વિશ્વના અનેક દેશોનાં અર્થતંત્રો મંદી અને અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરી રહ્યાં છે ત્યારે ભારતના અર્થતંત્રનો વિકાસદર અગાઉના અંદાજ કરતાં વધુ રહેવાની આગાહી આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાભંડોળે કરી છે. આઇએમએફે મંગળવારે જાહેર કરેલા વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુક અહેવાલમાં ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે ભારતનો આર્થિક વિકાસદર ૬.૪ ટકાથી વધારીને ૭ ટકા કર્યો છે. આગામી નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮માં પણ ભારતનો વિકાસદર ૭ ટકા રહેવાની ધારણા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આમ વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં ભારત પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખશે.

આઇએમએફે જુલાઈમાં ભારતનો વિકાસદર ૬.૪ ટકા રહેવાનો અંદાજ આપ્યો હતો. હવે તેમાં ૦.૬ ટકા પોઇન્ટનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. એપ્રિલના અંદાજની સરખામણીમાં પણ નવો અંદાજ ૦.૫ ટકા પોઇન્ટ વધુ છે. આગામી નાણાકીય વર્ષ માટે અગાઉ ૬.૭ ટકા વૃદ્ધિની ધારણા રાખવામાં આવી હતી, જે હવે વધારીને ૭ ટકા કરવામાં આવી છે.

આઇએમએફના જણાવ્યા પ્રમાણે ભારતીય અર્થતંત્રની આ મજબૂતી પાછળ સૌથી મોટું કારણ દેશમાં ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓની માંગમાં થયેલો વધારો છે. વૈશ્વિક બજારોમાં અનિશ્ચિતતા હોવા છતાં ભારતનું સ્થાનિક બજાર મોટા પ્રમાણમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિને ટેકો આપી રહ્યું છે. ખાસ કરીને સેવા ક્ષેત્રની કામગીરી અપેક્ષા કરતાં સારી રહી છે. દેશની વિશાળ યુવા વસતી, વધતું બજાર અને આર્થિક સુધારાઓને કારણે પણ વિકાસદરને ટેકો મળી રહ્યો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાભંડોળનો આ નવો અંદાજ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે મધ્યપૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે કાચા તેલના ભાવ ઊંચા રહ્યા છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. એટલે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ વધે ત્યારે ભારતના આયાતખર્ચ, ફુગાવા અને વેપારખાધ ઉપર સીધી અસર પડે છે. આ જોખમ છતાં ભારતીય અર્થતંત્રનો વિકાસદર ૭ ટકા રહેવાની ધારણા નોંધપાત્ર ગણાય છે.

જોકે આઇએમએફે તેલના ઊંચા ભાવની અસર અંગે ચેતવણી પણ આપી છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ બેરલ ૯૫.૭૪ ડોલર રહેવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ ભાવ વર્ષ ૨૦૨૫ કરતાં લગભગ ૪૧ ટકા વધુ છે. વર્ષ ૨૦૨૭માં તેલનો સરેરાશ ભાવ ઘટીને પ્રતિ બેરલ ૮૭.૩૯ ડોલર થવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.

વિશ્વના અર્થતંત્રની સ્થિતિ ભારત જેટલી સારી નથી. આઇએમએફના નવા અંદાજ પ્રમાણે વર્ષ ૨૦૨૬માં વિશ્વનો સરેરાશ આર્થિક વિકાસદર માત્ર ૩.૧ ટકા રહેશે. જુલાઈમાં આ અંદાજ ૩ ટકા રાખવામાં આવ્યો હતો. આમ વૈશ્વિક વિકાસદરના અંદાજમાં નજીવો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૭માં વિશ્વનો વિકાસદર ૩.૪ ટકા રહેવાની ધારણા છે.

ભારતની સરખામણીમાં ચીનનો વિકાસદર પણ ઘણો ઓછો રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં ચીનનો આર્થિક વિકાસદર ૪.૫ ટકા અને વર્ષ ૨૦૨૭માં ૪ ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. ચીનનું અર્થતંત્ર લાંબા સમયથી રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રની મુશ્કેલીઓ, આંતરિક માંગની નબળાઈ અને અન્ય માળખાકીય સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે.

ઉભરતાં એશિયાઈ અર્થતંત્રોના વિકાસદરમાં પણ ઘટાડાની ધારણા છે. વર્ષ ૨૦૨૫માં આ દેશોનો સરેરાશ વિકાસદર ૫.૬ ટકા રહ્યો હતો, જે વર્ષ ૨૦૨૬માં ઘટીને ૫.૧ ટકા રહેવાની શક્યતા છે. આમ વિકાસદરની બાબતમાં ભારત એશિયાના અન્ય મોટા અર્થતંત્રો કરતાં આગળ રહેશે.

ભારત અંગે આઇએમએફ ઉપરાંત વિશ્વ બેન્ક અને આર્થિક સહકાર અને વિકાસ સંગઠને પણ પોતાના વિકાસદરના અંદાજમાં વધારો કર્યો છે. ભારતીય રિઝર્વ બેન્કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે ૭.૧ ટકા આર્થિક વૃદ્ધિનો અંદાજ આપ્યો છે.

આઇએમએફે ભારતમાં ફુગાવાનો દર ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં સરેરાશ ૫ ટકા અને આગામી નાણાકીય વર્ષમાં ૪.૪ ટકા રહેવાની ધારણા વ્યક્ત કરી છે. બીજી તરફ ઊંચા ઊર્જા આયાતખર્ચને કારણે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ જીડીપીના ૧.૫ ટકા સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે. આગામી વર્ષે તે ઘટીને ૧.૩ ટકા થઈ શકે છે.