ભારતમાં, માર્ગ અકસ્માતો દરમિયાન સમયસર સારવાર એક મોટો પડકાર છે. ખાસ કરીને ગીચ શહેરો, પહાડી વિસ્તારો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, ટ્રાફિક અથવા ખરાબ રસ્તાઓને કારણે મોટી એમ્બ્યુલન્સ ઘણીવાર દર્દીઓ સુધી સમયસર પહોંચી શકતી નથી. આવી પરિસ્થિતિઓમાં, બાઇક એમ્બ્યુલન્સ, અથવા ટુ-વ્હીલ એમ્બ્યુલન્સ, દર્દીઓ સુધી ઝડપથી પહોંચવા માટે એક વધુ સારા વિકલ્પ તરીકે ઉભરી આવી છે.

આ વાહનોને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે, કેન્દ્ર સરકાર નવા સલામતી નિયમો લાગુ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. સરકાર માને છે કે જો બાઇક એમ્બ્યુલન્સ સ્થાપિત સલામતી ધોરણો અનુસાર બનાવવામાં આવે તો દર્દીઓને વધુ સારી અને સલામત રીતે હોસ્પિટલોમાં લઈ જઈ શકાય છે.

કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં અત્યંત ઉપયોગી

રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઇવે મંત્રાલયે ટુ-વ્હીલ એમ્બ્યુલન્સ માટે નવા સલામતી અને ફિટનેસ નિયમોનો ડ્રાફ્ટ બહાર પાડ્યો છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે દેશભરમાં કાર્યરત તમામ બાઇક એમ્બ્યુલન્સ એકસમાન ટેકનિકલ અને સલામતી ધોરણોનું પાલન કરે, જેથી ખાતરી થાય કે કોઈપણ કટોકટીમાં દર્દીઓના જીવનને જોખમ ન થાય.

બાઇક એમ્બ્યુલન્સ સામાન્ય મોટરસાયકલ નથી; તેના બદલે, તે ખાસ કરીને તબીબી કટોકટી માટે બનાવવામાં આવી છે. તે દર્દીઓને સુરક્ષિત રીતે પરિવહન કરવા માટે ખાસ કેરિયર્સ અથવા સ્ટ્રેચર યુનિટ, પ્રાથમિક સારવાર પુરવઠો, ઓક્સિજન સિલિન્ડર, તબીબી કીટ અને અન્ય આવશ્યક સાધનોથી સજ્જ છે. તે પહેલાથી જ ઘણા રાજ્યોમાં ઉપયોગમાં છે અને ઘણા ગંભીર દર્દીઓને હોસ્પિટલમાં સમયસર પરિવહન કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.

સરકારના પ્રસ્તાવિત નિયમો અનુસાર, દરેક બાઇક એમ્બ્યુલન્સનો દૈનિક ફિટનેસ ટેસ્ટ કરાવવાનો રહેશે. આનાથી ખાતરી થશે કે વાહન રસ્તા પર ચલાવવા માટે સંપૂર્ણપણે સલામત છે. વાહનના બ્રેક, ટાયર, સસ્પેન્શન, લાઇટ, ઇન્ડિકેટર્સ, હોર્ન અને અન્ય આવશ્યક યાંત્રિક ભાગોનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. વધુમાં, દર્દીને મુસાફરી દરમિયાન કોઈ સમસ્યાનો સામનો ન કરવો પડે તે માટે દર્દીને વહન કરતું યુનિટ, સ્ટ્રેચર લોકીંગ સિસ્ટમ, સેફ્ટી બેલ્ટ અને તબીબી સાધનોનું પણ નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે.

ડ્રાફ્ટ નિયમો અનુસાર, બાઇક એમ્બ્યુલન્સ માટે ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ બે વર્ષ માટે માન્ય રહેશે. આ પછી, વાહનનું ફરીથી નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. જો નિરીક્ષણ દરમિયાન કોઈ ટેકનિકલ અથવા સલામતી ખામી જોવા મળે છે, તો તેને સુધાર્યા પછી જ ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ જારી કરવામાં આવશે. આનાથી ખાતરી થશે કે રસ્તા પર ફક્ત સલામત અને સંપૂર્ણપણે ફિટ બાઇક એમ્બ્યુલન્સ જ કાર્યરત છે.

સુરક્ષા ધોરણોનું પાલન કરવું આવશ્યક છે

સરકારે ઇમરજન્સી લાઇટ માટે નવા ધોરણો નક્કી કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. નવા નિયમો હેઠળ, બાઇક એમ્બ્યુલન્સ પર સ્થાપિત ચેતવણી લાઇટ્સ AIS:209 (ભાગ 1):2026 ધોરણોનું પાલન કરતી હોવી જોઈએ. આનાથી દૂરથી અન્ય ડ્રાઇવરોને ચેતવણી મળશે કે આ એક ઇમરજન્સી વાહન છે અને તેમણે તાત્કાલિક રસ્તો છોડી દેવો જોઈએ. આ દર્દીને ઝડપથી હોસ્પિટલ પહોંચાડવામાં મદદ કરશે.

વધુમાં, બાઇક એમ્બ્યુલન્સમાં સ્થાપિત તબીબી ઉપકરણો અને દર્દી સંભાળ એકમોને મજબૂત અને સુરક્ષિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે દર્દીઓ હાઇ સ્પીડ, ખરાબ રસ્તાની સ્થિતિ અથવા અચાનક બ્રેકિંગ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં પણ સુરક્ષિત રહે. તેથી, સુરક્ષિત સ્ટ્રેચર લોકિંગ, સલામતી બેલ્ટ અને અન્ય જરૂરી સલામતી સાધનો ફરજિયાત બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.

ડ્રાફ્ટ નિયમો અનુસાર, 1 ઓક્ટોબર, 2027 પછી ઉત્પાદિત તમામ નવી L2 શ્રેણીની બાઇક એમ્બ્યુલન્સને સંપૂર્ણ AIS:209 સલામતી ધોરણોનું પાલન કરવાની જરૂર પડશે. આ વિના, આવા વાહનોની નોંધણી કરવામાં આવશે નહીં. વધુમાં, નોંધણી ફક્ત સંબંધિત રાજ્ય સરકારો દ્વારા સૂચિત વિસ્તારોમાં જ આપવામાં આવશે. આ બાઇક એમ્બ્યુલન્સ કામગીરીનું વધુ સારી દેખરેખ રાખવા અને સલામતી નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા સક્ષમ બનાવશે.

સરકાર માને છે કે આ નવા નિયમો બાઇક એમ્બ્યુલન્સને પહેલા કરતાં વધુ સુરક્ષિત, વધુ વિશ્વસનીય અને વધુ અસરકારક બનાવશે. ખાસ કરીને જ્યાં મોટી એમ્બ્યુલન્સ સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ છે, ત્યાં બાઇક એમ્બ્યુલન્સ જીવન બચાવનાર સાબિત થઈ શકે છે. ટ્રાફિકથી ભરેલા શહેરો, સાંકડી શેરીઓ, ડુંગરાળ વિસ્તારો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, આ સિસ્ટમ દર્દીઓ સુધી ઝડપથી પહોંચવામાં અને તેમને સમયસર હોસ્પિટલ લઈ જવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે.