ભારતીય રેલવેમાં લાંબી મુસાફરી દરમિયાન પોતાની સીટ પર જ ઓનલાઈન જમવાનું મંગાવતા લાખો મુસાફરો માટે ભારતીય રેલવે કેટરિંગ એન્ડ ટૂરિઝમ કોર્પોરેશન (IRCTC) દ્વારા એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી છે. રેલવે મુસાફરોની સુરક્ષા, આરોગ્ય અને નાણાકીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને IRCTCએ ૧૪ જેટલી અનધિકૃત ફૂડ ડિલિવરી વેબસાઇટ્સની યાદી બહાર પાડી છે અને મુસાફરોને આ પ્લેટફોર્મ પરથી ભોજન ઓર્ડર ન કરવાની કડક સલાહ આપી છે. આ સાથે જ મુસાફરો છેતરપિંડીનો ભોગ ન બને તે માટે અધિકૃત ફૂડ એગ્રીગેટર્સ અને સત્તાવાર માધ્યમોની વિગતો પણ જાહેર કરવામાં આવી છે.
હાલના ડિજિટલ યુગમાં ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતા લોકો ઘણીવાર વિવિધ વેબસાઇટ્સ અને મોબાઇલ એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરીને પોતાની પસંદગીનું ભોજન મંગાવે છે. પરંતુ આ સુવિધાનો ગેરલાભ ઉઠાવીને કેટલીક બિનસત્તાવાર અને અનધિકૃત વેબસાઇટ્સ સક્રિય થઈ છે. IRCTCના જણાવ્યા અનુસાર, આવી અનધિકૃત વેબસાઇટ્સ પરથી જમવાનું મંગાવવું મુસાફરોના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. આ ઓપરેટર્સ એવા રેસ્ટોરન્ટ્સ કે રસોડામાંથી ખોરાક પહોંચાડે છે, જેમની પાસે જરૂરી ફૂડ લાઇસન્સ હોતું નથી અથવા જેઓ FSSAIના ખાદ્ય સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન કરતા નથી. આવી જગ્યાએ સ્વચ્છતાનો અભાવ હોય છે અને ખોરાક બનાવતા કે ડિલિવરી કરતા કર્મચારીઓની નિયમિત મેડિકલ તપાસ પણ થતી નથી, જેનાથી મુસાફરો બીમાર પડવાનું જોખમ રહે છે.
આરોગ્ય ઉપરાંત આ અનધિકૃત વેબસાઇટ્સ મુસાફરોની અંગત માહિતી અને બેન્ક ખાતા માટે પણ મોટો ખતરો ઊભો કરે છે. જ્યારે કોઈ મુસાફર આવી બિનસત્તાવાર વેબસાઇટ પર જઈને ઓનલાઈન પેમેન્ટ કરે છે, ત્યારે તેના બેન્ક ખાતાની વિગતો, PNR નંબર, મોબાઇલ નંબર અને ઈ-મેઇલ આઈડી જેવી સંવેદનશીલ માહિતી લીક થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા રહે છે. સાયબર ગુનેગારો આ ડેટાનો દુરુપયોગ કરીને મુસાફરો સાથે નાણાકીય છેતરપિંડી આચરી શકે છે. તદુપરાંત, આ પ્લેટફોર્મ્સ પરથી ઓર્ડર કરાયેલું ભોજન ઘણીવાર સમયસર મળતું નથી અથવા છેલ્લી ઘડીએ ઓર્ડર રદ કરી દેવામાં આવે છે. કસ્ટમર સપોર્ટના અભાવે મુસાફરોને પોતાના ચૂકવેલા નાણાંનું રિફંડ મેળવવામાં પણ ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડે છે.
IRCTC દ્વારા મુસાફરોને જે ૧૪ અનધિકૃત વેબસાઇટ્સથી દૂર રહેવાની સૂચના આપવામાં આવી છે, તેમાં RAILRESTRO.COM, RAILRESTRO.IN, RAILMITRA.COM, TRAVELKHANA.COM, TRAINSCAFE.COM, DIBRAIL.COM, RAILFOOD.NET, TRAVELERFOOD.COM, FOODONTRACK.IN, ECATERING.APP, KHANAONLINE.IN, TRAINWAY.IN, RAILMEAL.COM અને TRAINMENU.COM નો સમાવેશ થાય છે. IRCTCએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ યાદીમાં મુખ્ય અનધિકૃત ઓપરેટર્સના નામ આપવામાં આવ્યા છે, તેથી મુસાફરોએ કોઈપણ અજાણી લિંક કે બિનસત્તાવાર વેબસાઇટ પર ભરોસો કરવો જોઈએ નહીં.
મુસાફરોની સુવિધા માટે IRCTCએ જમવાનું ઓર્ડર કરવાના સત્તાવાર અને સુરક્ષિત વિકલ્પો પણ જણાવ્યા છે.
મુસાફરો IRCTCની સત્તાવાર ઈ-કેટરિંગ વેબસાઇટ ecatering.irctc.co.in પર જઈને પોતાનો PNR નંબર દાખલ કરી સરળતાથી ભોજન બુક કરાવી શકે છે. આ ઉપરાંત, ગૂગલ પ્લે સ્ટોર અથવા એપલ એપ સ્ટોર પરથી IRCTCની સત્તાવાર 'Food on Track' મોબાઇલ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરીને પણ ઓર્ડર આપી શકાય છે. જે મુસાફરો ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ ન કરી શકતા હોય, તેઓ રેલવેના ઈ-કેટરિંગ હેલ્પલાઇન નંબર ૧૩૨૩ (1323) પર ફોન કરીને પણ પોતાની સીટ પર જમવાનું મંગાવી શકે છે. આ સિવાય IRCTCએ Zomato, Swiggy, Zoop, RailYatri અને RailRecipe જેવા અધિકૃત ફૂડ ડિલિવરી પાર્ટનર્સ મારફતે જ ઓર્ડર કરવાની અપીલ કરી છે, જેથી મુસાફરી દરમિયાન શુદ્ધ, સાત્વિક ભોજન મળી રહે અને નાણાકીય સુરક્ષા પણ જળવાઈ રહે.