ભારતે અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં વધુ એક મોટી અને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ તરફ પગલું ભર્યું છે. ચંદ્ર અને મંગળ ગ્રહ પર ભવિષ્યમાં માનવ વસાહતો સ્થાપવાના ઉદ્દેશ્યને ધ્યાનમાં રાખીને એક ખાસ અને સ્વદેશી હેબિટેટ મોડેલ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ સ્વદેશી મોડેલ ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થાન (આઈઆઈએસસી), બેંગલુરુના વૈજ્ઞાનિકો અને ભારતીય અંતરિક્ષ યાત્રી શુભાંશુ શુક્લા દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટને 'ભીમ' (ભારતીય એક્સ્ટ્રાટેરેસ્ટ્રિયલ એક્સપેન્ડેબલ મોડ્યુલર હેબિટેટ) નામ આપવામાં આવ્યું છે.

આ હેબિટેટ મોડેલની ડિઝાઇન અત્યંત અનોખી અને ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવી છે. હાલમાં 'ભીમ' ડિઝાઇન-કોન્સેપ્ટના તબક્કામાં છે. આ યોજના હેઠળ ત્રિકોણ, ચોરસ (વર્ગ) અને પંચકોણીય આકારના નાના-નાના પેનલો પૃથ્વી પર બનાવવામાં આવશે અને તેને અંતરિક્ષમાં મોકલવામાં આવશે. પૃથ્વી પરથી માત્ર નિર્માણ સામગ્રી મોકલવામાં આવશે, પરંતુ ચંદ્ર કે મંગળની સપાટી પર પહોંચ્યા પછી આ તમામ પેનલોને એકબીજા સાથે જોડીને સંપૂર્ણ 'ઘર' તૈયાર કરવામાં આવશે.

આ હેબિટેટ મોડેલની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની અંદર રહેવાની ક્ષમતા છે. 'ભીમ' મોડેલને સ્પેસએક્સના સ્ટારશિપ જેવા વિશાળ રોકેટની પેલોડ ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. આ મોડેલ અનુસાર, એક જ મિશનમાં મોકલવામાં આવેલા પેલોડમાંથી તૈયાર થતું આ હેબિટેટ આંતરરાષ્ટ્રીય અંતરિક્ષ સ્ટેશન (આઈએસએસ) કરતાં પણ મોટું હશે. તેમાં રહેવા યોગ્ય જગ્યા ઈન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન કરતાં લગભગ બમણી હોઈ શકે છે, જે અંતરિક્ષ યાત્રીઓને ભવિષ્યના લાંબા મિશન દરમિયાન રહેવા માટે પૂરતી જગ્યા પૂરી પાડશે.

'ભીમ' મોડેલ ભારતના સ્પેસ રિસર્ચ અને ભવિષ્યના ગ્રહ-અંતરિક્ષ મિશનો માટે એક મોટો ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. પૃથ્વી પરથી આખી તૈયાર ઈમારત મોકલવાને બદલે નાના પેનલ્સ મોકલીને અન્ય ગ્રહો પર એસેમ્બલ કરવાની આ ટેકનોલોજીથી સ્પેસ ટ્રાન્સપોર્ટેશનનો ખર્ચ અને જગ્યા બંનેમાં મોટી બચત થશે. આ મેડ-ઇન-ઇન્ડિયા કોન્સેપ્ટથી ભારત પણ હવે અન્ય ગ્રહો પર માનવ વસાહત ઊભી કરવાની વૈશ્વિક રેસમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવવા તૈયાર થઈ રહ્યું છે.