ડિજિટલ ઇન્ડિયાના યુગમાં, UPI યુઝર્સ માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર આવ્યા છે. 15 ઓક્ટોબર, 2026થી UPIનું નવું મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ફ્રેમવર્ક લાગુ કરવામાં આવશે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, નવો નિયમ ફક્ત રૂ.2,000થી વધુના પસંદગીના વ્યવસાય (P2M) વ્યવહારો પર જ લાગુ થશે. સૌથી મોટી અને સૌથી આશ્વાસન આપનારી વાત એ છે કે UPI ચુકવણીઓ પહેલાની જેમ સામાન્ય ગ્રાહકો માટે સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે.

કયા 10 પ્રકારની ચુકવણીઓ પર MDR ચાર્જ લાગશે? નાણા મંત્રાલયના એક નિવેદન મુજબ, MDR ફક્ત રૂ.2,000થી વધુના ચોક્કસ વેપારી અને ક્ષેત્રીય વ્યવહારો પર લાગુ થશે

સામાન્ય વેપારી (દુકાનદાર)ની ચુકવણીઓ રૂ.2,000થી વધુ

રેલ્વે ટિકિટની ચુકવણી રૂ.2,000થી વધુ

ટેલિકોમ/મોબાઇલ રિચાર્જ ચુકવણીઓ રૂ.2,000થી વધુ

વીમા પ્રીમિયમ ચુકવણીઓ રૂ.2,000થી વધુ

બળતણ (પેટ્રોલ/ડીઝલ) ચુકવણીઓ રૂ.2,000થી વધુ

કૃષિ ઇનપુટ (બીજ/ખાતર) ચુકવણીઓ રૂ.2,000થી વધુ

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ચુકવણીઓ

સિક્યોરિટીઝ સંબંધિત ચુકવણીઓ

સ્ટોકબ્રોકર ચુકવણીઓ

શેરબજારના ડીલરોને ચુકવણીઓ

ચાર્જ અને કેપિંગ માટે સંપૂર્ણ ગણિત

વિવિધ ક્ષેત્રો માટે વિવિધ MDR દરો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે:

સામાન્ય વેપારી ચુકવણીઓ: રૂ.2,000થી વધુની ચુકવણીઓ 0.4% ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે. રૂ.75,000 કે તેથી વધુ ચુકવણી માટે મહત્તમ રૂ.300 (કેપિંગ) ચાર્જ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
આવશ્યક ક્ષેત્રો (રેલ્વે, ઇંધણ, વીમો, ટેલિકોમ): આ ઓછા માર્જિનવાળા ક્ષેત્રો પર ટકાવારીને બદલે માત્ર રૂ.5 ચાર્જ લેવામાં આવશે.

શેરબજાર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ: મૂડી બજાર ચુકવણી પર 0.02%નો નજીવો MDR વસૂલવામાં આવશે, જે મહત્તમ રૂ.300 સુધી મર્યાદિત છે.

આ નિયમો નાના દુકાનદારોને લાગુ પડશે નહીં.

નાના વેપારીઓને આ નિયમથી સંપૂર્ણ રાહત આપવામાં આવી છે. નાના વેપારીઓ (P2PM શ્રેણી) જેમની માસિક આવક QR કોડ દ્વારા રૂ.1 લાખ સુધી છે તેમની પાસેથી કોઈપણ વ્યવહાર પર કોઈ ફી વસૂલવામાં આવશે નહીં.

સામાન્ય ગ્રાહકો અને તમારા ખિસ્સા પર શું અસર પડશે?

નાણા મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે MDR બોજ વેપારી ઇકોસિસ્ટમ માટે છે, ગ્રાહકો માટે નહીં. બેંકો અને એપ્લિકેશનો (Google Pay, PhonePe, વગેરે) ગ્રાહકો પાસેથી કોઈપણ પ્લેટફોર્મ ફી અથવા છુપાયેલા શુલ્ક વસૂલ કરી શકતા નથી. મંત્રાલયે કડક આદેશ આપ્યો છે કે વેપારીઓ આ શુલ્ક ગ્રાહકો પર ન લગાવી શકે. 0% MDR વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ (P2P) ચુકવણીઓ અને રૂ.2,000 સુધીના નાના વેપારી ચુકવણીઓ પર લાગુ થશે. આનો અર્થ એ થયો કે દેશમાં આશરે 96% વેપારી વ્યવહારો આ નવા નિયમથી અપ્રભાવિત રહેશે.