૨૦૨૬ના કેન્દ્રીય બજેટ પહેલા કરવેરા અંગે એક નવી ચર્ચા તેજ બની છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સરકાર પરિણીત વ્યક્તિઓ માટે સંયુક્ત કરવેરાનો વિકલ્પ રજૂ કરી શકે છે. જો અમલમાં મૂકવામાં આવે તો પતિ અને પત્ની એકસાથે તેમના આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરી શકશે. આનાથી એવા પરિવારોને રાહત મળી શકે છે જ્યાં એકમાત્ર કમાનાર જવાબદાર હોય. જો અમલમાં મૂકવામાં આવે તો આ દરખાસ્ત સંભવિત રીતે લાખો રૂપિયાના કરવેરા બચાવી શકે છે, ખાસ કરીને એકલી આવક ધરાવતા પરિવારો માટે.

બજેટ પહેલા, ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સ ઓફ ઇન્ડિયાએ નાણા મંત્રાલયને એક ચોક્કસ ભલામણ જારી કરી છે. તેણે જીવનસાથીઓને સંયુક્ત રિટર્ન ફાઇલ કરવાનો વિકલ્પ આપવાની ભલામણ કરી છે. હાલમાં, બંને જીવનસાથીઓએ અલગ રિટર્ન ફાઇલ કરવા જરૂરી છે.

હાલમાં નવી ટેક્સ સિસ્ટમ આવકવેરા રિટર્ન માટે ડિફોલ્ટ છે. જોકે, કરદાતાઓ જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ પણ પસંદ કરી શકે છે. બંનેમાં અલગ અલગ ટેક્સ સ્લેબ છે, આવક વધવાની સાથે કર દરો પણ વધે છે. નવી ટેક્સ સિસ્ટમ હેઠળ ત્રણ લાખ રૂપિયાની વાર્ષિક આવક પર કોઈ ટેક્સ નથી, જ્યારે જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ હેઠળ, ટેક્સ દર અઢી લાખ રૂપિયાની આવક પર લાગુ થાય છે. આ મર્યાદા પરિવારના દરેક સભ્યને અલગથી લાગુ પડે છે.

ઘણા ઘરોમાં ફક્ત એક જ જીવનસાથી નોકરી કરે છે અથવા કામ કરે છે. બીજો જીવનસાથી ઘર, બાળકો અને વૃદ્ધોની સંભાળ રાખે છે. જ્યારે આ કાર્ય મહત્વપૂર્ણ છે, ત્યારે ટેક્સ પ્રણાલીમાં તેને ઘણીવાર અવગણવામાં આવે છે. પરિણામે, આવા પરિવારો વધુ ટેક્સ બોજનો સામનો કરે છે. હાલમાં, ભારતમાં દરેક વ્યક્તિએ તેમની આવક પર અલગથી ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે, ભલે તેઓ પરિણીત હોય. બંને જીવનસાથીઓ અલગ અલગ મૂળભૂત મુક્તિ, સ્લેબ અને કપાત માટે હકદાર છે. આનો અર્થ એ છે કે પરિણીત હોવા છતાં, અન્ય જીવનસાથી કર મુક્તિનો સંપૂર્ણ લાભ મેળવી શકતા નથી.

આનો અર્થ એ છે કે પરિણીત યુગલોએ તેમની આવકને જોડીને તેમના આવકવેરા રિટર્ન એકસાથે ફાઇલ કરવા આવશ્યક છે. આ માટે બંને પાસે પાન કાર્ડ હોવું જરૂરી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે મૂળભૂત મુક્તિ મર્યાદા પણ વધારી શકાય છે.

ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ એક વ્યક્તિને હાલમાં ત્રણ લાખ રૂપિયા સુધીની ટેક્સ મુક્તિ મળે છે, તો સંયુક્ત ફાઇલિંગ હેઠળ આ મર્યાદા છ લાખ રૂપિયા કે તેથી વધુ સુધી વધારી શકાય છે. આનો સીધો ફાયદો મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને થશે. વધુમાં, હોમ લોન વ્યાજ, આરોગ્ય વીમો અને અન્ય કપાતને વધુ સારી રીતે ગોઠવી શકાય છે. જો બંને જીવનસાથીઓ કમાતા હોય તો પણ તેમને અલગ પ્રમાણભૂત કપાત મળવાની અપેક્ષા છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, જર્મની, સ્પેન અને પોર્ટુગલ જેવા ઘણા દેશો પરિણીત યુગલોને સંયુક્ત કરવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની મંજૂરી આપે છે. પરિવારને એક જ આર્થિક એકમ માનવામાં આવે છે. ભારત આવી સિસ્ટમ અપનાવીને તેના કર કાયદાઓને સરળ અને આધુનિક પણ બનાવી શકે છે.

સરચાર્જ પર પણ રાહત શક્ય 

સરચાર્જ પર પણ રાહત શક્ય છે. હાલમાં રૂ.50 લાખથી વધુ આવક પર સરચાર્જ વસૂલવામાં આવે છે, પરંતુ સંયુક્ત કરવેરા હેઠળ, આ મર્યાદા વધારીને રૂ.75 લાખ કરી શકાય છે. આનાથી ઉચ્ચ કર કૌંસમાં આવતા પરિવારોને પણ રાહત મળશે. જો અમલમાં મૂકવામાં આવે તો, આ દરખાસ્ત ભારતની ટેક્સ સિસ્ટમમાં એક મોટું અને ઐતિહાસિક પરિવર્તન માનવામાં આવશે. આનાથી કુલ કરપાત્ર આવક ઘટશે, જેનાથી પરિવારો પાસે ખર્ચ કરવા માટે વધુ પૈસા રહેશે.