ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે એક અત્યંત મોટા અને ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઇરાનના મુખ્ય વાટાઘાટકાર મોહમ્મદ બાકેર કાલિબાફે મંગળવારે (18 ઓગસ્ટ 2026) સ્પષ્ટ જાહેરાત કરી છે કે, જ્યાં સુધી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (US) વચગાળાની સમજૂતીની શરતો પૂર્ણ નહીં કરે ત્યાં સુધી હોર્મુઝની સમુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ને સંપૂર્ણપણે બંધ જ રાખવામાં આવશે. વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવા આ દરિયાઈ માર્ગના બંધ રહેવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસના પુરવઠા પર મોટું સંકટ ઊભું થયું છે. આ અંગેનો સવિસ્તાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.
ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચે 17 જૂનના રોજ એક એમઓયુ (MoU) અથવા વચગાળાની સમજૂતી થઈ હતી. જોકે, હોર્મુઝની સમુદ્રધુની પર નિયંત્રણના મુદ્દે સર્જાયેલા વિવાદ બાદ આ કૂટનીતિક કરાર તૂટી પડ્યો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે મધ્યપૂર્વના યુદ્ધ અગાઉ સમગ્ર વિશ્વના કુલ તેલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ના પુરવઠામાંથી પાંચમો ભાગ (1/5th) માત્ર આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગ પરથી જ પસાર થતો હતો.
અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે કરાર રદ
આ કરાર વધુ સમય ટકી શક્યો નહોતો. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે (Donald Trump) 7 જુલાઈના રોજ જાહેરાત કરી હતી કે આ ડીલ 'સંપૂર્ણપણે પૂરી' થઈ ગઈ છે. ત્યારબાદના જ અઠવાડિયામાં ઇરાનના વિદેશ મંત્રાલયે પણ સત્તાવાર રીતે સમજૂતીને 'સ્થગિત' કરી દીધી હોવાની જાહેરાત કરી હતી. આ વચગાળાના કરાર હેઠળ તહેરાન અને વોશિંગ્ટન મહત્તમ 60 દિવસના સમયગાળામાં ઇરાનના અણુ કાર્યક્રમ (Nuclear Program) સહિતના વ્યાપક મુદ્દાઓ પર અંતિમ કરાર કરવા માટે વાટાઘાટો કરવા માટે સંમત થયા હતા.
ઇરાનનું આક્રમક વલણ
ઇરાનના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ સોમવારે (17 ઓગસ્ટ 2026) રોઇટર્સને માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે, સંઘર્ષને કાયમી ધોરણે ઉકેલવા માટેના રાજદ્વારી પ્રયાસો અટકી પડ્યા છે. આથી હવે ઇરાન પોતાની નીતિ બદલીને "સંપૂર્ણ આક્રમક" (Fully Offensive) વલણ અપનાવશે. ઇરાનના આ આકરા વલણને કારણે મધ્યપૂર્વમાં ફરી એકવાર યુદ્ધનો ભય ઘેરો બન્યો છે અને વૈશ્વિક બજારોમાં ઇંધણના ભાવ ભડકે બળવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે.