ચીનને વૈશ્વિક સ્તરે સખત ટક્કર આપનાર ગુજરાતનું મોરબી શહેર આજે ફરી એકવાર એક ગંભીર અને મુશ્કેલ દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધની અસરોમાંથી માંડ માંડ બહાર આવી રહેલા સિરામિક અને પેપરમિલ ઉદ્યોગ સામે હવે ઇરાન-અમેરિકા યુદ્ધ અને વૈશ્વિક પરિસ્થિતિના કારણે નવી નવી આર્થિક અને વ્યાપારિક પડકારો ઉભા થયા છે. ગેસની કિંમતોમાં અસહ્ય વધારો, માલ મોકલવા માટે કન્ટેનરની ભારે અછત અને કાચા માલની મોંઘવારીને કારણે ઉત્પાદન ખર્ચમાં ધરખમ વધારો નોંધાયો છે. આ તમામ પરિબળોની સાથેસાથે ઘરેલુ બજારમાં માંગ ઘટવા અને નિકાસ પ્રભાવિત થવાથી ઉદ્યોગપતિઓની ચિંતામાં મોટો વધારો થયો છે.   

સિરામિક ઉદ્યોગમાં કુદરતી ગેસ અને પ્રોપેન ગેસ એ ઉત્પાદન માટેની સૌથી મુખ્ય જરૂરિયાત છે. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે યુદ્ધ શરૂ થયા પહેલા જે કુદરતી ગેસની કિંમત આશરે ૪૨ રૂપિયા પ્રતિ ક્યુબિક મીટર હતી, તે વધીને જુલાઈ મહિનામાં ૭૭ રૂપિયા, ઓગસ્ટમાં ૮૯ રૂપિયા અને હવે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં સીધી આશરે ૯૮ રૂપિયા પ્રતિ ક્યુબિક મીટર સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ ઉપરાંત પ્રોપેન ગેસ પણ ૫૬ રૂપિયા પ્રતિ કિલોથી વધીને અંદાજે ૯૮ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થઈ ગયો છે. ગેસની અટકતી અને પ્રભાવિત થતી આપૂર્તિના કારણે મોરબીની ઘણી ફેક્ટરીઓમાં તો અમુક સમય માટે ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે બંધ રાખવું પડ્યું હતું.   

યુદ્ધ અને મોંઘવારીના કારણે ઘરેલુ બજારમાં સિરેમિક ઉત્પાદનોની માંગમાં અંદાજે પચ્ચીસ ટકા જેટલો મોટો ઘટાડો થયો હોવાનું ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા લોકો જણાવી રહ્યા છે. બીજી તરફ, સંપૂર્ણપણે નિકાસ પર નિર્ભર રહેતી કેટલીક કંપનીઓ પણ બજારની અનિશ્ચિત સ્થિતિને જોતાં પોતાનું ઉત્પાદન બંધ કરવા મજબૂર બની છે. આર્થિક સંકડામણ અને મોંઘવારીના બેવડા મારથી ઉદ્યોગકારો ભારે આર્થિક મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે.   

સિરામિક ઉદ્યોગની આ મંદીની સીધી અને નકારાત્મક અસર હવે પેપરમિલ ઉદ્યોગ પર પણ સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. પેપરમિલ એસોસિએશનના અધ્યક્ષ શૈલેષ પટેલના જણાવ્યા મુજબ, વેસ્ટ પેપરની કિંમત ૧૮ રૂપિયાથી વધીને હવે સીધી ૨૪ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થઈ ગઈ છે. આ ઉપરાંત ઇન્ડોનેશિયાથી આયાત થતા કોયલાની કિંમતમાં પણ ૨૦૦૦ રૂપિયાથી વધુનો જંગી વધારો થયો છે. આ વધેલી લાગત અને સિરામિક ઉદ્યોગમાં માંગ ઘટવાને કારણે પેપરમિલનું એક્સપોર્ટ પણ ભારે પ્રભાવિત થયું છે. નિષ્ણાતોએ આશંકા વ્યક્ત કરી છે કે જો સમયસર પરિસ્થિતિ નહીં સુધરે, તો આગામી સમયમાં પેપરમિલ અને પેકેજિંગ ઉદ્યોગને પણ ખૂબ મોટું નુકસાન વેઠવું પડશે.