ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા રાજ્યમાં ખેતીની જમીનનું અનિયંત્રિત વિભાજન અટકાવવાના હેતુથી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નવા નોટિફિકેશન મુજબ, રાજ્યમાં તમામ વર્ગની ખેતી વિષયક જમીન માટે પ્રમાણભૂત ક્ષેત્રફળ (Standard Area) 10 ગુંઠા (એટલે કે 1012 ચોરસ મીટર) નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.

જમીનના ટુકડા પડતા અટકાવવા અને ખેતી વિષયક જમીનનું સંરક્ષણ કરવા માટે લેવાયેલા આ કાયદાકીય નિર્ણય અંગેનો સવિસ્તાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

કાયદાકીય જોગવાઈ: આ નિર્ણય 'ગુજરાત જમીન પચાવી પાડવા પર પ્રતિબંધ અને એકત્રીકરણ અધિનિયમ, ૧૯૪૭' ની કલમ ૫ ની ઉપ-કલમ (૪) હેઠળ મળેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને લેવામાં આવ્યો છે.

નિયમમાં ફેરફાર: મહેસૂલ વિભાગના આ નોટિફિકેશનથી જમીનના ટુકડા અટકાવવા માટે અગાઉ બહાર પાડવામાં આવેલા તમામ નોટિફિકેશનો અને આદેશોને રદ (supersede) કરવામાં આવ્યા છે.

સીધી અસર: હવેથી ૧૦ ગુંઠા (૧૦૧૨ ચોરસ મીટર) કે તેથી ઓછી જમીન ધરાવતો ભાગ ટુકડા ધારા હેઠળ ગણાશે, જેથી જમીનની ખરીદ-વેચાણ કે વિભાજનની પ્રક્રિયા વખતે આ મર્યાદા ધ્યાને લેવાની રહેશે.
(આ નોટિફિકેશન ૧૨ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ ગુજરાત સરકારના અસાધારણ રાજપત્ર (Gazette) માં પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે.)

જમીનધારણોનું અનિયંત્રિત વિભાજન અટકાવવાના હેતુથી એક મહત્વપૂર્ણ નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. નવા જાહેર કરાયેલા આદેશ મુજબ, રાજ્યમાં તમામ વર્ગની ખેતી વિષયક જમીન માટે પ્રમાણભૂત ક્ષેત્રફળ (Standard Area) ૧૦ ગુંઠા (એટલે કે ૧૦૧૨ ચોરસ મીટર) નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.

મુખ્ય વિગતો:
કાયદાકીય જોગવાઈ: આ નિર્ણય 'ગુજરાત જમીન પચાવી પાડવા પર પ્રતિબંધ અને એકત્રીકરણ અધિનિયમ, ૧૯૪૭' ની કલમ ૫ ની ઉપ-કલમ (૪) હેઠળ મળેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને લેવામાં આવ્યો છે.

નિયમમાં ફેરફાર: મહેસૂલ વિભાગના આ નોટિફિકેશનથી જમીનના ટુકડા અટકાવવા માટે અગાઉ બહાર પાડવામાં આવેલા તમામ નોટિફિકેશનો અને આદેશોને રદ (supersede) કરવામાં આવ્યા છે.

સીધી અસર: હવેથી ૧૦ ગુંઠા (૧૦૧૨ ચોરસ મીટર) કે તેથી ઓછી જમીન ધરાવતો ભાગ ટુકડા ધારા હેઠળ ગણાશે, જેથી જમીનની ખરીદ-વેચાણ કે વિભાજનની પ્રક્રિયા વખતે આ મર્યાદા ધ્યાને લેવાની રહેશે.

(આ નોટિફિકેશન ૧૨ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ ગુજરાત સરકારના અસાધારણ રાજપત્ર (Gazette) માં પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે.)

ખેડૂતો અને જમીનધારકો માટે મહત્વપૂર્ણ
સરકારના આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખેતીની જમીનનું નાના-નાના ટુકડાઓમાં વિભાજન અટકાવીને ખેતીને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવવાનો છે. જમીનનું ક્ષેત્રફળ ખૂબ નાનું થઈ જવાથી ખેતીકામ અને યાંત્રિકીકરણમાં પડતી મુશ્કેલીઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ સુધારાત્મક નિર્ણય લેવાયો છે. જમીનધારકો અને ખેડૂતોએ હવે જમીનની લે-વેચ કે માપણી કરતી વખતે આ નવા પ્રમાણભૂત ક્ષેત્રફળને ખાસ ધ્યાને લેવું પડશે.