ભારતીય નૌકાદળે હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં તેની લડાયક ક્ષમતાઓને વધારીને એક મોટો સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યો છે. ફ્રાન્સમાં બનેલ રાફેલ મરીન, એક અત્યાધુનિક ફાઇટર એરક્રાફ્ટ, ગુરુવારે (29 ઓક્ટોબર)ના રોજ ભારતના સ્વદેશી વિમાનવાહક જહાજ INS વિક્રાંત પર સફળતાપૂર્વક ઉતરાણ કર્યું. રાફેલને નૌકાદળના કાફલામાં સામેલ કરવા તરફ આ એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે આ ઉતરાણ ભારતીય નૌકાદળના વિમાનવાહક જહાજ કામગીરીમાં વિમાનના સમાવેશ તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય નૌકાદળ INS વિક્રાંતથી તેના સંચાલન માટે જરૂરી ફેરફારોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ગોવામાં રાફેલ મરીનનું ફ્લાઇટ ટ્રાયલ કરી રહ્યું છે. આ ટ્રાયલનો હેતુ એ ચકાસવાનો છે કે શું વિમાન વિમાનવાહક જહાજ સાથે સંપૂર્ણપણે કાર્ય કરી શકે છે અને તેની જમાવટ માટે તૈયારી કરી શકે છે.

ભારત-ફ્રાન્સ રાફેલ કરાર

૨૮ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ ના રોજ, ભારતે ફ્રાન્સ સાથે રૂ.૬૩,૦૦૦ કરોડના ઐતિહાસિક સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ કરાર હેઠળ, નૌકાદળ માટે ૨૬ રાફેલ વિમાન ખરીદવાના હતા. આ પેકેજમાં ૨૨ સિંગલ-સીટ ફાઇટર જેટ અને ચાર ટ્વીન-સીટ ટ્રેનર વિમાન, શસ્ત્રો, સિમ્યુલેટર, તાલીમ, આવશ્યક સાધનો અને લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટનો સમાવેશ થાય છે. આ વિમાનોની ડિલિવરી ૨૦૩૦ સુધીમાં પૂર્ણ થવાનું છે, અને ભારતીય નૌકાદળના કર્મચારીઓને ફ્રાન્સ અને ભારતમાં તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે.

આ કરારમાં આ વિમાનોમાં સ્વદેશી શસ્ત્રોને એકીકૃત કરવા માટે ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરની પણ જોગવાઈ છે. રૂ.૬૩,૦૦૦ કરોડના કરારમાં ભારતમાં રાફેલના ફ્યુઝલેજ (વિમાનનું મુખ્ય માળખું) બનાવવા માટે સુવિધા સ્થાપવાનો અને એન્જિન, સેન્સર અને શસ્ત્રોના જાળવણી, સમારકામ અને ઓવરહોલ માટેની સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે.

હિંદ મહાસાગરમાં રાફેલ મરીન શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?

હાલમાં ફક્ત ફ્રેન્ચ નૌકાદળ દ્વારા સંચાલિત, રાફેલ મરીન ખાસ કરીને વિમાનવાહક જહાજોમાંથી ઘાતક કામગીરી માટે રચાયેલ છે. INS વિક્રાંત પર તેની જમાવટ ભારતીય નૌકાદળની હવાઈ સંરક્ષણ અને સમુદ્ર અને જમીન પર ચોકસાઇથી પ્રહાર કરવાની ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે, જે હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતના વ્યૂહાત્મક વર્ચસ્વને વધુ મજબૂત બનાવશે.