દિવાળીના તહેવારો પૂર્ણ થયા બાદ હવે હિન્દુ ધર્મના મહત્વના પર્વ દેવઉઠી એકાદશીની તૈયારીઓ શરૂ થશે. કારતક માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશીને દેવઉઠી એકાદશી, દેવોત્થાન એકાદશી અથવા પ્રબોધિની એકાદશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ચાર મહિનાની યોગનિદ્રામાંથી જાગૃત થાય છે. ભગવાન વિષ્ણુના જાગવાની સાથે જ ચાતુર્માસ પૂર્ણ થાય છે અને લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ સહિતનાં માંગલિક કાર્યોની ફરી શરૂઆત થાય છે.

20 નવેમ્બરે મનાવાશે દેવઉઠી એકાદશી

વર્ષ 2026માં દેવઉઠી એકાદશી 20 નવેમ્બર, શુક્રવારે મનાવવામાં આવશે. પંચાંગ અનુસાર, એકાદશી તિથિનો પ્રારંભ 20 નવેમ્બરે સવારે 7:15 કલાકે થશે અને 21 નવેમ્બરે સવારે 6:31 કલાકે પૂર્ણ થશે. ઉદયતિથિની ગણતરી મુજબ 20 નવેમ્બરે એકાદશીનું વ્રત રાખવામાં આવશે. જોકે, વૈષ્ણવ પરંપરાનું પાલન કરતા કેટલાક શ્રદ્ધાળુઓ 21 નવેમ્બરે ગૌણ એકાદશીનું વ્રત કરશે.

પૂજાના શુભ મુહૂર્ત

દેવઉઠી એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આ દિવસે વિવિધ શુભ મુહૂર્તમાં પૂજા, જપ અને દાન-પુણ્ય કરી શકાય છે.
•    બ્રહ્મ મુહૂર્ત: સવારે 5:01થી 5:44 કલાક સુધી
•    વિજય મુહૂર્ત: બપોરે 1:53થી 2:35 કલાક સુધી
•    ગોધૂલી મુહૂર્ત: સાંજે 5:26થી 5:52 કલાક સુધી
•    નિશિતા મુહૂર્ત: રાત્રે 11:40થી 12:34 કલાક સુધી
આ ઉપરાંત આખો દિવસ રવિ યોગનો સંયોગ રહેશે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ રવિ યોગમાં પૂજા-પાઠ અને દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે.

21 નવેમ્બરે વ્રતનું પારણું

એકાદશીના વ્રતમાં પારણાનું પણ વિશેષ મહત્ત્વ છે. પરંપરા અનુસાર એકાદશી વ્રતનું પારણું બીજા દિવસે દ્વાદશી તિથિમાં કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં 21 નવેમ્બર, શનિવારે બપોરે 1:10થી 3:18 કલાક દરમિયાન પારણાનો શુભ સમય રહેશે. વ્રતધારકોએ દ્વાદશી તિથિની અંદર પારણું કરવાનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા અને તુલસી વિવાહનું મહત્ત્વ
​​​​​​​
દેવઉઠી એકાદશીના દિવસે વહેલી સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કર્યા બાદ ભગવાન વિષ્ણુની પૂજાનો સંકલ્પ કરવામાં આવે છે. ભગવાનને પીળાં ફૂલ, ફળ, તુલસીપત્ર અને પીળાં વસ્ત્રો અર્પણ કરવામાં આવે છે. ઘીનો દીવો પ્રગટાવી વિષ્ણુ સહસ્રનામ અથવા વિષ્ણુ મંત્રનો જાપ કરવામાં આવે છે. સાંજે શંખનાદ, ઘંટારવ અને ભજન-કીર્તન દ્વારા ભગવાનને જાગૃત કરવાની પરંપરા છે.
આ પર્વની આસપાસ તુલસી વિવાહની પરંપરા પણ નિભાવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ તુલસીજી અને ભગવાન શાલિગ્રામના વિવાહનું આયોજન કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં 21 નવેમ્બરે તુલસી વિવાહની પરંપરા નિભાવવામાં આવશે. આમ, દેવઉઠી એકાદશી સાથે ચાતુર્માસ પૂર્ણ થતાં જ ફરી એકવાર ધાર્મિક અને માંગલિક પ્રસંગોની શરૂઆત થશે.