દર વર્ષે, ચોમાસાની સાથે જ ડેન્ગ્યુનો ફેલાવો પણ વધે છે. વરસાદની ઋતુમાં ડેન્ગ્યુથી લાખો લોકો પીડાય છે. ડેન્ગ્યુના દર્દીઓથી હોસ્પિટલો ઉભરાઈ રહી છે, જેમાં ઘણા કેસ ગંભીર સ્તરે પહોંચી ગયા છે. આ સમસ્યા વર્ષ-દર-વર્ષે વધી રહી છે. દરમિયાન, ભારત માટે નોંધપાત્ર રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. ભારતમાં પહેલીવાર ડેન્ગ્યુની રસીને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. ક્યુડેન્ગા નામની આ રસી જાપાની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની ટાકેડા દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી. ડ્રગ કંટ્રોલર જનરલ ઓફ ઈન્ડિયા (DCGI)એ તેને 4 થી 60 વર્ષની વયના લોકો માટે મંજૂરી આપી છે.​​​​​​​

ક્યુડેન્ગા રસી શું છે?

ક્યુડેન્ગા ભારતમાં મંજૂર કરાયેલી પ્રથમ ડેન્ગ્યુ રસી છે. તેની વિશિષ્ટ વિશેષતા એ છે કે તેને અગાઉ ડેન્ગ્યુ પરીક્ષણની જરૂર નથી. આનો અર્થ એ છે કે કોઈપણને આ રસી આપી શકાય છે. જો કોઈને પહેલા ડેન્ગ્યુ થયો હોય તો તે આપી શકાય છે અને જો તેમને ન થયો હોય તો પણ તે આપી શકાય છે.

આ રસી માટે કોણ પાત્ર રહેશે?

આ રસી 4 થી 60 વર્ષની વયના લોકો માટે માન્ય કરવામાં આવી છે. ત્રણ મહિનાના અંતરે કુલ બે ડોઝ લેવાની જરૂર છે. રસી ત્વચાની નીચે આપવામાં આવશે.

આ મંજૂરી શા માટે આટલી મહત્વપૂર્ણ છે?

ભારત વિશ્વમાં ડેન્ગ્યુના સૌથી વધુ કેસ ધરાવતા દેશોમાંનો એક છે. એવો અંદાજ છે કે ભારત ડેન્ગ્યુના વૈશ્વિક કેસોના લગભગ એક તૃતીયાંશ કેસ સહન કરે છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા 20 વર્ષોમાં ભારતમાં ડેન્ગ્યુના કેસોમાં લગભગ 11 ગણો વધારો થયો છે. 2025માં દેશમાં 1,13,000થી વધુ કેસ નોંધાયા હતા. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે વાસ્તવિક સંખ્યા ઘણી વધારે હોઈ શકે છે.

ચારેય પ્રકારના ડેન્ગ્યુ સામે રક્ષણ માટે વિકસાવવામાં આવેલી રસી

ડેન્ગ્યુ વાયરસના ચાર અલગ અલગ પ્રકારો છે. ક્યુડેન્ગાને ચારેય પ્રકારો સામે રક્ષણ પૂરું પાડવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.

આ રસી કેટલી અસરકારક છે?

કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, ક્યુડેન્ગા અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ સંશોધન કરાયેલ રસી છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ રસીનું 28,000થી વધુ લોકો પર પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે. ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સમાં, બીજા ડોઝના 12 મહિના પછી ડેન્ગ્યુ અટકાવવામાં તે 80.2% અસરકારક હોવાનું જાણવા મળ્યું. તેનાથી ડેન્ગ્યુને કારણે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાનું જોખમ પણ 90.4% ઓછું થયું. લાંબા ગાળાના ડેટાએ પણ સકારાત્મક પરિણામો દર્શાવ્યા છે. અભ્યાસ મુજબ, ડેન્ગ્યુને કારણે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાનું જોખમ 4.5 વર્ષ પછી પણ 84.1% અસરકારક રહ્યું, જ્યારે તેની સલામતી અને અસરકારકતાના પુરાવા 7 વર્ષ સુધી રહ્યા.

WHOએ પણ ભલામણ કરી 

વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO)એ પહેલાથી જ ક્યુડેન્ગાની ભલામણ કરી છે. WHO કહે છે કે ડેન્ગ્યુનું ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા દેશોમાં આ રસીને જાહેર રસીકરણ કાર્યક્રમોમાં શામેલ કરી શકાય છે. આ રસીને WHO પૂર્વ-લાયકાત પણ પ્રાપ્ત થઈ છે, જેનો અર્થ છે કે તે ગુણવત્તા, સલામતી અને અસરકારકતા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોને પૂર્ણ કરે છે.

વિશ્વભરમાં કેટલા દેશોમાં તેને મંજૂરી આપવામાં આવી છે?

ભારત સહિત અત્યાર સુધીમાં 43 દેશોમાં ક્યુડેન્ગાને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, વિશ્વભરમાં 32 મિલિયનથી વધુ ડોઝનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. બ્રાઝિલ, આર્જેન્ટિના, કોલંબિયા અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા દેશોમાં જાહેર રસીકરણ કાર્યક્રમોમાં પણ તેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

શું રસીકરણ પછી પણ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે?

હા. નિષ્ણાતો કહે છે કે ડેન્ગ્યુથી બચવા માટે રસીકરણ એક મજબૂત પદ્ધતિ છે, પરંતુ મચ્છર સુરક્ષા પણ જરૂરી છે. આ કરવા માટે:

ઘરની આસપાસ પાણી એકઠું થવા ન દો.

આખી બાંયના કપડાં પહેરો.

મચ્છરદાની અને મચ્છર ભગાડનારાઓનો ઉપયોગ કરો.

જો તમને ખૂબ તાવ, શરીરમાં દુખાવો અથવા પ્લેટલેટ્સ ઓછા થવા જેવા લક્ષણોનો અનુભવ થાય, તો તાત્કાલિક તમારા ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.