ઉનાળાની ઋતુમાં ગરમ અને ભેજવાળા વાતાવરણને કારણે વાસી ખોરાકમાં બેક્ટેરિયા ખૂબ જ ઝડપથી વધે છે, જે ગંભીર પેટના ઇન્ફેક્શનનું કારણ બની શકે છે. હેલ્થ એક્સપર્ટ્સના જણાવ્યા અનુસાર, જો વધેલા ખોરાકને યોગ્ય રીતે સાચવવામાં ન આવે તો તે ઉલ્ટી, દસ્ત અને પેટના અસહ્ય દુખાવા જેવી સમસ્યાઓ નોતરી શકે છે.
વાસી અને દૂષિત ખોરાક ખાવાના મુખ્ય જોખમો
બેક્ટેરિયાનો ઝડપી ફેલાવો
ગરમીમાં દૂધની બનાવટો (મિલ્ક પ્રોડક્ટ્સ), રાંધેલા ભાત, સલાડ અને નોન-વેજ જેવી વસ્તુઓ લાંબો સમય બહાર રાખવાથી તેમાં સાલ્મોનેલા, ઈ. કોલાઈ અને સ્ટેફિલોકોકસ જેવા હાનિકારક બેક્ટેરિયા પેદા થાય છે.
માત્ર ગરમ કરવું પૂરતું નથી
ઘણી વખત ખોરાક દેખાવ કે સુગંધમાં સારો લાગે છે, પરંતુ તેમાં બેક્ટેરિયા હાજર હોય છે. માત્ર ફરીથી ગરમ કરવાથી ખોરાકમાં રહેલા તમામ ઝેરી તત્વો (ટોક્સિન્સ) નાશ પામતા નથી.
પેટના ઇન્ફેક્શનના લક્ષણો
સામાન્ય રીતે ફૂડ પોઇઝનિંગ થવા પર ઉબકા-ઉલ્ટી, ઝાડા, પેટમાં ચૂક આવવી, તાવ, અશક્તિ અને માથું દુખવું જેવા લક્ષણો દેખાય છે.
ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ અને તાત્કાલિક ઉપયોગ
પાણીની અછત
સતત ઉલ્ટી-દસ્ત થવાથી શરીરમાંથી પાણી અને જરૂરી ક્ષાર ઓછું થઈ જાય છે, જેનાથી ચક્કર આવવા, મોં સુકાવું અને લો બ્લડ પ્રેશર જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ થાય છે. બાળકો અને વૃદ્ધો માટે આ સ્થિતિ વધુ જોખમી છે.
પ્રાથમિક સારવાર
દર્દીને સતત પાણી, ઓઆરએસ (ORS) નું દ્રાવણ, નાળિયેર પાણી અથવા લીંબુ પાણી આપવું જોઈએ અને પૂરતો આરામ કરાવવો જોઈએ. લક્ષણો ગંભીર હોય તો તુરંત ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો.
બચેલા ભોજનને વાપરવાની અને સાચવવાની સાચી રીત
રેફ્રિજરેશન
ભોજન રાંધ્યા પછી જો તે બચી જાય, તો તેને લાંબો સમય બહાર રાખવાને બદલે તરત જ ફ્રિજમાં એર-ટાઈટ કન્ટેનરમાં મૂકી દેવું જોઈએ.
સ્ટ્રીટ ફૂડથી અંતર
ઉનાળામાં રસ્તા કિનારે મળતા ખુલ્લા ખોરાક, કાપેલા ફળો, ચાટ કે ગોલગપ્પા ખાવાનું ટાળો, કારણ કે તે ધૂળ, માખ્ખીઓ અને દૂષિત પાણીને લીધે જલ્દી બગડી જાય છે.
સ્વચ્છતાના નિયમો
જમતા પહેલા અને રસોઈ બનાવતા પહેલા હાથ સાબુથી બરાબર ધોવા. ફળો અને શાકભાજીને હંમેશા સાફ પાણીથી ધોઈને જ ઉપયોગમાં લેવા.
હળવો આહાર
ઉનાળાના દિવસોમાં વધુ પડતો તેલવાળો, મસાલેદાર કે પ્રોસેસ્ડ ખોરાક ખાવાને બદલે તાજો અને સુપાચ્ય ખોરાક લેવો વધુ હિતાવહ છે.