ભારતીય રિઝર્વ બેંક (આરબીઆઈ)ની પેટાકંપની 'ભારતીય રિઝર્વ બેંક નોટ મુદ્રાન (પી) લિમિટેડ' (બીઆરબીએનએમપીએલ) દ્વારા દેશમાં પોલિમર (પ્લાસ્ટિક) બેંકનોટ લાવવા માટે વૈશ્વિક રસ અભિવ્યક્તિ (ઇઓઆઇ) બહાર પાડવામાં આવી છે. અહેવાલ મુજબ, આ યોજના માટે પોલિમર કરન્સી બનાવતી વિદેશી કંપનીઓ અને ભારતની અગ્રણી સબસ્ટ્રેટ ઉત્પાદક કંપનીઓએ પોતાની બિડ (બોલી) સબમિટ કરી છે. આ ઇઓઆઇ માટે અરજી કરવાની અંતિમ તારીખ 18 ઓગસ્ટ નક્કી કરવામાં આવી હતી. નોટો બનાવવા માટે કડક શરતો પણ મુકવામાં આવી છે. જેમાં પ્રાણીની ચરબીનો ઉપયોગ ન કરવાનો પણ ઉલ્લેખ છે. 

બીઆરબીએનએમપીએલ દ્વારા બોલી લગાવનાર તમામ કંપનીઓ માટે કેટલીક કડક શરતો રાખવામાં આવી છે. ભવિષ્યમાં પોલિમર નોટોના પુરવઠા અંગે દેશની સુરક્ષા અને સંવેદનશીલતા જળવાઈ રહે તે માટે તમામ બિડરોએ એક અખંડિતતા કરાર, ગુપ્તતા કરાર, નો-એજન્ટ કરાર અને ચીન તથા પાકિસ્તાન સ્થિત ઓપરેશન્સથી પોતાના ભારતીય ઓપરેશન્સને સંપૂર્ણપણે અલગ (ફાયરવોલ) રાખવાની બાંયધરી આપવી પડશે. આ ઉપરાંત, કંપનીઓએ એવું પ્રમાણપત્ર પણ આપવું પડશે કે તેમના પોલિમર સબસ્ટ્રેટમાં કોઈ પ્રાણીની ચરબી કે તેના ડીએનએનો ઉપયોગ થયો નથી. યુકે જેવા દેશોમાં બેંકનોટમાં પ્રાણીઓની ચરબી હોવા અંગે મોટો વિવાદ થયો હતો, જેને કારણે ભારતમાં પ્લાસ્ટિક નોટો લાવવામાં અત્યાર સુધી વિલંબ થઈ રહ્યો હતો.

અહેવાલો અનુસાર, બીઆરબીએનએમપીએલને ભારતીય નોટના ઉત્પાદન માટે આશરે 68,000 રીમ પોલિમર સબસ્ટ્રેટની તાત્કાલિક જરૂરિયાત છે. દરેક રીમમાં પોલિમર ફિલ્મની 500 શીટ્સ હશે, અને તમામ બોલી લગાવનાર કંપનીઓએ તેના સેમ્પલ જમા કરાવવાના રહેશે. આ સેમ્પલનું ભારતના અલગ-અલગ આબોહવા ધરાવતા વિસ્તારોમાં પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. આ ટેસ્ટિંગમાં સફળ થયેલી લાયક કંપનીઓને જ અંતિમ ટેન્ડરમાં ભાગ લેવા દેવામાં આવશે. 18 ઓગસ્ટ પહેલા બહાર પાડેલા શુદ્ધિપત્રમાં સ્પષ્ટ કરાયું હતું કે આ પ્રારંભિક તબક્કામાં નાણાકીય સ્થિતિનો પુરાવો આપવો જરૂરી નથી.

આ રેસમાં ભારત તરફથી બીઓપીપી (દ્વિઅક્ષીય લક્ષી પોલીપ્રોપીલીન)ની સૌથી મોટી નિકાસકાર કંપની 'કોસ્મો ફર્સ્ટ' શામેલ છે. કોસ્મો ફર્સ્ટે યુકે સ્થિત વિશ્વની સૌથી મોટી નોટ ઉત્પાદક કંપની 'ડી લા રુ'  સાથે ટેકનિકલ ભાગીદારી કરી છે. ડી લા રુ કંપની વિશ્વના અનેક દેશોને સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને ટકાઉ પોલિમર નોટો તરફ સંક્રમણ કરવામાં મદદ કરી ચૂકી છે. આ ભાગીદારી હેઠળ કોસ્મો ફર્સ્ટ પોલિમર બનાવશે, જ્યારે ડી લા રુ તેમાં જરૂરી સુરક્ષા ફીચર્સ પૂરા પાડશે.

ઓસ્ટ્રેલિયાની 'સીસીએલ સિક્યોર' પણ આ બિડિંગમાં મુખ્ય દાવેદાર છે. આ કંપની હાલમાં વિશ્વની 40 કેન્દ્રીય બેંકોને પોલિમર બેંકનોટના સોલ્યુશન્સ પૂરા પાડે છે. સીસીએલ સિક્યોરના જણાવ્યા અનુસાર, પ્લાસ્ટિકની નોટો કપાસ (કોટન) આધારિત પરંપરાગત કાગળની નોટો કરતાં છ ગણી વધુ ટકે છે અને તેને નકલ કરવી (ડુપ્લિકેટ બનાવવી) અત્યંત મુશ્કેલ છે. હાલમાં આરબીઆઇ પણ કપાસના કાગળ અને પોલિમરને મિશ્ર કરીને હાઇબ્રિડ મોડેલ બનાવવા અંગે વિચારી રહી છે, જે અંતર્ગત શરૂઆતમાં 10 રૂપિયા અને 20 રૂપિયાના મૂલ્યની પોલિમર નોટો બહાર પાડવાનો પ્રસ્તાવ છે.

અગાઉ વિયેતનામ દેશ પણ સીસીએલ સિક્યોર પાસેથી પોલિમર સબસ્ટ્રેટની આયાત કરતો હતો. પરંતુ છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી હનોઈ સ્થિત 'ક્યુ એન્ડ ટી હાઈ-ટેક પોલિમર' કંપનીએ વિયેતનામમાં જ સ્થાનિક નોટ સપ્લાય શરૂ કરી છે. આ કંપનીનો દાવો છે કે પોલિમર નોટો કાગળની નોટોની સરખામણીએ જીવનચક્રના ખર્ચમાં 78 ટકાની બચત કરે છે. હવે આ વિયેતનામી કંપની પોતાના દેશ બહાર વિસ્તરણ કરી રહી છે અને તેણે પણ આરબીઆઇના આ ટેન્ડર (ઇઓઆઇ)માં ભાગ લીધો હોવાના અહેવાલ છે.