મિડલ ઈસ્ટમાં ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ફાટી નીકળેલા યુદ્ધના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ઉર્જા કટોકટી ઘેરી બની છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં સર્જાયેલી અસ્થિરતા અને માર્ગ બંધ થવાને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાયમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચવાની ભીતિ વચ્ચે, સામાન્ય જનતાને મોંઘવારીના મારથી બચાવવા કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વનો અને સાહસિક નિર્ણય લીધો છે. સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં મોટો ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે.

એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઐતિહાસિક ઘટાડો: આંકડાકીય વિગત

કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણયથી પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળશે. અત્યાર સુધી પેટ્રોલ પર પ્રતિ લીટર 13 રૂપિયા એક્સાઈઝ ડ્યુટી વસૂલવામાં આવતી હતી, જેમાં 10 રૂપિયાનો ઘટાડો કરીને તેને હવે માત્ર 3 રૂપિયા કરી દેવામાં આવી છે.

સૌથી મોટી રાહત ડીઝલના ભાવમાં જોવા મળી છે. ડીઝલ પર અગાઉ પ્રતિ લીટર 10 રૂપિયા એક્સાઈઝ ડ્યુટી લાગતી હતી, જેને સરકારે સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરીને 'શૂન્ય' કરી દીધી છે. આ ઘટાડાનો સીધો અર્થ એ છે કે આગામી સમયમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સરેરાશ 10 રૂપિયા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે, આ કિંમતો પર જે-તે રાજ્ય સરકારોનો વેટ (VAT) યથાવત રહેશે.​​​​​​​

હોર્મુઝની ખાડીમાં સર્જાયેલું સંકટ અને ભારતની રણનીતિ

વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલનો લગભગ 20% જેટલો હિસ્સો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થાય છે. યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે આ માર્ગ પ્રભાવિત થતા ક્રૂડની સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે. જ્યારે ક્રૂડ મોંઘું થાય ત્યારે સામાન્ય રીતે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધતા હોય છે, પરંતુ ભારત સરકારે ટેક્સમાં કાપ મૂકીને આ વધારાનો બોજ જનતા પર પડવા દીધો નથી. સરકારના આ પગલાને આર્થિક નિષ્ણાતો 'પ્રી-એમ્પટિવ સ્ટ્રાઈક' તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જેથી દેશમાં મોંઘવારીનો દર કાબૂમાં રાખી શકાય.

મોંઘવારીમાં મળશે મોટી રાહત

ડીઝલના ભાવ ઘટવાથી ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને માલ-સામાનની હેરફેર સસ્તી થશે, જેની સીધી અસર શાકભાજી, અનાજ અને અન્ય જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર પડશે. ખેડૂતો માટે પણ ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટી શૂન્ય થવી એ આશીર્વાદ સમાન સાબિત થશે. સરકારના આ નિર્ણયથી સામાન્ય મધ્યમ વર્ગના ખિસ્સા પરનો બોજ ઘટશે અને આર્થિક ગતિવિધિઓને વેગ મળશે.