સોમનાથ મંદિરની આસપાસના ૫૦૦ મીટરના વિસ્તારમાં નોન વેજના વેચાણ પર રાજ્ય સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલા સંપૂર્ણ પ્રતિબંધનો વિવાદ હવે ગુજરાત હાઈકોર્ટ પહોંચ્યો છે. સ્થાનિક છ રેસ્ટોરન્ટના માલિકો દ્વારા આ નિર્ણયને સવાલો સાથે હાઈકોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો છે. જસ્ટિસ નિશા એમ. ઠાકોરની સિંગલ-જજ બેન્ચ સમક્ષ સુનાવણી દરમિયાન, શું કોઈ ધાર્મિક સ્થળની પવિત્રતા જાળવવા માટે આસપાસના વ્યવસાયો પર આવા નિયંત્રણો મૂકવા યોગ્ય છે કે નહીં તે કાનૂની પ્રશ્ન ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યો હતો.   

રાજ્ય સરકાર વતી સરકારી વકીલ જી. એચ. વિર્કે પ્રતિબંધનો મજબૂત બચાવ કર્યો હતો. તેમણે ઋષિકેશ, હરિદ્વાર, અમૃતસર, અયોધ્યા, મથુરા-વૃંદાવન અને તિરુપતિ-તિરુમાલા જેવા દેશના અગ્રણી પવિત્ર તીર્થક્ષેત્રોના ન્યાયિક ચુકાદાઓ અને અમલી વ્યવસ્થાઓના ઉદાહરણો ટાંક્યા હતા. સરકારે રજૂઆત કરી હતી કે ૧૨ જ્યોતિર્લિંગોમાં પ્રથમ સ્થાન ધરાવતા સોમનાથમાં એક વર્ષમાં આશરે ૧.૨ કરોડ જેટલા શ્રદ્ધાળુઓ આવે છે, તેથી તેને સામાન્ય વ્યાપારી કેન્દ્ર ગણી શકાય નહીં. યાત્રાધામના મુખ્ય માર્ગોની ધાર્મિક પવિત્રતા જાળવવા અને પદયાત્રીઓ સરળતાથી અવરજવર કરી શકે તે માટે આ નિર્ણય લેવાયો છે.   

સરકારે પોતાના સોગંદનામામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રતિબંધથી રેસ્ટોરન્ટ્સને કામગીરી બંધ કરવાની ફરજ પાડવામાં આવી નથી. વેપારીઓ ઈચ્છે તો પોતાના એકમો ચાલુ રાખીને શાકાહારી ભોજન પીરસવાનું ચાલુ રાખી શકે છે. સરકારી વકીલે જણાવ્યું કે ૨૦૦૬થી મંદિરની ૫૦૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં ઈંડા, માંસ અને માછલીના વેચાણ પર રોક લગાવતું જાહેરનામું અમલમાં જ છે. ત્યારબાદ ૨૦૧૮, ૨૦૧૯ અને તાજેતરમાં જુલાઈ-ઓગસ્ટ ૨૦૨૬માં નવું જાહેરનામું બહાર પાડીને ભાલકા મંદિર, ગીતા મંદિર, શંખ સર્કલ અને સફારી સર્કલ જેવા યાત્રાધામના માર્ગોને તેમાં આવરી લેવાયા છે.   

બીજી તરફ, રેસ્ટોરન્ટ માલિકોના વકીલ એ. એલ. મન્સુરીએ સરકારના આ પગલાને કાયદાકીય રીતે ખામીયુક્ત ગણાવ્યું હતું. તેમણે દલીલ કરી હતી કે ગુજરાત પોલીસ અધિનિયમની કલમ ૩૩(૧)(ડબલ્યુ) હેઠળ સરકારને મળેલી સત્તાનો મર્યાદાથી બહાર જઈને ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે સોમનાથની ધાર્મિક આસ્થા સામે કોઈ વાંધો નથી, પરંતુ કાયદાકીય નિયમોનું પાલન થવું જરૂરી છે. અરજદારો છેલ્લા ૨૦ વર્ષથી વધુ સમયથી શાકાહારી અને માંસાહારી બંને પ્રકારનું ભોજન પીરસી રહ્યા છે અને પ્રતિબંધના કારણે તેમની આજીવિકા તથા કર્મચારીઓની રોજગારી પર ગંભીર સંકટ ઊભું થયું છે.   

અરજદારો તરફથી કોર્ટમાં એમ પણ રજૂ કરવામાં આવ્યું કે ૨૦૨૬ના નવા જાહેરનામામાં પૂરતા નવા કારણો આપ્યા વગર વધારાના ત્રણ રસ્તાઓ ઉમેરીને તેનો દાયરો વધારી દેવામાં આવ્યો છે. સ્થાનિક રહેવાસીઓ કે ગ્રાહકો તરફથી નોન વેજ સામે ક્યારેય કોઈ વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો નથી. આ ઉપરાંત, ભાલકા તીર્થ નજીક આવેલા મત્સ્ય બંદર (ફિશરી હાર્બર)માં મોટી માત્રામાં માછલીઓનો સંગ્રહ અને કચરો થતો હોવા છતાં તેને છૂટ અપાઈ છે, પરંતુ નિયમ મુજબ ચાલતી રેસ્ટોરન્ટ્સને નિશાન બનાવવામાં આવી રહી છે.   

હાલમાં આ સમગ્ર મામલે હાઈકોર્ટ વિચારણા કરી રહી છે. સરકારે આશંકાઓ અને ચિંતાઓના સમર્થનમાં રસ્તાઓ પર ખોરાક તૈયાર થતો હોવાના ફોટોગ્રાફ્સ રજૂ કર્યા છે, જ્યારે અરજદારોએ પુનર્વસન અને આજીવિકાના અધિકારનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે.