર અલ્લાહબાદિયા અને અન્ય લોકો દ્વારા ઇન્ડિયાઝ ગોટ લેટેન્ટ શોમાં કથિત રીતે અશ્લીલ સામગ્રી માટે તેમની સામે દાખલ કરાયેલી એફઆઈઆર ને પડકારતી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી. અગાઉ, બેન્ચે ઓનલાઈન પોર્નોગ્રાફી સામે માર્ગદર્શિકા પર વિચાર કરવા માટે કેસનો વ્યાપ વિસ્તાર્યો હતો. ગુરુવારની સુનાવણી દરમિયાન, એટર્ની જનરલ આર. વેંકટરામણી અને સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે કેન્દ્ર સરકારે નવી માર્ગદર્શિકા પ્રસ્તાવિત કરી છે અને હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ ચાલી રહ્યો છે. કોઈને જવાબદાર ઠેરવવા જોઈએ.

સોલિસિટર જનરલે જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દો ફક્ત અશ્લીલતા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ યુઝર દ્વારા બનાવેલી સામગ્રીનો છે જે લોકો તેમની યુટ્યુબ ચેનલો અથવા અન્ય પ્લેટફોર્મ પર પ્રકાશિત કરે છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે આવા સામગ્રી નિર્માતાઓનું કોઈ નિયમન નથી. મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું હતું કે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા એક કિંમતી અધિકાર છે, પરંતુ તે વિકૃતિ તરફ દોરી શકતું નથી. મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું હતું કે જો કોઈ કાર્યક્રમમાં પુખ્ત સામગ્રી હોય, તો અગાઉથી ચેતવણી આપવી જોઈએ.

ભારતીય પ્રસારણ અને ડિજિટલ ફાઉન્ડેશન (જેમાં નેટફ્લિક્સ જેવા ઓટીટી પ્લેટફોર્મનો સમાવેશ થાય છે) નું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ અમિત સિબ્બલે નિર્દેશ કર્યો હતો કે 2021 ના માહિતી ટેકનોલોજી (મધ્યસ્થી માર્ગદર્શિકા અને ડિજિટલ મીડિયા એથિક્સ કોડ) નિયમોના રૂપમાં નિયમો પહેલાથી જ અસ્તિત્વમાં છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરાયેલી ઘણી અરજીઓમાં આ નિયમોને પડકારવામાં આવ્યા છે.

તેમણે એ પણ માહિતી આપી કે નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ ગીતા મિત્તલના નેતૃત્વ હેઠળની એક સંસ્થા ફરિયાદોની સુનાવણી કરી રહી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે સ્વ-નિયમન પદ્ધતિ અંગે શંકા વ્યક્ત કરી અને વૈધાનિક નિયમનની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી. કોર્ટે કહ્યું કે સ્વ-નિયુક્ત સંસ્થાઓ કામ કરશે નહીં. એક તટસ્થ અને સ્વાયત્ત સંસ્થાની જરૂર છે, જે તેનો દુરુપયોગ કરનારાઓના પ્રભાવથી મુક્ત હોય અને રાજ્યના પ્રભાવથી પણ મુક્ત હોય.

તેમણે કહ્યું, જો તમે બધું પ્રસારિત થવા દો તો શું થશે? શું તમે અપેક્ષા રાખો છો કે નિર્દોષ લોકો પોતાનો બચાવ કરે? આવી સામગ્રીને કારણે લાખો લોકો અપમાન અને ઉત્પીડનનો ભોગ બને છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે એમ પણ કહ્યું કે શો પર ચેતવણીઓ અને અસ્વીકરણો બિનઅસરકારક છે. ઉંમર ચકાસણી સિસ્ટમ જરૂરી છે. સોલિસિટર જનરલે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે ઇન્ડિયાઝ ગોટ લેટેન્ટ" શોમાં કહેવામાં આવેલી કેટલીક વાતો એટલી ઘૃણાસ્પદ અને અશ્લીલ હતી કે તેઓ તેને કોર્ટમાં પણ પુનરાવર્તન કરી શકતા ન હતા. ન્યૂઝ બ્રોડકાસ્ટર્સ અને ડિજિટલ એસોસિએશનના વકીલે વિનંતી કરી હતી કે તેમને માર્ગદર્શિકા પરના પરામર્શમાં સામેલ કરવામાં આવે. બેન્ચે સૂચન કર્યું હતું કે સરકાર ડ્રાફ્ટ માર્ગદર્શિકા પ્રકાશિત કરે અને જનતા પાસેથી સૂચનો મંગાવે, અને પછી આ મુદ્દાનો અભ્યાસ કરવા માટે નિષ્ણાતો અને ન્યાયિક પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા લોકોની એક સમિતિ બનાવે.