અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) ની જાહેરાત થતાં જ પોતાનું ઘર બનાવી રહેલા કરોડો સામાન્ય નાગરિકો માટે ખૂબ જ રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. પશ્ચિમ એશિયાના તણાવના કારણે છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશમાં ટાઇલ્સ, સળિયા, ઇંટો અને કલર-પેઇન્ટ જેવી જરૂરી બાંધકામ સામગ્રીના ભાવમાં ૪૦ ટકા સુધીનો તોતિંગ વધારો ઝીંકાયો હતો. આ કટોકટીના કારણે ભારતનું સૌથી મોટું સિરામિક હબ ગણાતું ગુજરાતનું મોરબી ગેસ કટોકટીના લીધે ઘૂંટણિયે આવી ગયું હતું.

હવે જ્યારે યુદ્ધ શાંત પડ્યું છે, ત્યારે ઘરનું આશિયાના બનાવી રહેલા સામાન્ય ગ્રાહકોના મનમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું ટાઇલ્સના ભાવ હવે તાત્કાલિક સસ્તા થશે? અત્યારે ટાઇલ્સ ખરીદી લેવી જોઈએ કે થોડી રાહ જોવી ફાયદાકારક રહેશે? બજારની વર્તમાન પરિસ્થિતિ અને કિંમતો અંગેનો સંપૂર્ણ વિગતવાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલા યુદ્ધના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો અને ગેસ પુરવઠો સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયો હતો. તેની સીધી અને સૌથી વિપરીત અસર ગુજરાતના મોરબી પર પડી હતી, જે દેશની કુલ જરૂરિયાતના આશરે ૮૦ થી ૯૦ ટકા ટાઇલ્સ અને સેનિટરી વેરનું ઉત્પાદન કરે છે. મોરબીનો આખો સિરામિક ઉદ્યોગ ઇંધણ તરીકે પ્રોપેન અને નેચરલ ગેસ પર નિર્ભર છે, જે ખાડી દેશોમાંથી આયાત કરવામાં આવે છે.

મોરબીના સિરામિક હબમાં સર્જાયું હતું મોટું સંકટ
માર્ચ ૨૦૨૬ના મધ્યથી ગેસની ભારે અછત અને આસમાને પહોંચેલી કિંમતોના કારણે મોરબીના આશરે ૬૦૦ એકમોમાંથી ૪૦૦ કરતાં વધુ કારખાનાઓ માલિકોએ સ્વેચ્છાએ બંધ કરી દીધા હતા. આ મંદીના કારણે આશરે ૪ લાખ શ્રમિકોની આજીવિકા પ્રભાવિત થઈ હતી અને મોટા પાયે હિજરત થઈ હતી. અરબ દેશોમાં થતી ૩૫ થી ૪૦ ટકા નિકાસ પણ ઠપ્પ થઈ ગઈ હતી, જેના લીધે ભારતીય બજારમાં ટાઇલ્સના ભાવ રાતોરાત ૪૦ ટકા વધી ગયા હતા.

સોમાની સિરામિક્સના સીઈઓ (CEO) એ આપી હતી ચેતવણી
બજારની આ ગંભીર સ્થિતિ પર તાજેતરમાં જ ‘સોમાની સિરામિક્સ’ (Somany Ceramics) ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને સીઈઓ અભિષેક સોમાનીએ મોટો ખુલાસો કર્યો હતો. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો મિડલ-ઈસ્ટનું સંકટ લાંબુ ચાલશે અને મોંઘો ગેસ ચાલુ રહેશે, તો ભારતના આશરે ૨૦ ટકા એટલે કે દર ૫ માંથી ૧ નબળો ટાઇલ્સ પ્લાન્ટ કાયમી ધોરણે બંધ થઈ જશે. જોકે, હવે યુદ્ધવિરામ બાદ મોરબીના બંધ કારખાનાઓમાં શ્રમિકોને પાછા બોલાવવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. ઉદ્યોગપતિઓ ઉત્પાદન ફરી શરૂ કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેઓ આગામી ૧૫ દિવસ સુધી વૈશ્વિક સ્થિતિ પર નજર રાખ્યા બાદ જ મોટો નિર્ણય લેશે.

ગેસ સપ્લાય સામાન્ય થવામાં હજુ ૨ થી ૩ મહિના લાગશે
હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) માંથી અમેરિકી નાકાબંધી હટ્યા પછી પણ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઇંધણનો સપ્લાય યુદ્ધ પહેલાની સ્થિતિમાં આવતા ઓછામાં ઓછા બે થી ત્રણ મહિનાનો સમય લાગશે. કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાક જેવા દેશોમાં ગેસ ઉત્પાદન સામાન્ય થતાં વાર લાગશે. ફારસની ખાડીમાં ફસાયેલા હજારો તેલ ટેન્કરોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવા અને રિફાઇનિંગ પ્રક્રિયા પૂરી કરવામાં સમય જશે. રાહતની વાત એ છે કે ભારત સરકારના પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે ખાડી દેશો પર નિર્ભરતા ઘટાડીને ૧૩ અન્ય દેશોમાંથી ગેસ આયાત કરવાનો વૈકલ્પિક રસ્તો શોધી કાઢ્યો છે, જેનાથી સ્થાનિક બજારમાં મોટો સપોર્ટ મળશે.

ઘર બનાવનારા ખરીદદારોએ અત્યારે શું કરવું જોઈએ?
જો તમે તમારા ઘર માટે ટાઇલ્સની ખરીદી કરવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તમારે થોડી ધીરજ રાખવી પડશે. યુદ્ધવિરામ થવાથી કિંમતોમાં વધુ વધારો થતો અટકી ગયો છે, પરંતુ ભાવો રાતોરાત જૂના સ્તર પર પાછા નહીં ફરે. સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે પૂર્વવત થવામાં અને બજારમાં નવો સ્ટોક પૂરતી માત્રામાં પહોંચવામાં ઓછામાં ઓછા ૨ મહિનાનો સમય લાગશે. જ્યારે બજારમાં માલ વધી જશે ત્યારે ડીલર સ્તરે કિંમતોમાં ઘટાડો જોવા મળશે. આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે, જો તમારી પાસે સમય હોય, તો ટાઇલ્સની જથ્થાબંધ (થોક) ખરીદી માટે ૨ થી ૩ મહિનાની રાહ જોવી એ અત્યંત સમજદારીભર્યો નિર્ણય સાબિત થશે.