શ્રાદ્ધ પક્ષનો સમયગાળો પૂર્વજોને યાદ કરવાનો અને તેમના સન્માનનો સમય માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન શ્રાદ્ધ, તર્પણ, પિંડદાન અને દાન જેવા ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ સમયગાળા દરમિયાન કરવામાં આવતા કાર્યોનું વિશેષ મહત્વ છે. તેથી, ઘણા પરિવારો પિતૃ પક્ષ દરમિયાન ખાવા-પીવાથી લઈને દૈનિક પ્રવૃત્તિઓ સુધીના કેટલાક નિયમોનું પાલન કરે છે.

વર્ષ ૨૦૨૬માં, પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ ૨૬ સપ્ટેમ્બરે છે, જ્યારે પ્રતિપદાથી મુખ્ય પિતૃ પક્ષ ૨૭ સપ્ટેમ્બરે શરૂ થશે અને ૧૦ ઓક્ટોબરે સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા સાથે સમાપ્ત થશે.

પિતૃપક્ષ દરમિયાન શું કરવું જોઈએ?

પૂર્વજોને પ્રાર્થના કરો

પિતૃપક્ષ દરમિયાન તર્પણ એક મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક વિધિ માનવામાં આવે છે. કૌટુંબિક પરંપરા અનુસાર પૂર્વજોના નામે પાણી ચઢાવવામાં આવે છે. તર્પણની પદ્ધતિ અને સમય સ્થાનિક કેલેન્ડર અથવા કૌટુંબિક પરંપરા અનુસાર અનુસરવો જોઈએ.

પિતૃ તિથિ પર શ્રાદ્ધ કરો

શ્રાદ્ધ સામાન્ય રીતે કોઈપણ મનસ્વી દિવસે નહીં પણ પૂર્વજોની મૃત્યુ તારીખ, એટલે કે સંબંધિત તારીખ અનુસાર કરવામાં આવે છે. તેથી, પિતૃપક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં તમારા પરિવારના પૂર્વજો માટે શ્રાદ્ધ તિથિ શોધી કાઢવી શ્રેષ્ઠ છે.

જો કોઈ પૂર્વજની મૃત્યુ તારીખ અજાણ હોય, તો પરંપરાગત રીતે સર્વ પિતૃ અમાવસ્યાને તેમના માટે શ્રાદ્ધ કરવાનો વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. 2026 માં, તે 10 ઓક્ટોબરના રોજ હશે.

જરૂરિયાતમંદોને દાન કરો

પિતૃ પક્ષ દરમિયાન દાન પણ એક પરંપરા છે. વ્યક્તિ પોતાની ક્ષમતા અનુસાર જરૂરિયાતમંદોને ખોરાક, કપડાં, અનાજ અથવા અન્ય ઉપયોગી વસ્તુઓનું દાન કરી શકે છે. ઘણા પરિવારો આ સમય દરમિયાન ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદોને ભોજન આપવાની પરંપરાનું પણ પાલન કરે છે.

પંચબલીની પરંપરાનું પાલન કરો

કેટલાક પરિવારોમાં શ્રાદ્ધ દરમિયાન ગાય, કાગડા, કૂતરા અને અન્ય પ્રાણીઓને ભોજનનો એક ભાગ અર્પણ કરવાની પરંપરા છે. આ પંચબલી સાથે સંકળાયેલું છે. જોકે પદ્ધતિ પરિવારથી પરિવાર અને પ્રદેશમાં અલગ અલગ હોઈ શકે છે, તે વ્યક્તિની કૌટુંબિક પરંપરા અનુસાર અનુસરવી જોઈએ.

ઘરને સ્વચ્છ અને શાંતિપૂર્ણ રાખો

પિતૃ પક્ષ દરમિયાન સ્વચ્છતા અને શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ સમયગાળા દરમિયાન મતભેદ અને બિનજરૂરી વિવાદો ટાળવા જોઈએ.

પિતૃ પક્ષ દરમિયાન શું ન કરવું જોઈએ?

