જેમ જેમ વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધો અને સંઘર્ષો વધતા જાય છે, તેમ તેમ મહિલાઓ અને છોકરીઓના જીવનનું જોખમ વધી રહ્યું છે. પરિસ્થિતિ એવી છે કે યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા દરેક ચાર નાગરિકોમાંથી એક મહિલા અથવા છોકરી છે. યુએન સેક્રેટરી-જનરલનો મહિલા, શાંતિ અને સુરક્ષા પરનો 2026નો અહેવાલ 26 ઓક્ટોબરના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. તે મુજબ, 2025માં યુદ્ધ અને સંઘર્ષમાં 37,000થી વધુ નાગરિકો માર્યા ગયા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન દરરોજ ઓછામાં ઓછી 25 મહિલાઓ અને છોકરીઓ મૃત્યુ પામી હતી.

વધુમાં, સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રહેતી મહિલાઓ જાતીય હિંસા, ગરીબી અને બળજબરીથી સ્થળાંતર જેવા પડકારોનો સામનો કરે છે. આ હોવા છતાં, શાંતિ વાટાઘાટોમાં તેમની ભાગીદારી સતત ઘટી રહી છે. યુએનના નવા અહેવાલના ડેટા દર્શાવે છે કે મહિલાઓ યુદ્ધ માટે કેટલી કિંમત ચૂકવે છે.

સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોની નજીક રહેતી મહિલાઓની સંખ્યા 1990 પછીના ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. આ અહેવાલમાં લશ્કરી ખર્ચમાં વધારો, જાતીય હિંસા અને શાંતિ વાટાઘાટોમાં મહિલાઓની ઓછી ભાગીદારી અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

2025માં યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા ચાર નાગરિકોમાંથી એક મહિલા અથવા છોકરી હતી. આ આંકડો 2021 કરતા બમણો છે. વિશ્વભરમાં લગભગ 750 મિલિયન મહિલાઓ અને છોકરીઓ એવા વિસ્તારથી 50 કિલોમીટરની અંદર રહે છે જ્યાં યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. આ 2024 કરતા 40 મિલિયન વધુ છે. યુએનની તપાસ દ્વારા પુષ્ટિ મળ્યા મુજબ, યુદ્ધ સંબંધિત જાતીય હિંસાના કેસોમાં 2022 અને 2025 વચ્ચે લગભગ ચાર ગણો વધારો થયો છે. લગભગ ૧૭ કરોડ મહિલાઓ અને છોકરીઓ યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રહે છે, જ્યાં તેમને ૩ ડોલરથી ઓછા એટલે કે લગભગ ૨૮૫ રૂપિયા પ્રતિ દિવસ પર ગુજરાન ચલાવવું પડે છે. યુદ્ધગ્રસ્ત દેશોમાં, સ્ત્રીઓ અને છોકરીઓ પુરુષો કરતાં પાંચ ગણો વધુ સમય પગાર વગરના ઘરકામ અને પરિવારની સંભાળ પાછળ વિતાવે છે.

યુએન વુમનના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર સીમા બાહૌસે જણાવ્યું હતું કે આજે સંઘર્ષમાં ફસાયેલી મહિલાઓ અને છોકરીઓની સંખ્યા દાયકાઓ કરતાં વધુ છે. રિપોર્ટમાં ડ્રોન, લાંબા અંતરના શસ્ત્રો અને કૃત્રિમ બુદ્ધિ જેવી નવી લશ્કરી તકનીકોના વધતા ઉપયોગ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ગીચ વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં આ તકનીકોનો ઉપયોગ નાગરિકો માટે જોખમ વધારી રહ્યો છે.

સંઘર્ષગ્રસ્ત લોકોને મદદ કરવામાં અને સમુદાયોને સુરક્ષિત રાખવામાં મહિલાઓની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોવા છતાં, શાંતિ વાટાઘાટોમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ હજુ પણ ઓછું છે. અહેવાલ મુજબ, 2025 માં વિશ્વભરની 57 શાંતિ પ્રક્રિયાઓમાં મહિલાઓએ માત્ર 5 ટકા વાટાઘાટકારોનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું, જે 2024માં સાત ટકા હતું.

દરમિયાન, વૈશ્વિક લશ્કરી ખર્ચમાં વધારો ચાલુ છે, જે 2025 માં રેકોર્ડ $2.9 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચ્યો છે. તેનાથી વિપરીત, કટોકટીવાળા વિસ્તારોમાં કામ કરતી મહિલા સંસ્થાઓ ભંડોળની અછતનો સામનો કરી રહી છે. અહેવાલ મુજબ, આમાંથી 40 ટકા સંસ્થાઓને ડર છે કે તેમને આગામી વર્ષમાં કામચલાઉ અથવા કાયમી ધોરણે કામગીરી બંધ કરવી પડી શકે છે.

આ સંસ્થાઓ યુદ્ધથી પ્રભાવિત મહિલાઓને આશ્રય પૂરો પાડવામાં, જાતીય હિંસાનો ભોગ બનેલા લોકોને ટેકો આપવામાં અને સ્થાનિક સંઘર્ષોને ઉકેલવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ભંડોળમાં કાપ તેમની સેવાઓ પર અસર કરી શકે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મહિલાઓ અને છોકરીઓ માટે સુરક્ષા વધારવા, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું કડક અમલીકરણ કરવા અને મહિલાઓના નેતૃત્વ હેઠળના શાંતિ પ્રયાસો માટે ભંડોળ ચાલુ રાખવાની હાકલ કરે છે.

આ અહેવાલમાં સરકારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોને શાંતિ અને સુરક્ષાના નિર્ણયોમાં મહિલાઓની અસરકારક ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવા પણ હાકલ કરવામાં આવી છે. યુએન માને છે કે જ્યારે યુદ્ધનો બોજ મહિલાઓ અને છોકરીઓ પર વધુને વધુ વધી રહ્યો છે, ત્યારે તેમને શાંતિ નિર્માણ પ્રક્રિયાઓમાંથી બાકાત રાખવાથી સમસ્યા વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.