નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (એનપીસીઆઈ)એ યુપીઆઈ પેમેન્ટ્સ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (એમડીઆર) ચાર્જ લાગુ કરવાનું દિવાળી સુધી મુલતવી રાખ્યું છે. આજે જારી કરાયેલા એક નિવેદનમાં, એનપીસીઆઈએ જણાવ્યું હતું કે પસંદગીના વેપારીઓને કરવામાં આવતી યુપીઆઈ પેમેન્ટ્સ પર દિવાળી પછી તુરંત જ આ ચાર્જ લાગુ કરવામાં આવશે. જોકે, નવી તારીખ પછીથી જાહેર કરવામાં આવશે. મૂળ રીતે 15 ઓક્ટોબરે તેનો અમલ થવાનો હતો.

યુપીઆઈ પર એમડીઆર ચાર્જ દિવાળી સુધી મુલતવી રાખવાનું મુખ્ય કારણ તહેવારોની મોસમ દરમિયાન ગ્રાહકો અને વેપારીઓ પર વધારાના નાણાકીય બોજની સંભાવના હતી. દિવાળી દરમિયાન ખરીદી વધે છે, અને નવા ચાર્જ લાગુ કરવાથી વેપારીઓ માટે ખર્ચ વધી શકે છે અને ગ્રાહકો પર અસર થઈ શકે છે, જેનાથી તેમના પર તેની અસર અંગે ચિંતાઓ ઉભી થઈ શકે છે. વધુમાં, વેપારી સંગઠનો, ફિનટેક કંપનીઓ અને ચુકવણી કંપનીઓએ પણ આ નિર્ણય મુલતવી રાખવાની માંગ કરી હતી, એમ કહીને કે વિવિધ એમડીઆર દરો અને નિયમો અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. 

કેટલાક વ્યવસાયોએ એવો પણ ભય વ્યક્ત કર્યો હતો કે વધારાના ખર્ચને કારણે દુકાનદારો યુપીઆઈ કરતાં રોકડને પસંદ કરી શકે છે. ચુકવણી કંપનીઓને તેમની સિસ્ટમમાં ફેરફાર કરવા માટે પણ સમયની જરૂર હતી. યુપીઆઈ પર એમડીઆર ચાર્જ લાદવાનો નિર્ણય દિવાળી સુધી મુલતવી રાખવામાં આવ્યો છે, પરંતુ લોકોના મનમાં હજુ પણ તેના વિશે ઘણા પ્રશ્નો છે. 

ગયા મહિને, યુપીઆઈ સ્ટીયરિંગ કમિટીએ રૂ.2,000થી વધુની પસંદગીના વેપારી વ્યવહારો પર 0.4 ટકા એમડીઆર ચાર્જ નક્કી કર્યો હતો. આનો અર્થ એ છે કે રૂ.2,000ની ચુકવણી માટે રૂ.8 અને રૂ.10,000ની ચુકવણી માટે રૂ.40નો ચાર્જ. ડિજિટલ ચુકવણી પ્રક્રિયા કરવા માટે વેપારીઓ પર આ ચાર્જ વસૂલવામાં આવે છે. જો કે, એવી ચિંતા છે કે કેટલાક વેપારીઓ આ બોજ ગ્રાહકો પર નાખી શકે છે. આઠમી ઓક્ટોબરના રોજ, નાણામંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે યુપીઆઈ પર એમડીઆર અંગેનો નિર્ણય ચુકવણી ઇકોસિસ્ટમમાં સામેલ પક્ષો દ્વારા લેવો જોઈએ.

આ ફી વેપારીઓ દ્વારા ડિજિટલ પેમેન્ટ પ્રોસેસ કરવા માટે વસૂલવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ છે કે જો તમે ગૂગલપે, ફોનપે અથવા પેટીએમ દ્વારા ચુકવણી કરો છો, તો તમારી પાસેથી ફક્ત એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરવા બદલ શુલ્ક લેવામાં આવશે નહીં.

વ્યક્તિગત યુપીઆઈ પેમેન્ટ મફ્ત રહેશે

વ્યક્તિગત યુપીઆઈ ટ્રાન્સફર માટે કોઈ ચાર્જ લાગુ થશે નહીં. જેમ કે મિત્ર, સંબંધી અથવા પરિવારના સભ્યને પૈસા મોકલવા પર આ દરખાસ્ત હેઠળ એમડીઆર ચાર્જ લાગશે નહીં. આ જોગવાઈ પસંદગીના વેપારીઓને કરવામાં આવતી ચુકવણીઓ પર લાગુ પડે છે. આનો અર્થ એ છે કે નિયમિત વ્યક્તિગત યુપીઆઈ ટ્રાન્સફર પહેલાની જેમ મફત રહેશે.

એમડીઆર ચાર્જ શું છે?

મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ એટલે કે એમડીઆર, તે એવી ફી હોય છે જે કોઈ વેપારી અથવા દુકાનદાર ડેબિટ/ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા ડિજિટલ પેમેન્ટ (યુપીઆઈ)ની સુવિધા એટલે કે પોઇન્ટ ઑફ સેલ મશીન અથવા પેમેન્ટ ગેટવેનો ઉપયોગ કરવાના બદલામાં બેંક અને પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સને ચૂકવે છે. આ ફી ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટ્રાન્સફર નેટવર્કને યોગ્ય રીતે ચલાવવાના ખર્ચને પૂરો કરવા માટે લેવામાં આવે છે. આ ચાર્જ વેપારીએ ચૂકવવાનો હોય છે, ગ્રાહકે નહીં.