એસએમઈમાં ઝીરો ટકા રિટર્નઃ આઈપીઓ માટે રૂપિયા એકત્ર કરવા બન્યા મુશ્કેલ

શેરબજારમાં હાલ ચાલી રહેલી ઉથલપાથલ અને અનિશ્ચિતતા વચ્ચે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭માં મોટી કંપનીઓના આઈપીઓમાં રોકાણકારોને શાનદાર રિટર્ન મળી રહ્યું છે, જેના કારણે નાની કંપનીઓ (એસએમઈ) માટે શેરબજારમાંથી મૂડી એકત્ર કરવાની રાહ અત્યંત મુશ્કેલ બની ગઈ છે. રોકાણકારો હવે એસએમઈ (સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઈઝ)ના આઈપીઓમાં નાણાં રોકવાથી બચી રહ્યા છે.
આ વર્ષે લિસ્ટિંગ થયેલા ૧૫૧ એસએમઈ આઈપીઓનું મીડિયમ રિટર્ન માત્ર એક ટકા જ રહ્યું છે. જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર વચ્ચે લોન્ચ થયેલા એસએમઈ આઈપીઓનું સફરજન સરેરાશ રિટર્ન માત્ર ૦.૧ ટકા જ જોવા મળ્યું હતું, જ્યારે આ જ સમયગાળા દરમિયાન મેનબોર્ડ આઈપીઓમાં સરેરાશ રિટર્ન ૨૭.૧ ટકા અને લિસ્ટિંગ ગેઈન ૧૪ ટકાથી વધુ નોંધાયું હતું. એટલું જ નહીં, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ની પહેલી છ માસિકમાં મેનબોર્ડ આઈપીઓનું સરેરાશ રિટર્ન પંચાવન ટકાથી પણ વધુ રહ્યું છે.
નાની કંપનીઓ માટે બજારમાં માત્ર રોકાણકારોને આકર્ષિત કરવા જ પડકાર નથી બન્યો, પરંતુ બજારમાં લિસ્ટિંગ થયા પછી શેરોમાં ટકાવ માંગ જાળવી રાખવી પણ મુશ્કેલ બની રહી છે. આ વર્ષે એસએમઈ આઈપીઓ દ્વારા કંપનીઓએ રેકોર્ડ ૨,૦૭૯ કરોડ રૂપિયા એકત્ર કર્યા છે, પરંતુ તેમાંથી ૭૦ શેર પોતાના ઇશ્યૂ પ્રાઇસથી નીચે કારોબાર કરી રહ્યા છે, જ્યારે ૨૧ શેરોની કિંમત ઇશ્યૂ પ્રાઇસની સરખામણીમાં ૫૦ ટકાથી વધુ ઘટી ચૂકી છે.
એસએમઈના લગભગ ૪૬ ટકા આઈપીઓ પોતાના ઇશ્યૂ પ્રાઇસથી નીચે ચાલી રહ્યા છે. આનાથી વિપરીત, મેનબોર્ડમાં આવા શેરોની હિસ્સેદારી માત્ર ૨૭ ટકા જ છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં એસએમઈનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા વાળા નિફ્ટી ઇમર્જ ઇન્ડેક્સમાં ૨.૩ ટકાનો ઘટાડો નોંધાય્યો છે, જ્યારે નિફ્ટી આઈપીઓ ઇન્ડેક્સ ૧૨ ટકા ચઢ્યો છે. આ બંને શ્રેણીઓના પ્રદર્શનમાં મોટો તફાવત સ્પષ્ટ દેખાય આવે છે.
જાન્યુઆરીથી જૂનમાં સૂચિબદ્ધ ૭૬ એસએમઈ આઈપીઓમાંથી ૪૭ ટકા શેર ઓફર પ્રાઇસથી નીચે કારોબાર કરી રહ્યા હતા અને મીડિયમ રિટર્ન ૫.૧ ટકા રહ્યું હતું. સતત નબળા પ્રદર્શનને કારણે એસએમઈ આઈપીઓ પ્રત્યે રોકાણકારોની સાવધાની વધી છે, જેનાથી નાની કંપનીઓ માટે મૂડી જૂથવાની ચુનોતી વધુ ઊંડી થઈ શકે છે. વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર, વર્તમાન આર્થિક માહોલ અને બજારમાં અસ્થિરતાના કારણે રોકાણકારો એસએમઈ આઈપીઓથી અંતર બનાવી રહ્યા છે.
બીજી તરફ, મેનબોર્ડ પર મોટી કંપનીઓના આઈપીઓને લઈને રોકાણકારોમાં ભરોસો વધુ જોવા મળી રહ્યો છે. રોકાણકારોને લાગે છે કે મોટી કંપનીઓમાં લાંબી અવધિમાં બેહતર રિટર્ન મળવાની સંભાવના વધુ હોઈ શકે છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ની બીજી તિમાહીમાં પણ મેનબોર્ડ આઈપીઓની લાંબી કતાર છે, જેના કારણે એસએમઈ કંપનીઓ માટે આગામી સમય વધુ મુશ્કેલ બની શકે તેમ છે.