કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે સીજીએચએસ (સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટ હેલ્થ સ્કીમ) હેઠળ તબીબી ભરપાઈને નિયંત્રિત કરતા નિયમો અંગે સ્પષ્ટતા જારી કરવામાં આવી છે. ખાસ કરીને, ડૉક્ટરની સલાહ, તબીબી પરીક્ષણો, પરીક્ષાઓ અને રેફરલ્સ અંગે, હવે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે દર્દીએ ક્યારે તે જ હોસ્પિટલમાં પરીક્ષણ કરાવવું પડે છે અને ક્યારે અન્ય સીજીએચએસ-એમ્પેનલ્ડ હોસ્પિટલ અથવા ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરમાં પરીક્ષણ માટે અગાઉ રેફરલ જરૂરી છે. આ સ્પષ્ટતા મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે નિયમોનું જ્ઞાન ન હોવાથી તબીબી દાવાઓની ભરપાઈ કરવામાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે. યુપીએસસીએ તબીબી દાવાની સમીક્ષા દરમિયાન વારંવાર ઉદ્ભવતા આવા મુદ્દાઓ અંગે સીજીએચએસ પાસેથી સ્પષ્ટતા માંગી હતી. જવાબમાં, સીજીએચએસએ 11 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ એક ઓફિસ મેમોરેન્ડમમાં સલાહ, પરીક્ષણો, વિશેષ તપાસ, આંખની તપાસ અને સૂચિબદ્ધ ન હોય તેવી તબીબી પ્રક્રિયાઓ અંગેના નિયમો સ્પષ્ટ કર્યા.

સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિયમ રૂ.3,000 સુધીના તબીબી પરીક્ષણો સાથે સંબંધિત છે. સીજીએચએસ મુજબ, જો કોઈ લાભાર્થી સીજીએચએસ-એમ્પેનલ્ડ હોસ્પિટલમાં નિષ્ણાત ડૉક્ટર સાથે પ્રાથમિક પરામર્શ માંગે છે અને ડૉક્ટર રૂ.3,000 સુધીનો ટેસ્ટ સૂચવે છે, તો સામાન્ય રીતે તે જ હોસ્પિટલમાં પરીક્ષણ કરવું આવશ્યક છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ સરકારી કર્મચારી કોઈ એમ્પેનલ્ડ હોસ્પિટલમાં ડૉક્ટરની સલાહ લે છે અને ડૉક્ટર રૂ.2,500 ની કિંમતનો બ્લડ ટેસ્ટ અથવા અન્ય ટેસ્ટ સૂચવે છે, તો તે હોસ્પિટલમાં જ કરાવવું આવશ્યક છે.

દર્દી, તેમની સુવિધા મુજબ, CGHS વેલનેસ સેન્ટરમાંથી જરૂરી રેફરલ અથવા સમર્થન મેળવ્યા વિના, અન્ય એમ્પેનલ્ડ હોસ્પિટલમાં પરીક્ષણ કરાવી શકતા નથી. આનો અર્થ એ છે કે જો ડૉક્ટરની સલાહ અને પરીક્ષણ એક જ હોસ્પિટલમાં કરવામાં આવે છે, તો અલગ રેફરલની જરૂર રહેશે નહીં. જો કે, જો ટેસ્ટ અલગ હોસ્પિટલ અથવા ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરમાં કરવામાં આવે છે, તો CGHS વેલનેસ સેન્ટરમાંથી રેફરલ જરૂરી હોઈ શકે છે.

રૂ.3,000 થી વધુ કિંમતના ટેસ્ટ માટે નિયમો વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. CGHS એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે CT સ્કેન, MRI અને PET સ્કેન જેવા ટેસ્ટ માટે CGHS તરફથી રેફરલની જરૂર પડે છે. આનો અર્થ એ થયો કે જો કોઈ નિષ્ણાત ડૉક્ટર રૂ.3,000થી વધુ કિંમતનો ટેસ્ટ સૂચવે છે, તો લાભાર્થીએ ટેસ્ટ કરાવતા પહેલા નિર્ધારિત CGHS પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવું આવશ્યક છે. જરૂરી રેફરલ અથવા પરવાનગી વિના ટેસ્ટ કરાવવાથી પાછળથી મેડિકલ રિઇમ્બર્સમેન્ટ દાવા થઈ શકે છે. તેથી, કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે મોટા અથવા ખર્ચાળ ટેસ્ટ કરાવતા પહેલા CGHS વેલનેસ સેન્ટર અથવા સંબંધિત વિભાગ સાથે પ્રક્રિયાની પુષ્ટિ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

