ઓક્ટોબરમાં છૂટક મોંઘવારી દર 6.09 ટકાએ પહોંચ્યો, સામાન્ય જનતાના બજેટ પર વધ્યો બોજ

દેશના સામાન્ય નાગરિકોને મોંઘવારીના મોરચા પર વધુ એક મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ ક્રિયાન્વયન મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, ઓક્ટોબર મહિનામાં ભારતનો છૂટક મોંઘવારી દર (રિટેલ ઇન્ફ્લેશન) વધીને 6.09 ટકાના સ્તરે પહોંચી ગયો છે.

 સપ્ટેમ્બર મહિનામાં આ દર 5.5 ટકા નોંધાયો હતો. ખાસ વાત એ છે કે ઓક્ટોબર 2024 પછી આ પહેલી વખત બન્યું છે જ્યારે દેશમાં છૂટક મોંઘવારીએ 6 ટકાની સપાટી વટાવી હોય. સતત 12મા મહિને મોંઘવારીમાં વધારો થવાને કારણે મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગના પરિવારોનું માસિક બજેટ ખોરવાઈ ગયું છે.

મોંઘવારી વધવા પાછળનું સૌથી મુખ્ય કારણ ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતોમાં થયેલો તોતિંગ વધારો છે. સરકારી આંકડાઓ મુજબ, ફૂડ ઇન્ફ્લેશન એટલે કે ખાદ્ય મોંઘવારી દર આશરે 9 ટકાની આસપાસ પહોંચી ગયો છે. શાકભાજી, કઠોળ, અનાજ અને અન્ય જીવનજરૂરી ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ આસમાને પહોંચતા સામાન્ય પરિવારો પર ઘરખર્ચનો બોજ અસહ્ય રીતે વધી ગયો છે.

 રોજબરોજના વપરાશની વસ્તુઓ મોંઘી થવાથી સામાન્ય માણસની બચત પર પણ સીધી અસર પડી રહી છે.

જો શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોના આંકડાઓની સરખામણી કરવામાં આવે તો, ગામડાઓ કરતાં શહેરોમાં મોંઘવારીની અસર વધુ તીવ્ર જોવા મળી રહી છે.

 ઓક્ટોબર મહિનામાં શહેરી વિસ્તારોમાં છૂટક મોંઘવારી દર 6.63 ટકા નોંધાયો છે, જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આ દર 5.41 ટકા રહ્યો છે. શહેરોમાં ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની સાથે સાથે અન્ય સેવાઓ અને પરિવહન ખર્ચ વધુ હોવાથી શહેરી નાગરિકોને મોંઘવારીનો માર વધુ સહન કરવો પડી રહ્યો છે.

આ આંકડાઓ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) માટે પણ ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. RBI દ્વારા મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે 2 થી 6 ટકાની લક્ષિત સીમા (ટોલરન્સ લેવલ) નક્કી કરવામાં આવી છે. ઓક્ટોબરમાં 6.09 ટકાના આંકડા સાથે મોંઘવારી આરબીઆઈની ઉપલી મર્યાદાને પાર કરી ગઈ છે. આ પરિસ્થિતિમાં આગામી નાણાકીય નીતિની સમીક્ષા બેઠકમાં રિઝર્વ બેંક માટે વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે.

 ઉલ્લેખનીય છે કે રૉયટર્સ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક સર્વેક્ષણમાં સામેલ લગભગ અડધા અર્થશાસ્ત્રીઓએ પહેલેથી જ એવું અનુમાન લગાવ્યું હતું કે ઓક્ટોબરમાં ફુગાવો 6 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે અથવા તેને પાર કરી શકે છે.

અત્રે એ પણ નોંધનીય છે કે ભારત સરકારે મોંઘવારીની ગણતરીને વધુ સચોટ અને આધુનિક બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. 12 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ સરકારે છૂટક મોંઘવારી માપવા માટેના આધાર વર્ષ (બેઝ યર)ને 2012થી બદલીને 2024 કરી દીધું હતું. આ ફેરફારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વર્તમાન સમયના વપરાશ મુજબ કિંમતોમાં થતા બદલાવને યોગ્ય રીતે ટ્રેક કરવા માટે વસ્તુઓની બાસ્કેટને અપડેટ કરવાનો હતો. નવા આધાર વર્ષ મુજબ પણ મોંઘવારીના આંકડા ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચ્યા છે, જે આગામી દિવસોમાં સરકાર અને નીતિ નિર્માતાઓ સામે મોટો પડકાર ઊભો કરશે.