ભારતે બેઇજિંગ સાથે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા મતભેદોને વાતચીત દ્વારા ઉકેલવાની સાથે મજબૂત સૈન્ય ક્ષમતા જાળવી રાખવાની જરૂર: પૂર્વ આર્મી ચીફ જનરલ મનોજ નરવણે

આતંકવાદના સતત ખતરાને કારણે ભારતનું ધ્યાન મોટાભાગે પાકિસ્તાન પર કેન્દ્રિત થયું છે, પરંતુ લાંબા ગાળે ચીન અનેક ક્ષેત્રોમાં ભારતનું મુખ્ય હરીફ બનવા જઈ રહ્યું છે. પૂર્વ આર્મી ચીફ જનરલ મનોજ નરવણેએ આ વાત કહી. ચીનના સંદર્ભમાં દુશ્મન શબ્દનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળતાં તેમણે કહ્યું કે ભારતે બેઇજિંગ સાથે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા મતભેદોને વાતચીત દ્વારા ઉકેલવાની સાથે મજબૂત સૈન્ય ક્ષમતા જાળવી રાખવાની જરૂર છે.

તેમના નવા પુસ્તક 'ધ ક્યુરિયસ એન્ડ ધ ક્લાસિફાઈડ અનઅર્થિંગ મિલિટરી મિથ્સ એન્ડ મિસ્ટ્રીઝ'ના વિમોચન પ્રસંગે તેમણે કહ્યું કે ભારત પાકિસ્તાન અને ચીન બંને સાથે યુદ્ધ લડી ચુક્યું છે અને બંને સાથેનો સીમા વિવાદ હજુ પણ વણઉકેલ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ બંને દેશો અલગ અલગ રીતે પડકારો રજૂ કરે છે.

પૂર્વ સેના પ્રમુખે કહ્યું કે પાકિસ્તાન અને ચીન સંપૂર્ણપણે અલગ છે. અમે બંને સાથે યુદ્ધો લડ્યા છે. આપણી સરહદો અંગેના વિવાદો વણઉકેલ્યા રહે છે. તેથી તેઓ હંમેશા ખતરો અને પડકાર તરીકે અમારા રડાર પર રહેશે. નરવણેએ જણાવ્યું હતું કે પડોશી દેશ પાકિસ્તાન તરફથી તાત્કાલિક ખતરો મુખ્યત્વે આતંકવાદના દ્રઢતાને કારણે છે, જ્યારે ચીન આગામી વર્ષોમાં ભારતનું મુખ્ય પ્રતિસ્પર્ધી બનવાની સંભાવના છે.

તેમણે કહ્યું, અમે પાકિસ્તાન સાથે મોટા યુદ્ધો લડ્યા છે અને આતંકવાદને સતત સમર્થન આપવાને કારણે અમારું ધ્યાન પશ્ચિમ સરહદ પર રહેલું છે પરંતુ મને લાગે છે કે અમે બહુ સ્પષ્ટ છીએ કે આવનારા વર્ષોમાં અને ભવિષ્યમાં ચીન અમારો મુખ્ય પ્રતિસ્પર્ધી બનવા જઈ રહ્યો છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે હું જાણીજોઈને 'સ્પર્ધક' શબ્દનો ઉપયોગ કરી રહ્યો છું અને 'દુશ્મન' નહીં.

નરવણેએ વધુમાં કહ્યું કે ચીન રાજનીતિ, અર્થવ્યવસ્થા, વેપાર અને લશ્કરી બાબતો સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં ભારત સાથે સ્પર્ધા કરશે. તમને જણાવી દઈએ કે જનરલ મનોજ નરવણે 31 ડિસેમ્બર, 2019 થી 30 એપ્રિલ, 2022 સુધી આર્મી ચીફ હતા. તેમણે એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો કે ભારતે બળનો ઉપયોગ કરવાને બદલે વાતચીત અને રાજદ્વારી માધ્યમથી ચીન સાથેના મતભેદોને ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે બળનો ઉપયોગ કરવો એ હંમેશા છેલ્લી પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ભારતે કોઈપણ સંભવિત દુર્ઘટનાને રોકવા માટે વિશ્વસનીય લશ્કરી તૈયારીઓ જાળવી રાખવી જોઈએ.