કેન્દ્ર સરકારે લાંબા સમય સુધી રાહ જોયા પછી આખરે 8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચની રચનાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. નાણાં મંત્રાલયના ખર્ચ વિભાગ દ્વારા 3 નવેમ્બરના રોજ જારી કરાયેલ એક ગેઝેટ નોટિફિકેશનમાં કમિશનની રચના, સભ્યો, સંદર્ભની શરતો (TOR) અને મુખ્યાલયની વિગતો શેર કરવામાં આવી હતી. કમિશનને કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના પગાર, ભથ્થાં અને અન્ય લાભોની સમીક્ષા કરવા અને ભલામણો કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે.

8મા પગાર પંચની રચના

સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા જાહેરનામા મુજબ, ત્રણ સભ્યોના કમિશનની રચના કરવામાં આવી છે:

-અધ્યક્ષ: ન્યાયાધીશ રંજન પ્રકાશ દેસાઈ

-અંશકાલિક સભ્ય: પ્રો. પુલક ઘોષ

-સભ્ય-સચિવ: પંકજ જૈન

આયોગનો કાર્યભાર એ સુનિશ્ચિત કરવાનો રહેશે કે કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે પગાર માળખું તર્કસંગત, કાર્યક્ષમ અને કામગીરી આધારિત હોય, જે વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિઓ અને નાણાકીય શિસ્ત સાથે સુસંગત હોય.

8મા પગાર પંચનું ટાસ્ક ફોર્સ

સરકારે કમિશન માટે વિગતવાર TOR જારી કર્યા છે. આ નિયમો હેઠળ, કમિશન નીચેના કાર્યો કરશે

(a) કમિશન કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ, અખિલ ભારતીય સેવાઓ, સંરક્ષણ દળો અને અન્ય વિભાગોના પગાર, ભથ્થાં અને લાભોમાં જરૂરી અને શક્ય ફેરફારોની તપાસ કરશે અને ભલામણ કરશે. આમાં શામેલ છે:

1. કેન્દ્ર સરકારના ઔદ્યોગિક અને બિન-ઔદ્યોગિક કર્મચારીઓ

2. અખિલ ભારતીય સેવાઓના અધિકારીઓ

3. સંરક્ષણ દળોના કર્મચારીઓ

4. કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના કર્મચારીઓ

5. ભારતીય ઓડિટ અને એકાઉન્ટ્સ વિભાગ (IA&AD) ના અધિકારીઓ

6. સંસદ દ્વારા સ્થાપિત નિયમનકારી સંસ્થાઓના સભ્યો (RBI સિવાય)

7. સુપ્રીમ કોર્ટના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ

8. ઉચ્ચ અદાલતોના કર્મચારીઓ જેમના ખર્ચ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવે છે

9. કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ગૌણ ન્યાયતંત્રના ન્યાયિક અધિકારીઓ

(b) કમિશન એક પગાર માળખાની ભલામણ કરશે જે લાયક પ્રતિભાને સરકારી સેવામાં આકર્ષે અને કર્મચારીઓમાં જવાબદારી, કાર્યક્ષમતા અને જવાબદારીની ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપે.

(c) કમિશન હાલની બોનસ અને પ્રોત્સાહન યોજનાઓની સમીક્ષા કરશે અને ઉત્પાદકતા અને શ્રેષ્ઠતાને પુરસ્કાર આપવા માટે નવી કામગીરી-આધારિત યોજનાઓની ભલામણ કરશે.

(d) હાલના ભથ્થાં અને તેમની પાત્રતાની શરતોની સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને તર્કસંગત બનાવવામાં આવશે.

(e) (i) રાષ્ટ્રીય પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) અને યુનિફાઇડ પેન્શન સ્કીમ (UPS) દ્વારા આવરી લેવામાં આવતા કર્મચારીઓ માટે ડેથ-કમ-રિટાયરમેન્ટ ગ્રેચ્યુઇટી (DCRG) ની સમીક્ષા કરો અને ભલામણો કરો.

(ii) NPS/UPS દ્વારા આવરી લેવામાં ન આવતા કર્મચારીઓ માટે ગ્રેચ્યુઇટી અને પેન્શનની સમીક્ષા કરો.

આર્થિક સંતુલન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો

8મું પગાર પંચ દેશની આર્થિક પરિસ્થિતિ, નાણાકીય શિસ્ત, રાજ્યોની નાણાકીય પરિસ્થિતિ અને જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (PSUs) અને ખાનગી ક્ષેત્રમાં પ્રવર્તમાન પગાર માળખાને ધ્યાનમાં લઈને તેની ભલામણો તૈયાર કરશે.

કમિશનની કાર્યપ્રણાલી

કમિશન તેના કાર્ય માટે એક સ્વતંત્ર પ્રક્રિયા અપનાવશે. તેની પાસે સલાહકારો, નિષ્ણાતો અને સંસ્થાકીય સલાહકારોની નિમણૂક કરવાનો અધિકાર હશે. કમિશન વિવિધ મંત્રાલયો અને વિભાગો પાસેથી જરૂરી માહિતી અને પુરાવા માંગી શકે છે. સરકારે રાજ્યો, સેવા કર્મચારી સંગઠનો અને અન્ય હિસ્સેદારો પાસેથી સંપૂર્ણ સહયોગ વ્યક્ત કર્યો છે.

અહેવાલ તૈયાર કરવા માટેની સમયરેખા

8મું પગાર પંચ તેના બંધારણની તારીખથી 18 મહિનાની અંદર તેની અંતિમ ભલામણો રજૂ કરશે. જો જરૂરી હોય તો, કમિશન મધ્યવર્તી અહેવાલો પણ મોકલી શકે છે. 8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચનું મુખ્ય મથક નવી દિલ્હીમાં હશે. એકંદરે, 8મા પગાર પંચની રચનાથી ફરી એકવાર આશરે 5 મિલિયન કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ અને 6.8 મિલિયન પેન્શનરોની આશાઓ વધી છે. કમિશનની ભલામણોને પગલે, આગામી થોડા વર્ષોમાં સરકારી કર્મચારીઓના પગાર માળખામાં મોટા ફેરફારોની અપેક્ષા રાખવામાં આવી શકે છે.