અસરકારક કેન્સરની સારવાર રોગના તબક્કા પર આધાર રાખે છે. જો તે વહેલા શોધી કાઢવામાં આવે, તો સાજા થવાની શક્યતા વધી જાય છે. બેંગલુરુ સ્થિત એક સ્ટાર્ટઅપ કંપની આ દિશામાં એક રસપ્રદ ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહી છે. કંપની કૂતરાઓની ગંધની અનોખી ભાવનાનો ઉપયોગ કરીને એક એવો ટેસ્ટ વિકસાવી રહી છે જે દર્દીના શ્વાસને સૂંઘીને કેન્સરના પ્રારંભિક સંકેતો શોધી શકે છે.

કંપની, ડાયગ્નોસિસ અનુસાર, કર્ણાટકની છ હોસ્પિટલોમાં 10 પ્રકારના કેન્સર માટે 1,500 થી વધુ લોકો પર સંશોધન કરવામાં આવ્યું હતું, અને પરિણામો 90 ટકા સચોટ હતા. આશ્ચર્યજનક રીતે, કૂતરાઓએ કેન્સરના એવા ચિહ્નો પણ શોધી કાઢ્યા હતા જેના માટે તેમને તાલીમ આપવામાં આવી ન હતી.

ઓન્કોલોજિસ્ટ્સે પણ આને પ્રારંભિક અને ખૂબ જ આશાસ્પદ સંકેત તરીકે વર્ણવ્યું છે. જો કે, આ ફક્ત ફેઝ 2 ટ્રાયલ છે. વધુ ટ્રાયલ પછી જ સંશોધન નક્કી કરવામાં આવશે. આ સંશોધન જર્નલ ઓફ ક્લિનિકલ ઓન્કોલોજી (JCO) માં પ્રકાશિત થયું છે.

કેન્સર શરીરમાં એવા રાસાયણિક ફેરફારોનું કારણ બને છે જે માણસો સૂંઘી શકતા નથી. કૂતરાઓમાં ગંધની ભાવના માણસો કરતાં ઘણી વધુ તીવ્ર હોય છે. તાલીમ પામેલા કૂતરા શ્વાસના નમૂનામાં આ ફેરફારો સાથે સંકળાયેલી ગંધ શોધી શકે છે. દર્દી પહેલા માસ્કમાં શ્વાસ બહાર કાઢે છે. આ માસ્ક કૂતરાઓની સામે મૂકવામાં આવે છે. જ્યારે તેઓ કેન્સર સંબંધિત ગંધ શોધી કાઢે છે, ત્યારે તેઓ અલગ રીતે પ્રતિક્રિયા આપશે. આને AI દ્વારા ડીકોડ કરવામાં આવશે.

ભારતમાં આ ટેકનોલોજીની જરૂરિયાત પણ ખૂબ જ છે કારણ કે નિયમિત કેન્સર સ્ક્રીનીંગ કરાવતા લોકોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી છે. ઇન્ટરનેશનલ એજન્સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્સર અનુસાર, 2024 માં ભારતમાં આશરે 1.5 મિલિયન નવા કેન્સરના કેસ નોંધાશે, અને 900,000 થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામશે. 75 વર્ષની ઉંમર પહેલા દસ ભારતીયોમાંથી એકને કેન્સર થવાનું જોખમ છે.

નિષ્ણાતો આને કેન્સરનું ચોક્કસ નિદાન માનતા નથી. તેનો હેતુ શક્ય તેટલા લોકોમાં શક્ય કેન્સરના જોખમને વહેલા શોધી કાઢવાનો છે, જેથી જો જરૂરી હોય તો નિયમિત સ્ક્રીનીંગ કરી શકાય. સૌથી મોટો પડકાર એ સાબિત કરવાનો રહેશે કે પ્રયોગશાળાની બહાર કૂતરાઓની ગંધની ભાવના કેટલી સચોટ રહે છે.