શુભ કાર્યક્રમો ટાળો

ઘણા હિન્દુ પરિવારો પિતૃ પક્ષ દરમિયાન લગ્ન, સગાઈ, ગૃહઉષ્મા અને મુંડન સમારોહ જેવા શુભ કાર્યક્રમો મુલતવી રાખે છે. તેવી જ રીતે, કેટલાક લોકો આ સમયગાળા દરમિયાન નવું વાહન, જમીન અથવા અન્ય મુખ્ય વસ્તુઓ ખરીદવાનું ટાળે છે. આ એક ધાર્મિક પરંપરા છે; તેનું પાલન પરિવારથી પરિવારમાં અલગ અલગ હોઈ શકે છે.

માંસ અને દારૂથી દૂર રહેવું

ઘણા પરિવારો પિતૃપક્ષ દરમિયાન સાત્વિક ખોરાક ખાય છે. માંસ, દારૂ અને તામસિક ગણાતા અન્ય ખોરાકનો ત્યાગ કરવાની પરંપરા છે. કેટલાક પરિવારો ડુંગળી અને લસણનો પણ ત્યાગ કરે છે.

વાળ અને નખ કાપવાનું ટાળો

પરંપરાગત માન્યતાઓ પિતૃપક્ષ દરમિયાન વાળ અને નખ કાપવાનું ટાળવાની ભલામણ કરે છે. જો કે, આ નિયમ બધા પરિવારોને સમાન રીતે લાગુ પડતો નથી.

ઘરમાં વિવાદ ટાળો

પિતૃપક્ષને સ્મરણ અને શ્રદ્ધાનો સમય માનવામાં આવે છે. તેથી, આ સમયગાળા દરમિયાન ઘરમાં ઝઘડા, અપમાન અને બિનજરૂરી વિવાદો ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. વડીલોનું સન્માન કરવું અને જરૂરિયાતમંદોને મદદ કરવી એ પણ આ સમયગાળા સાથે સંકળાયેલી ધાર્મિક પરંપરાઓનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે.

પૂર્વજોની છબિઓ ક્યાં મૂકવી?

વાસ્તુ માન્યતાઓ પૂર્વજોની છબિઓ માટે દક્ષિણ અથવા દક્ષિણપશ્ચિમ દિશાને સૌથી યોગ્ય ગણાવે છે. જો કે, તેમને મૂકવાના નિયમો પરંપરાથી પરંપરામાં બદલાઈ શકે છે. ઘણા પરિવારોમાં તેમને મંદિરમાં દેવતાઓ સાથે મૂકવાને બદલે અલગ, આદરણીય સ્થાને મૂકવાની પરંપરા છે.

તર્પણ કરતી વખતે આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો

તર્પણ અને શ્રાદ્ધની વિધિઓ પરિવાર અને પ્રદેશ પ્રમાણે અલગ અલગ હોઈ શકે છે. તેથી, ઓનલાઈન વિવિધ પદ્ધતિઓ શોધવા અને પછી તેમને મિશ્રિત કરવા કરતાં કૌટુંબિક પરંપરા અથવા લાયક પૂજારીની સલાહનું પાલન કરવું વધુ સારું છે.

શ્રાદ્ધ તિથિ યોગ્ય રીતે કરવી ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે પૂર્વજોની વિધિઓ ચંદ્ર તિથિના આધારે કરવામાં આવે છે, નિયમિત કેલેન્ડર તિથિના આધારે નહીં.

પિતૃ પક્ષ 2026 ક્યારે સમાપ્ત થશે?

2026 માં, મુખ્ય પિતૃ પક્ષ 27 સપ્ટેમ્બરથી 10 ઓક્ટોબર સુધી ચાલશે. તે 10 ઓક્ટોબરના રોજ સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા સાથે સમાપ્ત થશે. શારદીય નવરાત્રી બીજા દિવસે, 11 ઓક્ટોબરથી શરૂ થશે.

ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, પિતૃ પક્ષનો હેતુ ફક્ત નિયમોનું પાલન કરવાનો નથી, પરંતુ પોતાના પૂર્વજોને યાદ કરવાનો, તેમના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો અને કૌટુંબિક પરંપરાઓનું પાલન કરવાનો પણ છે.