અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે વેપાર તથા વ્યૂહાત્મક કરારોને લઈને મહત્ત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓ વચ્ચે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો 20 અને 21 ઓક્ટોબરના રોજ ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે આવ્યા છે. મે મહિનામાં નવી દિલ્હીની મુલાકાત લીધા બાદ, ૨૦૨૬માં રુબિયોની આ બીજી ભારત મુલાકાત છે. આ મુલાકાત દરમિયાન તેઓ ગુજરાતના જામનગરની પણ મુલાકાત લેશે, જ્યાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણી સાથે બેઠક કરવાના છે. ઈરાન સાથેના યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય અને ઇંધણના ભાવ અંગે ચિંતાઓ વધી રહી છે ત્યારે આ બેઠકને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરના આમંત્રણ પર ભારત આવેલા રુબિયોની વર્ષ 2026માં આ બીજી મુલાકાત છે. આ પહેલાં તેઓ મે મહિનામાં નવી દિલ્હી આવ્યા હતા. હવે તેમની ગુજરાત મુલાકાત દરમિયાન ખાસ કરીને વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલનું રિફાઇનિંગ વધારવાની શક્યતાઓ પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે.

ઈરાન યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની મારફતે તેલના પુરવઠાને અસર થવાની ચિંતા છે. આવી સ્થિતિમાં અમેરિકાએ તેલના અન્ય સ્ત્રોતો તરફ ધ્યાન આપ્યું છે. તેમાં વેનેઝુએલાનું ક્રૂડ ઓઇલ મહત્વનું બની શકે છે. અહેવાલ મુજબ, વેનેઝુએલામાં 65 અબજ બેરલથી વધુના સાબિત તેલ ભંડાર છે. જોકે, ત્યાંની જૂની અને નબળી સ્થિતિમાં રહેલી ઓઇલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વ્યવસ્થાને કારણે ઉત્પાદન અને પ્રોસેસિંગની ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવામાં મુશ્કેલીઓ આવી રહી છે.

અમેરિકાના જણાવ્યા અનુસાર, વેનેઝુએલાની વચગાળાની સત્તાવાળાઓએ ખાનગી કંપની નોર્થ અમેરિકન બ્લૂ એનર્જી પાર્ટનર્સને 17 ઓઇલ ક્ષેત્રો માટે 100 વર્ષનો કન્સેશન આપ્યો છે. અમેરિકાએ વેનેઝુએલાના ભારે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત અને પ્રોસેસિંગ વધારવાની દિશામાં પ્રયાસો શરૂ કર્યા છે.

રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. જામનગરમાં આવેલી રિલાયન્સની બે રિફાઇનરીની સંયુક્ત ક્ષમતા દરરોજ આશરે 14 લાખ બેરલ છે. આ રિફાઇનરીઓ ભારે, વધુ સલ્ફર ધરાવતા અને મીણ જેવા ગુણધર્મો ધરાવતા ક્રૂડ ઓઇલને પ્રોસેસ કરવા માટે સક્ષમ છે. રિલાયન્સ અગાઉ પણ વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલનું રિફાઇનિંગ કરી ચૂકી છે.

મુંબઈમાં પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું હતું કે વેનેઝુએલાના તેલનું રિફાઇનિંગ વધારવા અંગે તેઓ રિલાયન્સ સાથે ચર્ચા કરશે. તેમણે કહ્યું કે રિલાયન્સ ભૂતકાળમાં પણ આવું કરી ચૂકી છે અને વેનેઝુએલાનું વધુ તેલ બજારમાં ઉપલબ્ધ થશે તો કંપની આ દિશામાં યોગદાન આપી શકે છે.

વેનેઝુએલામાં રિલાયન્સ પોતે તેલ ઉત્પાદન શરૂ કરશે કે કેમ તે અંગેના સવાલ પર રુબિયોએ જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દે અગાઉ પણ ચર્ચા થઈ છે અને ફરીથી વાતચીત થઈ શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે કંપનીની ભૂતકાળની હાજરી અને તેની વિશાળ રિફાઇનિંગ ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને નવી તકો શોધવામાં આવશે. જામનગરમાં થનારી આ બેઠકથી ભારત-અમેરિકા ઊર્જા સહયોગને નવી દિશા મળે છે કે નહીં તેના પર હવે સૌની નજર રહેશે.