ભારતીય રેલ્વેમાં ટ્રેન મુસાફરી દરમિયાન લોઅર બર્થ (નીચલી સીટ) ની નીચે સામાન રાખવા અંગે અવારનવાર મુસાફરો વચ્ચે વિવાદ અને બોલાચાલી જોવા મળે છે. ઘણા મુસાફરો એવું માને છે કે જે વ્યક્તિની લોઅર બર્થ છે, સીટની નીચેની સમગ્ર જગ્યા પર માત્ર તેનો જ અધિકાર છે. જોકે રેલ્વેના નિયમો મુજબ આ માન્યતા સંપૂર્ણપણે ખોટી છે. આ અંગેના રેલ્વેના સ્પષ્ટ નિયમો અને માર્ગદર્શિકા નીચે મુજબ છે:

સીટ તમારી, પણ નીચેની જગ્યા પર સૌનો હક
રેલ્વેના નિયમો અનુસાર, તમારી ટિકિટ પર લોઅર બર્થ લખેલી હોય તો પણ તેની નીચેની જગ્યા માત્ર તમારી ગણાતી નથી. તે કેબિન કે કૂપેમાં મુસાફરી કરી રહેલા મિડલ બર્થ (વચ્ચેની સીટ) અને અપર બર્થ (ઉપરની સીટ) ના મુસાફરોનો પણ તે જગ્યા પર સમાન હક છે.

લોઅર બર્થ મુસાફર: પોતાની સીટની નીચે નિયત જગ્યામાં સામાન રાખી શકે છે.

મિડલ બર્થ મુસાફર: લોઅર બર્થની નીચે પોતાની બેગ કે સામાન રાખી શકે છે.

અપર બર્થ મુસાફર: લોઅર બર્થની નીચે સામાન ગોઠવવાની પૂરી પરવાનગી ધરાવે છે.

સામાન માટે રેલ્વેની નક્કી કરેલી વજન મર્યાદા
મુસાફરીને આરામદાયક બનાવવા માટે રેલ્વેએ નિઃશુલ્ક સામાન લઈ જવાની ચોક્કસ વજન મર્યાદા નક્કી કરી છે:

સ્લીપર ક્લાસ (Sleeper Class): 40 kg સુધી

એસી 3-ટીયર અને 2-ટીયર (AC 3-Tier/2-Tier): 40 kg થી 50 kg સુધી

એસી ફર્સ્ટ ક્લાસ (AC 1st Class): 70 kg સુધી

રેલ્વેના જણાવ્યા મુજબ કોઈ પણ મુસાફરે જરૂરિયાત કરતાં વધુ જગ્યા રોકવી જોઈએ નહીં, જેથી અન્ય સહ-મુસાફરોને તકલીફ ન પડે.

વિવાદ થાય તો શું કરવું?
જો ટ્રેનમાં સામાન રાખવા બાબતે કોઈ મુસાફર સાથે બહેસ કે વિવાદ થાય, તો જાતે ઝઘડો કરવાને બદલે તુરંત ટીટીઈ (TTE) નો સંપર્ક કરવો જોઈએ. આ ઉપરાંત મુસાફરો RailMadad એપ દ્વારા અથવા રેલ્વે હેલ્પલાઇન નંબર 139 પર કૉલ કરીને પોતાની સીટ અને કોચ નંબર સાથે ફરિયાદ નોંધાવીને ત્વરિત મદદ મેળવી શકે છે.