ગુજરાતની આર્થિક સ્થિતિ પરના તાજેતરના ઓડિટ અહેવાલે રાજ્યના વિકાસના નવા સીમાચિહ્નો અંકિત કર્યા છે. વર્ષ 2024-25ના નાણાકીય લેખા-જોખા મુજબ, ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થા અત્યંત મજબૂત અને સ્થિર ગતિએ આગળ વધી રહી છે. રાજ્યએ માત્ર પોતાની આર્થિક મર્યાદાઓમાં રહીને શિસ્તબદ્ધ વહીવટ કર્યો છે એટલું જ નહીં, પરંતુ વિકાસના અનેક માપદંડો પર રાષ્ટ્રીય સરેરાશને પણ વટાવી દીધી છે. આ અહેવાલ રાજ્યની સમૃદ્ધિ અને નાણાકીય વ્યવસ્થાપનની સફળતાની સાક્ષી પૂરે છે.

માથાદીઠ આવક અને જીડીપીમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ

અહેવાલનો સૌથી મહત્વનો મુદ્દો ગુજરાતની માથાદીઠ આવકમાં થયેલો 9.10% નો વધારો છે. ગત વર્ષની સરખામણીએ આ ઉછાળો સૂચવે છે કે રાજ્યના નાગરિકોની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો થઈ રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન ગુજરાતનું એકંદર રાજ્ય ઘરેલું ઉત્પાદન (GSDP) 10.15% નોંધાયું છે. રસપ્રદ બાબત એ છે કે, આ જ સમયગાળા દરમિયાન ભારતનો સરેરાશ જીડીપી (GDP) દર 9.78% રહ્યો હતો, જેની સરખામણીએ ગુજરાતનો વિકાસ દર ઘણો આગળ રહ્યો છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં આ દરમાં વધઘટ જોવા મળી છે, જે એક સમયે 14.07% ના સ્તરે પહોંચ્યા બાદ અત્યારે સ્થિર અને મજબૂત સ્થિતિમાં છે.

રાજકોષીય શિસ્ત અને દેવું નિયંત્રણ

ગુજરાત સરકારે વિકાસની સાથે સાથે દેવા પર નિયંત્રણ રાખવાના પણ અસરકારક પ્રયાસો કર્યા છે. અહેવાલ અનુસાર, વર્ષ 2024-25 માં રાજ્યની રાજકોષીય ખાધ માત્ર 1.81% રહી છે, જે નિર્ધારિત નાણાકીય મર્યાદાની અંદર છે. વર્ષ 2023-24 માં રાજ્યનો કુલ ખર્ચ રૂ. 2,47,631.56 કરોડ હતો, જે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં 8.46% વધીને રૂ. 2,68,591.47 કરોડ થયો છે. ખર્ચમાં આ વધારો છતાં, રાજ્યએ રૂ. 18,942.42 કરોડની મહેસૂલી પુરાંત (Revenue Surplus) જાળવી રાખી છે, જે રાજ્યની આર્થિક તંદુરસ્તીનું પ્રતીક છે.

ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મૂડી ખર્ચ પર ભાર

સરકાર લાંબા ગાળાની સંપત્તિ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના નિર્માણ પર વિશેષ ધ્યાન આપી રહી છે. ગત વર્ષની સરખામણીએ મૂડી ખર્ચમાં 17.51% ની જંગી વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. રાજ્યના કુલ ખર્ચના 24.36% એટલે કે અંદાજે રૂ. 65,428 કરોડ સીધા મૂડી ખાતા પર ખર્ચવામાં આવ્યા છે. આ ખર્ચનો અર્થ એ છે કે રાજ્યમાં નવા રસ્તાઓ, પુલો, સિંચાઈ યોજનાઓ અને અન્ય માળખાગત સુવિધાઓમાં મોટું રોકાણ થઈ રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં વધુ રોજગારી અને આર્થિક તકો ઊભી કરશે.

વ્યાજ ખર્ચ અને જાહેર ઋણનું સંતુલન

નાણાકીય વ્યવસ્થાપનની અન્ય એક સફળતા એ છે કે રાજ્ય સરકાર પોતાની કુલ મહેસૂલી આવક સામે વ્યાજ ખર્ચને 12.82% સુધી મર્યાદિત રાખવામાં સફળ રહી છે. જાહેર ઋણની વાત કરીએ તો, રૂ. 51,253 કરોડના દેવા સામે મૂડી ખર્ચનો દર 12.76% નોંધાયો છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે સરકાર જે પણ લોન કે કરજ લે છે, તેનો મોટો હિસ્સો રાજ્યના વિકાસલક્ષી કાર્યોમાં જ વપરાઈ રહ્યો છે.

સમગ્ર રીતે જોતા, ગુજરાત સરકારના આ નાણાકીય લેખા-જોખા દર્શાવે છે કે રાજ્ય માત્ર વાતોમાં નહીં પણ આંકડાકીય રીતે પણ દેશનું 'ગ્રોથ એન્જિન' સાબિત થઈ રહ્યું છે. માથાદીઠ આવકમાં વૃદ્ધિ, મજબૂત જીએસડીપી અને નિયંત્રિત રાજકોષીય ખાધ સાથે ગુજરાત વિકસિત ભારતના લક્ષ્યને હાંસલ કરવા માટે મજબૂત પાયો નાખી રહ્યું છે.