નાસાના મંગળ અભિયાન માટે તાજેતરમાં એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. નાસાનો મંગળ ઓર્બિટર મેવન (માર્સ એટમોસ્ફિયર એન્ડ વોલેટાઇલ ઇવોલ્યુશન) સાથેનો સંપર્ક અચાનક તૂટી ગયો છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિકો જણાવે છે કે મેવન જ્યારે મંગળ ગ્રહ પાસેથી બહાર આવ્યો, ત્યારે પૃથ્વી તરફથી મોકલાયેલા સંકેતોનો કોઈ જવાબ મળ્યો ન હતો. ત્યારથી સતત પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ હજી સુધી મેવન સાથે સંપર્ક ફરીથી થઈ શક્યો નથી.
મેવન મિશન વર્ષ 2014થી મંગળની આસપાસ પરિક્રમા કરી રહ્યું છે. તેનું મુખ્ય કામ મંગળના વાયુમંડળનો અભ્યાસ કરવાનું છે. વૈજ્ઞાનિકો મેવનની મદદથી સમજવાનો પ્રયાસ કરે છે કે સમય જતા મંગળનું વાયુમંડળ કેવી રીતે ઘટ્યું અને કેમ ત્યાં પાણી તથા જીવન માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ ન રહી. આ માહિતી મંગળના ભૂતકાળને સમજવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
મેવન સાથે સંપર્ક તૂટ્યો હોવા છતાં નાસાએ જણાવ્યું છે કે મંગળ પર ચાલી રહેલા અન્ય મિશનો પર તેની તાત્કાલિક કોઈ મોટી અસર પડી નથી. મંગળની આસપાસ ફરતા અન્ય ઓર્બિટર્સ, જેમ કે માર્સ ઓડિસી અને માર્સ રિકૉનેસન્સ ઓર્બિટર, સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત છે. આ ઓર્બિટર્સ મંગળ પર કાર્ય કરી રહેલા રોવર્સ, જેમ કે ક્યુરિયોસિટી અને પર્સિવિયરેન્સ, માટે સંચાર માધ્યમ તરીકે કામ કરી રહ્યા છે. એટલે કે રોવર્સથી મળતો ડેટા પૃથ્વી સુધી પહોંચવામાં કોઈ અવરોધ આવ્યો નથી.
નાસાના ઇજનેરો અને વૈજ્ઞાનિકોની ટીમ મેવન સાથે ફરી સંપર્ક સ્થાપિત કરવા માટે સતત પ્રયત્ન કરી રહી છે. તેઓ વિવિધ રીતોથી ઓર્બિટરને સંકેતો મોકલી રહ્યા છે અને આશા રાખી રહ્યા છે કે મેવનના બેકઅપ સિસ્ટમ્સ કામ કરશે. નાસાએ કહ્યું છે કે અગાઉ પણ કેટલાક મિશનો સાથે લાંબા સમય સુધી સંપર્ક તૂટ્યા બાદ ફરીથી સંચાર સ્થાપિત થયો છે, તેથી હજી આશા છોડવામાં આવી નથી.
તેમ છતાં, મેવન સાથે સંપર્ક ન થવો નાસા અને વૈજ્ઞાનિક સમુદાય માટે મોટો આંચકો માનવામાં આવે છે. જો મેવન ફરી કાર્યરત ન બને, તો મંગળના વાયુમંડળ સંબંધિત ઘણા મહત્વપૂર્ણ અભ્યાસ અધૂરા રહી શકે છે. હાલ સમગ્ર વિશ્વના વૈજ્ઞાનિકો આ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે અને મેવન ફરી સંપર્કમાં આવે તેવી આશા રાખી રહ્યા છે.