CGHS એ ફોલો-અપ સારવાર અંગેની પરિસ્થિતિ પણ સ્પષ્ટ કરી છે. જો કોઈ લાભાર્થીએ પેનલમાં સમાવિષ્ટ હોસ્પિટલમાં પ્રાથમિક સલાહ લીધી હોય, તો તે જ બીમારી અથવા સારવાર સંબંધિત વધુ સલાહ, પરીક્ષણો અથવા નાની તબીબી પ્રક્રિયાઓ તે જ હોસ્પિટલમાં કરવામાં આવશે. આનાથી વિવિધ હોસ્પિટલોમાં સારવાર અને પરીક્ષણો મેળવવાથી થતી વહીવટી મુશ્કેલીઓ ઓછી થશે. જો કે, જો અન્ય CGHS-પેનલમાં સમાવિષ્ટ હોસ્પિટલ અથવા ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરમાં ટેસ્ટની જરૂર હોય, તો સ્થાપિત પ્રક્રિયા મુજબ રેફરલ જરૂરી હોઈ શકે છે.

પરામર્શની માન્યતા 7 દિવસની પણ જણાવવામાં આવી છે, પરંતુ તે સમાન વિશેષતા સાથે સંબંધિત હોવી જોઈએ. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જો કોઈ વ્યક્તિ સોમવારે કાર્ડિયોલોજિસ્ટની સલાહ લે છે, તો તે પરામર્શ 7 દિવસના સમયગાળામાં સમાન વિશેષતા માટે માન્ય રહેશે. 7 દિવસ પછી નવી પરામર્શની જરૂર પડી શકે છે. આનાથી લાભાર્થીઓને સમજવામાં મદદ મળશે કે સંબંધિત સારવાર માટે એક જ ડૉક્ટરની મુલાકાતનો કેટલો સમય ઉપયોગ કરી શકાય છે.

CGHS એ આંખની તપાસ અંગે મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા પણ આપી છે. આંખની તપાસ ફીમાં ત્રણ પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ કરવાનું માનવામાં આવશે: રીફ્રેક્શન, ટોનોમેટ્રી અને ફંડસ પરીક્ષા. સામાન્ય આંખની તપાસ સંબંધિત આ ત્રણ પ્રક્રિયાઓ માટે પરામર્શ ફીનો અવકાશ અલગથી સમજવો મહત્વપૂર્ણ છે.

વધુમાં, જો CGHS-એમ્પેનલ્ડ હોસ્પિટલના નિષ્ણાત ડૉક્ટર CGHS ની નિર્ધારિત સૂચિમાં સમાવિષ્ટ ન હોય તેવી પરીક્ષણ અથવા તબીબી પ્રક્રિયા સૂચવે છે, તો તે કરતા પહેલા સંબંધિત વિભાગ અથવા ઓફિસની પૂર્વ પરવાનગી જરૂરી રહેશે. આવા કિસ્સાઓમાં, પરવાનગી વિના પરીક્ષણ કરવાથી વળતરની મુશ્કેલીઓ થઈ શકે છે.

CGHS લાભાર્થીઓ માટે સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે રૂ.3,000 સુધીના પરીક્ષણો સામાન્ય રીતે તે જ હોસ્પિટલમાં કરવા જોઈએ જ્યાં પ્રારંભિક પરામર્શ થયો હતો, જ્યારે બીજી હોસ્પિટલમાં પરીક્ષણો માટે રેફરલની જરૂર પડી શકે છે. રૂ.3,000થી વધુ કિંમતના CT, MRI અને PET જેવા પરીક્ષણો માટે CGHS રેફરલ જરૂરી છે. તેવી જ રીતે, પરામર્શ માટે 7-દિવસની માન્યતા અવધિ અને સૂચિબદ્ધ ન હોય તેવા પરીક્ષણો માટે પૂર્વ અધિકૃતતાની જરૂરિયાત ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ. કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને તબીબી દાવો દાખલ કરતા પહેલા રેફરલ, પરવાનગી અને પરીક્ષણ દસ્તાવેજો સાચવવાનું અત્યંત ઉપયોગી લાગશે.